Gepubliceerd: Donderdag 7 augustus 2008
De Nederlandse politie waarschuwt als eerste in de wereld slachtoffers van een botnet. Zij worden doorgeleid naar een speciale pagina met instructies.
Toon volledig artikel
Goed gedaan, maar niets uit van die waarschuwingspagina blijkt dat het van de politie afkomstig is en tevens is het in het engels.
Hoevaak ik wel niet mails heb ontvangen of naar webpaginas wordt gestuurd van interpol, politie, cia, fbi, de lotto of de smurfen weet ik niet meer.
Maar mijn bank, provider, govcert en natuurlijk webwereld waarschuwen me al jaren dat ik dat soort fanmail nooit niet te nimmer mag vertrouwen.
Oftewel: hier gaat het dus inderdaad mis.
Ik denk dat het weer goed gaat op het moment dat blijkt dat ze ofwel je DNS ofwel je browser hebben behandeld. Zoals ik het hier lees gaat het niet om een email. Dit is dus vergelijk met de KPN die dit ook doet bij bekende virusbesmettingen, dan mag je alleen nog op een "u heeft een virus, doe er wat aan" pagina en voor de rest alleen door een proxy nog beperkt internetten.
Alleen de uitleg al!
De gemiddelde computeraar loopt bij punt 1 al vast: regedit.exe en dan naar HKEY_CLASSES_ROOT\.htc\Content Type.
Hoe start ik regedit op dan??? -Dat staat eer niet bij. En dan het cmd schermpje! Een beetje windoos gebruiker heeft toch nog nooit een command-line gezien.
Nee, dit is weer een hele heldere actie en mooie reclame vor Kaspersky!
De 'computer dokters' in dit land kunnen weer lucratief een centje bij verdienen...
De politie heeft de controle over het botnet overgenomen. Dan zou je ook verwachten dat de politie daar zelf geen misbruik van maakt door het verkeer van de slachtoffers te manipuleren. Het is natuurlijk mooi dat de politie hier een actie van maakt waarbij de slachtoffers mogelijk geholpen zijn, maar dat is niet aan de politie om te bepalen of manipulatie van andermans verkeer wel of niet mag.
Nee, gezellig, laat het botnet lekker leven en binnenkort weer overgenomen worden door een andere blackhat.
Ik snap goed je zorgen, maar bedenk wat hier het geval is: personen die een eigen verantwoordelijkheid over hun systemen hebben worden en een politie die op eigen houtje meerdere wetten aan de laars lapt om voor die personen te gaan beslissen wat verder wel en niet goed voor ze is.
Dat de politie wil waarschuwen, prima. Maar mensen hebben een eigen verantwoordelijkheid, rechten en plichten. Het is niet de taak van de politie om zelfstandig te bepalen wat daarvan opzij kan worden geschoven omdat de politie van mening is dat hun liefdadigheid van bovengeschikte belang is. Het is de essentie van onze staat om elkaar binnen de regels te respecteren. Die geld ook voor de politie.
Ik schrijf niet dat de politie niet mag waarschuwen, zelfs niet dat de politie geen mogelijkheid zou kunnen krijgen om hier wetten te overtreden. Maar dat is niet aan de politie om te beslissen en de wijze waarop af te dwingen.
maar dat is niet aan de politie om te bepalen of manipulatie van andermans verkeer wel of niet mag.
De politie moet dit botnet laten draaien omdat het niet hun eigendom is en zij dus niets te maken hebben met het data verkeer tussen de computers van dader en slachtoffer?
Ik persoonlijk vind dat ISP's hier een taak in hebben, aan de hand van het meeste data verkeer kun je makkelijk zien wie welke services heeft draaien, dat betekend dus ook Trojaanse paarden, Botnets en andere ongein.
Als een gebruiker een besmette computer heeft dan vind ik dat deze gebruiker moet worden afgesloten met een waarschuwing van zijn/haar ISP en niet eerder het net weer opmag totdat het beestje verwijderd is.
Ik ben in dit geval bang dat heel veel gebruikers zonder dwang van hun ISP de bots niet zullen verwijderen maar uitgaan van de uiterst foute gedachte, "Ze hebben het botnet onschadelijk gemaakt dus het maakt niet uit of de bot wel of niet op mijn computer staat."
Ik bedoel dat het niet aan de politie is om te bepalen of ze wetten mogen overtreden. Dat ze willen waarschuwen en het botnet willen stoppen, niets op tegen. Dan komt het er dus op neer dat ze daarin een correcte weg volgen met passende acties. Ik verwerp de werkwijze waarin de politie hier besloten heeft om zelf wetgeving aan de laars te lappen. En bijgevolg ook de wijze waarop men de mogelijke slachtoffers waarschuwt en de wetgeving negeert.
Ik zie het als taak van de politie om hier te waarschuwen en het botnet te stoppen. Maar het bestaan van het botnet is niet verboden, de eigenaren van de systemen hebben eigen rechten en plichten en het door de politie systemen van derden manipuleren/controleren voor goedbedoelde voorlichting gaat daarbij wel heel heel erg ver. In dit geval hebben we zelfs nog te maken met internationale wetgevingen. Het zijn namelijk niet alleen Nederlandse systemen die besmet zijn. De poltie kan zich daarin niet opstellen als de almachtige die voor zichzelf en derden wel even gaat bepalen wat goed is.
Tot de eigenaren van de besmette systemen overlast veroorzaken horen ze hun rechten te behouden om niet door de politie of ISP in hun wezen aangetast te worden. Grote kans dat de slachtoffers te kennisloos zijn om zich te beseffen wat hun rechten en plichten zijn, maar dat doet niets af aan de situatie dat we elkaar binnen de regels horen te respecteren.
Inderdaad, mocht de situatie zich voordoen dat een bot ongewenst gedrag veroorzaakt danwel bestaan van die bot tegen regels in is dan moet daar tegen worden opgetreden. Hetzij door een ISP die het systeem in een quarantainenet zet, hetzij door politie middels correcte wegen van optreden. Maar dat is een heel andere situatie dan misbruik maken van je macht om zaken voor het eigen goedbedoelde doel te manipuleren.
Overigens ben ik er inderdaad een sterk voorstander van om hier de rol bij de ISP te leggen, zeker gezien de maatregelen in dat geval vele malen passender zijn dan een politie die op ongewone en wettelijk twijfelachtige gronden de mogelijke slachtoffers tracht te waarschuwen. De slachtoffers horen aan de politie een bron van zekerheid te hebben in de vorm waarop die zich presenteert. Politie die je systeem gaat manipuleren om te waarschuwen noem ik niet aanwijsbaar betrouwbaar en al helemaal de boodschap niet.
Ah een nieuwe manier om botnets op te zetten en te onderhouden.
Gewoon de ISP's waarschuwen opdat die hun klanten kunnen informeren. Niet zelf gaan lopen klooien en omleiden.
Waar heb je het in (pieps)naam over? Het botnet heeft een alternatieve DNS ingesteld. Die alternatieve DNS verwijst nu gewoon naar een waarschuwingspagina. Of vind jij dat de politie die DNS vanaf nu maar moet onderhouden zodat de bezitters van besmette pc's niet doorhebben dat ze besmet zijn? Je anti regering bias vertroebelt je gezond verstand.
Niet elke ISP zal de besmetting jammer genoeg even goed afhandelen... Ik vind er juist veel voor te zeggen dat het klpd het op deze manier aanpakt.
Misschien is het niet meteen perfect uitgevoerd, maar ik zou blij zijn als mijn computer overgenomen zou zijn en ik gewaarschuwd werd.
Je bent toch ook blij als de politie je belt als je gestolen auto gevonden is?
In 2000 had de KLPD (udr onder leiding van Richard Vriesde) een botnet van meer dan 100.000 in handen. Dit betroffen alleen maar servers.
Op de vraag of men de eigenaren van deze servers zou gaan informeren werd negatief geantwoord, met als argumentatie "Het valt buiten de verantwoordelijkheid van de KLPD en het zou de KLPD verantwoordelijk kunnen maken".
Het vreemde was dat in het dossier (die overal terecht kwam) gewoon alle IP adressen + login's gepubliceerd werd door ze.
Ik vraag me af wat de oorzaak is van deze 180% turn en of de KLPD in zake dezes een publieke aanbesteding heeft gedaan, immers Kapersky heeft commerciële motieven om hieraan mee te werken en het is de vraag of het wenselijk is dat de KLPD een bedrijf boven een ander gaat promoten.
Ook blijkt hieruit wederom dat onze overheid kennelijk anno 2008 nog steeds niet in staat is om zelf software te maken en derhalve geconcludeerd kan worden dat het kennis niveau nog steeds erg laag is.
Kennelijk is met het verloop bij de KLPD nu ook algemene kennis verdwenen want hoewel dit voor de leek een goede ontwikkeling lijkt is het schrijnend om te zien hoever men in werkelijkheid is.
Tevens de oproep om aangifte te doen is sinds vorige eeuw hetzelfde gebleven, wellicht moet men eens intern onderzoeken hoeveel moeite het kost om als bedrijf of particulier aangifte te doen van een computer gerelateerde misdrijf en wat de doorloop tijden zijn.
zie ook: http://www.nu.nl/news/1690040/52/SP_wil_serieuzere_aanpak_cyberc
gemiddelde KLPD snapt vrij weinig van computer's..
zelf sta ik er niet op te wachten dat er een politie auto voor mijn deur komt te staan..
of is het de bedoeling politie belt op :ja uw pc is gehackt.. en dat is het dan..
laatste optie zou nou wel ideaal voor mij zijn extra werk en extra geld :D
ik had meer respect gehad als KLPD/AIVD met een patch/tool ontwikkelde..
deze door geven aan de isp's die via hun betrouwbare mailing systeem door sturen..
Dit is dus onzin. Het is heel netjes van de klpd dat ze meedelen dat er bij iemand iets fout is. Dat ze (misschien vanwege kennisgebrek danwel tijdgebrek) daar de hulp van een commerciele party bij geroepen hebben is verstandig en waarschijnlijk doet Kaspersky dit uit eigenbelang ook gratis. Die publieke aanbesteding is dus ook onzin.
Vergelijk het maar met de acties van de politie om je huis vakantieklaar te krijgen. Ze zeggen wel wat er beter kan maar ze gaan zeker geen sloten verwisselen voor je. Je kan hun advies ook volledig naast je neer leggen mocht je daar voor kiezen.
Het is dan ook echt geen taak van de klpd om tools te ontwikkelen.
IJsbeer, het besmet zijn met een bot of andere troep is geen strafbaar feit. Sterker nog, het is niet aan de politie om te bepalen of legaal gedrag van systemen genoeg grond is om die systemen te manipuleren en de gebruikers op ongewone en onbetrouwbare wijze trachten te waarschuwen.
In Amsterdam en omgeving zijn er spotjes van de politie om te waarschuwen tegen insluiping. Met het mooie weer vergeten duizenden personen op te letten dat hun woning onbewaakt open staat voor gespuis. Zou jij het normaal vinden als de politie een commerciele partij naar voren schuift om deze personen te waarschuwen en waarbij men dan de woningen met blauwe deuren ongevraagd binnengaat om een waarschuwing met reclame voor dat bedrijf neer te leggen op tafel? Want dat is feitelijk wat de politie hier doet: er zijn duizenden botnets actief en men waarschuwt hier op zeer dubieuze wijze een selectief groepje. En niet eens op basis van noodzaak, laat staan met inzicht in de gevolgen dat de slachtoffers van besmetting ook in het buitenland staan.
De gedachte om te waarschuwen prijs ik. Maar het ontbreekt de politie en het OM compleet aan doordachtheid en inzicht in de situatie, het doel en de aanpak. Als men zich werkelijk zorgen maakt om botnets had men allang goede voorlichting gegeven. Hier ruikt het sterk naar een opwelling om van de gelegenheid gebruik te maken van hun macht over de systemen in plaats van zich te bedenken wat het grote plaatje is en wat de gevolgen zijn.
Dan komt deze discussie vooral neer op wat praktisch is of wat goed is. De klpd manipuleert de dns voor een paar honderd euro max en van de mensen die ze daar mee bereiken is 100% besmet. Ik ken reclamemensen die zouden kwijlen van zulke cijfers. Het alternatief is een miljoenen kostende postbus51 reclame. Waar geen hond wat mee doet, denk aan de drie keer kloppen campagne. Maar je hebt gelijk, iedereen heeft dan wel de kans gehad om er over gehoord te hebben...
Het vreemde was dat in het dossier (die overal terecht kwam) gewoon alle IP adressen + login's gepubliceerd werd door ze.
Dat is inderdaad wel wat raar.
Ik vraag me af wat de oorzaak is van deze 180% turn en of de KLPD in zake dezes een publieke aanbesteding heeft gedaan, immers Kapersky heeft commerciële motieven om hieraan mee te werken en het is de vraag of het wenselijk is dat de KLPD een bedrijf boven een ander gaat promoten.
Ik ken de situaties niet dus ik moet speculeren. Dit botnet werkte klaarblijkelijk met een aangepaste DNS. Hierdoor kan je op één plaats in één keer alle besmette computers overal ter wereld waarschuwen.
Het door jouw aangehaalde botnet zal dat niet gehad hebben waarschijnlijk. Die zal waarschijnlijk ingelogt hebben op een IRC kanaal voor zijn opdrachten. Daar wordt het knap lastig want je moet elke pc afzonderlijk opsporen en via de ISP laten waarschuwen.
En dat de politie geen verstand heeft van het schrijven van software, dat lijkt me helder. Ze moeten ook criminaliteit opsporen en geen broodroof plegen op de bedrijven die wel beveiligingssoftware schrijven.
Ik heb eigenlijk geen idee hoe je op het idee komt dat de KLPD een bedrijf promoot. Op basis van de gegevens uit het bericht vind ik dat nogal vergezocht.
Beste Peter,
Als je reeds toegang hebt tot een systeem kun je ook een Anti-virus/bot/backdoor schrijven....
Je dient wel consistent te zijn dat je nu middels een DNS wijziging alle geïnfecteerden kunt benaderen is geen excuus.
Sterker nog het omleiden van verkeer is een strafbaar feit. (161sexties) Waarom zou dat niet voor de politie gelden?
Preventie is een peiler van de politie die vaak ongebruikt en onderbelicht blijft, maar aangezien ze de root-node al te pakken hebben, is er geen reden om aan te nemen dat geïnfecteerden nogmaals risico lopen.
Een goed voorbeeld is een tijdje terug toen bleek dat een bepaalde fietsslot in seconden open te krijgen zijn.
Ik heb toen geen actie van de politie gezien waarbij ze stickers op de fietsen met dergelijke sloten hebben geplakt die op centraal station stonden.
Het maakt de politie namelijk verantwoordelijk want stel ze vergeten een fiets met zo een slot en die word gestolen dan kunnen ze aansprakelijk gesteld worden omdat ze geen waarschuwing hebben afgegeven.
In dit geval is dat ook zo. Als een week later dezelfde botsoftware weer op een pc terecht komt (voor alle duidelijkheid ALLE trojans -botjes, malware etc..- installeert een gebruiker in 99% van de gevallen zelf) zijn ze aansprakelijk voor het feit dat hun lap middel niet geholpen heeft.
Nogmaals Richard Vriesde en zijn 15 koppige team destijds hadden meer overzicht en inzicht in de materie dan de 150 mensen die nu in Driebergen zitten.
Als je reeds toegang hebt tot een systeem kun je ook een Anti-virus/bot/backdoor schrijven....
Pardon? Dit klinkt alsof je vindt dat de politie zich moet inlaten met computervredebreuk.
Sterker nog het omleiden van verkeer is een strafbaar feit. (161sexties) Waarom zou dat niet voor de politie gelden?
Je vergeet één klein doch niet onbelangrijk punt. De politie leidt het verkeer niet om. De politie heeft alleen de weg afgezet voor het verkeer dat al, zonder het zelf te weten, werd omgeleid.
ps: Politie dient wel verstand te hebben van schrijven van software, virussen en exploits anders kunnen ze nooit competent genoeg zijn om "high tech" zaken ECHT te onderzoeken.
Aha, dat is het zelfde als beweren dat de politie zelf auto- en brommermotoren moet bouwen omdat ze anders nooit kunnen bepalen of een motor is opgevoerd of niet RDW goedgekeurd. Ik kan over het algemeen virussen en expoits prima herkennen, ook ik zou ik niet weten hoe ik er één moet schrijven.
Beste Peter,
Als je reeds toegang hebt tot een systeem kun je ook een Anti-virus/bot/backdoor schrijven....
Je dient wel consistent te zijn dat je nu middels een DNS wijziging alle geïnfecteerden kunt benaderen is geen excuus.
Sterker nog het omleiden van verkeer is een strafbaar feit. (161sexties) Waarom zou dat niet voor de politie gelden?
Preventie is een peiler van de politie die vaak ongebruikt en onderbelicht blijft, maar aangezien ze de root-node al te pakken hebben, is er geen reden om aan te nemen dat geïnfecteerden nogmaals risico lopen.
Een goed voorbeeld is een tijdje terug toen bleek dat een bepaalde fietsslot in seconden open te krijgen zijn.
Ik heb toen geen actie van de politie gezien waarbij ze stickers op de fietsen met dergelijke sloten hebben geplakt die op centraal station stonden.
Het maakt de politie namelijk verantwoordelijk want stel ze vergeten een fiets met zo een slot en die word gestolen dan kunnen ze aansprakelijk gesteld worden omdat ze geen waarschuwing hebben afgegeven.
In dit geval is dat ook zo. Als een week later dezelfde botsoftware weer op een pc terecht komt (voor alle duidelijkheid ALLE trojans -botjes, malware etc..- installeert een gebruiker in 99% van de gevallen zelf) zijn ze aansprakelijk voor het feit dat hun lap middel niet geholpen heeft.
Nogmaals Richard Vriesde en zijn 15 koppige team destijds hadden meer overzicht en inzicht in de materie dan de 150 mensen die nu in Driebergen zitten.
ps: Politie dient wel verstand te hebben van schrijven van software, virussen en exploits anders kunnen ze nooit competent genoeg zijn om "high tech" zaken ECHT te onderzoeken.
Onder digitale onderzoeken valt tegenwoordig ook het uitlezen van SIMS en GSM's terwijl elke tiener dat kan.
Het is duidelijk dat het niet PANDA of Symantec is die de software heeft geschreven.
Het zou zowel de KLPD als Kapersky (indien ze echt inzetten tegen virussen) om het voortaan whitelabel te doen.
wellicht een klein detail, maar aan de meeste servers zit geen eens scherm in tegenstelling tot een huis/werk-station.... m.a.w. de DNS omgooien heeft weinig zin (als dat al zou kunnen). Bij een server zou dat meer sabotage gaan lijken dan de klant informeren (lees schadeclaims etc.)
Dus dat de politie van die servers is afgebleven kan ik mij heel goed vorostellen!!
@ dlerew, gelukkig heb jij wel de wijsheid in pacht, en is de internetter door jouw bijdragen op het gebied van internet veiligheidsmaatregelen, wel veilig?
De wijsheid is dat de politie nu de macht over het botnet heeft aangegrepen om op zeer laakbare wijze wetgeving opzij te schuiven om mogelijke slachtoffers trachten te waarschuwen, terwijl er duizenden botnets bestaan, ze daar nog nimmer enige actie hebben ondernomen om publiek echt voor te lichtenm, men daar ook op dit moment geen oog voor heeft.
Het gaat me niet om de gedachte om het veiliger te maken, maar het hoort wel op een correcte wijze te gebeuren en zeker niet met zulke willekeur zonder enig zinnig oog voor de situatie van het moment tegenover de doorgaande werkelijkheid waarin vele miljoenen internetters zich dagelijks bevinden terwijl ze besmet zijn met soortgelijke kwaadaardig bedoelde software.
Kritiek kan je wegwuiven met de dooddoener dat de politie nu toch iets doet. Mijn doel is dat de politie eens iets doet wat dan niet zo willekeurig en veel zinniger is en ze te doen beseffen dat ze dat al veel eerder hadden kunnen doen en nog steeds kunnen: als men het internet werkelijk veiliger wil maken moet je het probleem zo serieus nemen als de omvang en daar op gepaste wijze een campagne of welke legale poging tot verhogen van veiligheid dan ook op toepassen. Maar daar heeft men geen interesse in, ze gebruiken hun tijdelijke macht liever als speeltuin met als hoop dat ze hun doel misschien bereiken en het risico dat de gevolgen zwaar kunnen wegen.
De wijsheid is dat de politie nu de macht over het botnet heeft aangegrepen om op zeer laakbare wijze wetgeving opzij te schuiven om mogelijke slachtoffers trachten te waarschuwen, terwijl er duizenden botnets bestaan, ze daar nog nimmer enige actie hebben ondernomen om publiek echt voor te lichtenm, men daar ook op dit moment geen oog voor heeft.
Hè?? Lees ik dit nu goed? De politie mag dit botnet niet onschadelijk maken omdat ze niet alle botnets onschadelijk maken? En 'op laakbare wijze wetgeving opzij geschoven'? Sinds wanneer is het de taak van de politie om botnetten te onderhouden zodat de besmette computers niet ontdekken dat ze besmet zijn? Heb jij überhaupt enige verbinding met de realiteit?
De politie had ook simpelweg het botnet neer kunnen halen, waarna die 100.000 computer eigenaren geen idee hadden waarom hun internetverbinding het niet meer doet, omdat de DNS resolve niet meer werkt.
Goed dat het botnet op deze manier kan worden ontmanteld, maar jammer dat de politie zonder toestemming dataverkeer manipuleert.
Mijn oplossing: laat het aan de ISP's over. Als de KLDP de IP-adressen doorgeeft aan de betreffende ISP, kan deze gepaste maatregelen nemen. Met andere woorden: laat de politie zijn vingers niet branden aan dit soort zaken. Nu is het een redirect, straks worden het brieven op persoonlijke titel, en voor je het weet krijgt Brein of het VU-kabinet rechtstreeks toegang tot alle verkeersgegevens.
Een hellend vlak dus.
Je hebt duidelijk geen van de andere reacties gelezen, anders had je geweten dat de politie een dns heeft gemanipuleerd en verder niets. En dat het opsporen van 100.000 besmette pc's heeel veel werk is omdat het botnet waarschijnlijk wereldwijd is.
De zombies melden zich bij het botnet, dus van opsporen is niet eens sprake. Het verzamelen en doorgeven van die adressen aan de betreffende ISP's is peanuts.
En ja, ik weet dat het nu alleen een DNS-aanpassing is. Maar zoals ik al betoogde, dat is een begin. Het lijkt triviaal, maar het is een grens die je passeert: die van het actief beïnvloeden van datacommunicatie. En ik heb liever dat ISP's dat doen om inmenging van de staat, met alle gevolgen en speculaties van dien, te voorkomen.
Alleen al het bepalen van de adressen van potentieel 100.000 ISP's is geen peanuts. Zeker aangezien de meeste ISP's categorisch email afwijzen en je dwingen gebruik te maken van webformulieren met bijbehorende capcha's. Plus het feit dat die webformulieren van sommige isp's dan ook nog eens in bv het Koreaans zijn opgesteld, dus dat je geen idee hebt wat waar moet worden ingevuld. En dan maar afwachten of de ISP in een willekeurige bananenrepubliek iets met je melding gaat doen.
En nogmaals de politie beïnvloedt de datacommunicatie niet actief. Ze blokkeren slecht de bestaande beïnvloeding van het dataverkeer. Ik neem toch aan dat je meegekregen hebt dat de computers onderdeel uitmaakten van een botnet?
En dat je liever hebt dat ISP's de klanten op de hoogte stellen? Ik ook. Maar of dat haalbare kaart is, met een wereldwijd net aan besmette computers, betwijfel ik.
Dit voorbeeld aangrijpen voor paranoia gaat mij echt veel te ver. Het gaat om een besmet botnet, niet om één of andere legitieme dienst die de nek wordt omgedraaid.
Ik ben het volledig met Peter Koopman eens, de politie pakt dit op een wijze aan, die:
A. Geen inbreuk maakt op de privacy van de slachtoffers.
B. De slachtoffers meer informatie geeft dan alleen maar de DNS-server uit de lucht halen
C. Internationaal NIET voor grote problemen zal zorgen
Je kunt veel zeggen over de Cybercrime Eenheid van de KLPD, maar ik denk dat ze hiermee juist op een hele goede manier gehandeld hebben. Het lijkt er juist op dat men computercriminaliteit eindelijk enigszins serieus aan gaat pakken.
Nu nog een Internationale 'taskforce' en wellict dat ik dan, over een jaar of 15, geen 300 spam-mailtjes per week meer krijg.
Om te kunnen reageren, dient u ingelogd te zijn.
2 jaar geleden: 13 februari 2010
3 jaar geleden: 13 februari 2009
4 jaar geleden: 13 februari 2008
5 jaar geleden: 13 februari 2007
14 jaar geleden: 13 februari 1998
IDG Nederland is uitgever van: AppFish
, CIO, Computer!Totaal, Computerworld, ITworld, Jobworld, MacWorld, RAW fotomagazine, TechFish, Tips & Trucs, Webwereld en Zoom.nlMeer informatie: IDG Nederland, IDG.com, Privacy-statement, Cookie-statement Hosting by Terremark.
