De slangenkuil van de Amsterdamse gemeente-VoiP

De Gemeente Amsterdam zegde enkele weken geleden een contract op met IsraPunt voor levering van VoIP-systemen. Deze stap werd gezet wegens belangenverstrengeling van de directeur van IsraPunt, die lange tijd ook actief was als projectleider voor hetzelfde project bij Amsterdam. Hij was dus door Amsterdam benoemd aan de inkoop- en leverancierskant. In 2010 maakte de in 2009 aangetreden CIO Claudia de Andrade hier een eind aan.

Diepgaand conflict

Achter het opzeggen van het contract blijkt een diepgaand conflict over schending van softwarerechten schuil te gaan. 'Incidenten' en 'vermeende belangenverstrengeling' vormden de redenen om het contract op te zeggen. IsraPunt zou niet alleen zijn dominante positie hebben misbruikt om de concurrentie de baas te blijven, maar ook software van een tweede leverancier hebben gestolen. Directeur van IsraPunt Arno Jolink legt de schuld echter bij Amsterdam en dreigt de hoofdstad voor de rechter te slepen. De inmiddels ex-CIO Claudia de Andrade beschuldigt hij er persoonlijk van dat ze hem er op onrechtmatige wijze heeft uitgewerkt. Ondertussen heeft Jolink al een claim van 6 miljoen euro neergelegd bij Amsterdam wegens contractbreuk.

In 2008 besloot de gemeente om over te gaan op open source voor de telefonie van alle onderdelen van de gemeente in het project All IP. Er waren grote problemen geweest met de levering van een gesloten systeem door Ericsson, dus daar wilde men vanaf. Amsterdam sloot vervolgens een overeenkomst met IsraPunt voor systeemintegratie.

Geld besparen

Het op dat moment nog jong en onervaren Servicehuis ICT, opgericht voor centralisatie van diensten van de gemeente, was al snel onder de indruk van de directeur van IsraPunt. Die gaf naar eigen zeggen een aantal zeer gunstige adviezen en tips waarmee de gemeente veel geld heeft bespaard. Zo attendeerde hij de gemeente op een aantal onnodige en te hoge uitgaven, zoals telefoonlijnen die niet in gebruik waren. Daarmee won hij het vertrouwen van de ICT-dienst van Amsterdam, en hij kreeg de projectleiding van het VoIP-project toegeschoven. Jolink schermt met 'stapels bewijzen' dat Amsterdam zeer tevreden was met zijn werk, tot burgemeester Job Cohen aan toe. Zelf leerde hij uit dit alles dat de gemeente Amsterdam zwak was in ICT.

Aan dat laatste ligt weer een zwak bestuur ten grondslag, dat wordt geteisterd door de verschillende koninkrijken van Stadsdelen en diensten. Verder vertoont de financiele controle kenmerken van chaos, en ook de politieke controle schiet ernstig tekort. Politici kwamen niet veel verder dan het veelvuldig roepen van 'open source', de bekendste vorm van politieke ICT-correctheid. Inmiddels is er een aantal maatregelen genomen in een poging om het tij te keren, ondermeer nadat de gemeenteraad een voorstel blokkeerde om nog eens 94 miljoen euro in ICT-herstel te pompen.

NeoNova op zijspoor

De mogelijkheden die Jolink oppert voor open source voor de telefonie gaan er bij Amsterdam dan ook in als het spreekwoordelijke woord Gods in de ouderling, temeer daar open source opbouwen 'in eigen huis' een nieuwe aanbesteding overbodig maakte. De keuze viel al snel op Asterisk, want deze Amerikaanse VoIP-software maakt op dat moment een snelle opmars. Jolink speurt de markt af, en daarbij kijkt hij vooral in de Verenigde Staten. Maar dan vindt hij dicht bij huis het Amsterdamse bedrijfje NeoNova, dat VoIP-systeem Astium aanbiedt op basis van Asterisk.

Jolink legt contact met NeoNova en NeoNova wordt onderaannemer in het project. In eerste instantie verlopen de projecten voorspoedig. IsraPunt wil later in het traject zelfs reseller van Astium worden en een joint-venture vormen met NeoNova. Maar NeoNova en Israpunt kunnen daarover geen overeenstemming bereiken. Twee weken nadat dit duidelijk is geworden, zegt Jolink in zijn hoedanigheid van projectleider namens de gemeente Amsterdam NeoNova de wacht aan.

Eigen VoIP-systeem

Jolink en IsraPunt weten het Servicehuis ICT er vervolgens van te overtuigen dat ze zelf een VoIP-systeem kunnen bouwen. De software is niet voor niets open source. Bij telefonie gaat het vooral om het beheer van functionaliteit in de centrale, toewijzing aan toestellen is eenvoudig. Hier wordt inderdaad toe besloten, maar vervolgens werd het systeem niet door Amsterdam gebouwd, maar door IsraPunt zelf. Het product dat IsraPunt maakte heet IP Businessmanager. Ook dat is, zegt Jolink tegen Webwereld begin 2009, "gebaseerd op Asterisk met een aantal schillen er omheen...Wij hebben kennis van Asterisk zelf, en die kennis dragen we over aan het Servicehuis, zodat zij het in de toekomst zelf kunnen. De schil er bovenop hebben we gebouwd in Amsterdam, onder andere met technologie van anderen. Maar zelf hebben we ook drie man die continu aan het ontwikkelen zijn."

NeoNova stelt echter dat IsraPunt helemaal geen eigen product heeft ontwikkeld. Directeur van NeoNova Ron Arts is alleen absoluut niet opgewassen tegen Jolink en diens dominante positie die de bestuursdienst Amsterdam hem heeft verschaft. Maar dan gebeuren er twee dingen die de positie van NeoNova versterken in 2010, zo blijkt uit documenten en e-mails waar we vanuit Amsterdam inzage in kregen.

CIO van Amsterdam

NeoNova krijgt versterking van The IP Company, een bedrijf dat ook actief is in open source telefonie. Dit leidt tot een joint-venture onder de naam OneIP. Verder benoemt Amsterdam eindelijk een CIO in de persoon van Claudia de Andrade. Zij krijgt de opdracht om, op grond van het rapport McKinsey uit 2008, orde op zaken te stellen met de Amsterdamse ICT. Dat blijkt later een onmogelijke opgave, maar De Andrade onderkent wel de misvorming van het 'All IP' project, waarbij de projectleider ook leverancier is, en waarbij NeoNova in de hoek wordt gedrukt.

Ze probeert kordaat een einde te maken aan deze situatie. Dat is niet eenvoudig. Jolink heeft bij Servicehuis ICT een eigen koninkrijk opgebouwd vanuit het eerder gewonnen vertrouwen. Nu ook het Servicehuis ICT nog onder een nieuwe Dienst ICT van de Andrade gaat vallen wordt Jolink na de nodige strubbelingen ontslagen als projectleider.

Maar ze is nog niet van hem verlost. IsraPunt is namelijk inmiddels een belangrijke leverancier geworden. Bovendien beweren ambtenaren en de directe medewerkers die nog op de hand van Jolink zijn dat de software van NeoNova/OneIP hapert en niet op zijn taken is berekend. Er is een beter systeem nodig, en dat levert IsraPunt nu zelf. Er volgt een machtsstrijd, maar uiteindelijk worden de bezwaren verworpen door De Andrade en haar staf, waarna IsraPunt wordt gewipt in het voordeel van OneIP.

Volgende pagina: Joint-venture voorstel