De Grootste Nederlander

De Grootste Nederlander, het spelprogramma bij de KRO is wat mij betreft nu al een omstreden programma. Nationalisme maakt wel meer felle emoties los zullen de iets oudere lezertje onder ons nog wel weten. Noem een spel bijvoorbeeld 'Zeskamp', prop inwoners van zes verschillende landen in een schuimrubberen eekhoorntjespak en laat ze op een zeephelling schuimrubberen beukennootjes plukken die dan weer door een als krokodil verkleedde man in een bak met water moet worden gedeponeerd, dan nóg zwelt de borst van trots dat ze voor Nederland uit mogen komen. In Frankrijk, waar men, na Duitsland, het nationalisme zo'n beetje heeft uitgevonden, is het programma nog steeds razend populair. Ieder weekend kan je er een Fransman in een papegaaienpak druk zien staan lullen tussen zijn inteeltvrienden.

'De Grootste Nederlander' pakt het iets stijlvoller aan, maar het blijft plat, voor mij niet navoelbaar WIJ-gedoe. Een Nederlander, dat wil je voor het grootste gedeelte van je leven juist NIET zijn. Balkenende, onze eigen spasticus autisticus bij Bush op visite, ik heb toen een week Afrikaans geluld, uit protest. Erica Terpstra in Athene, ik ben nu al twee maanden een Oezbeek in het diepst van mijn gedachten. In Spanje, als de eerste dronken Amsterdammers op het terras een servet op hun hoofd zetten en iets geinigs doen met een kip en hun tong, schakel ik moeiteloos over op Swahili. Alles liever dan je een Nederlander voelen.

Ik loop dus niet direct warm voor deze verkiezing, maar, toegegeven, het levert wel mooie rauwe emoties, sudderende onvrede en frustratie op. Voor wie nog niet keek even in het kort het idee; na een longlist van honderd bekende Nederlanders, is er nu al enkele weken een shortlist van tien personen, met daarin als enige levende Nederlander Johan Cruijff, niet bekend van de relativiteitstheorie of het ontdekken van een geneesmiddel tegen kanker maar bekend van zijn buitenkant voet en zijn binnenkant mond-gelul. Iedere week pleit er iemand voor een van de finalisten, bijvoorbeeld Wouter Bos voor Vadertje Drees en daarna is het kijken hoe dat de stemming beïnvloedt. Een enig televisie-ideetje. Interactie, saamhorigheid, allen voor een. Jammer dat Mies Bouwman het niet presenteert.

Met name de nominatie en de hoge notering van Pim Fortuyn, in de tussenpeilingen nummer twee, zorgen voor opschudding. Geen aantrekkelijk idee dat Nederland, vlak nadat Engeland Winston Churchill als Grootste Brit koos, komt aankakken met Fortuyn. Dat je, als Italianen aan je vragen wie dat in godsnaam is, moet antwoorden: 'een beroemde dode rechtse politicus die ieder weekend het kontje van een Marokkaans liefdesbeest schoonlikte in een darkroom naar keuze. Hij is bij jullie begraven, leuk he!' De afgevallen doden, die net niet in de top tien terecht kwamen, liggen juichend in hun graf. Lijkt me een vernedering. Mulisch had ik het wel weer gegund. Hij op negen en Fortuyn op de tweede plaats. De shortlist werd blijkbaar net vóór de dood van Hazes bekend gemaakt, anders had hij er ook tussen gestaan. Grootste Nederlander ooit, André Hazes. Belangrijkste Uitspraak van de winnaar: 'Sorry dat ik je voor je kanis sloeg, maar ik heb er wel een liedje over geschreven, dus vreten op de plank.'

U merkt het, over de doden niets dan slechts, maar dat maakt zo'n programma ook in je los. Vandaag alleen al kreeg ik vier kettingbrief-achtige mailtjes waarin ik word opgeroepen voor of tegen Fortuyn te stemmen. Juist het stemmen via een website maakt dit programma blijkbaar tot een vrijplaats voor groepen mensen die het meeste internetvolk op de been proberen te brengen. Een fnuikende liberalisatie in het stemmen, met afschrikwekkend resultaat. Over een jaar de verkiezingen 'Grootste Wetenschapper' met als verrassende winnares Connie van Breukhoven, botox-artieste en schaamlip in gezichtdraagster, omdat iedereen die op haar stemde een gratis cd-single bij de Free Record shop kan afhalen. Gekozen burgemeester van Amsterdam, ook via een website, wordt alweer postuum André Hazes. Een goede tweede plaats, met een overweldigende hoeveelheid stemmen, Schele Leo uit de Binnenbantammerstraat drie hoog achter, vier keer bellen. Liet al zijn vrouwen en zijn kinderen op hem stemmen.