Google Earth in Darfur

Van San Sebastian naar Madrid. Normaal verheug je je op zo´n reis. Onbekende vergezichten, verbijsterende landschappen, de hoek omlopen en eindelijk eens niet weten wat je aantreft. Een bocht nemen en dan, tranen in je ogen, de kust zoals je hem nog nooit hebt gezien. Allemaal verleden tijd.

Een week geleden heeft een vriendin mij in een sessie van drie uur lang laaiend enthousiast laten zien wat ik over een maand allemaal ga zien. Voor haar beeldscherm zweefde ik met Google Earth langs stranden die ik nog moet gaan bezoeken en langs wegen waar ik de hitte nog van het asfalt af moet zien gaan slaan. Wat is er mis met de ansichtkaart die altijd drie weken na thuiskomst bij je ouders aankwam? "Erg heet hier. We genieten volop". Waanzin vind ik het, die neiging om de hele wereld in je schoot te leggen. Nee, ik wil niet virtueel de route van de Tour de France afleggen. Nee, ik wil niet op het balkon van een pedofiel in Zuid-Amerika kunnen loeren. Het vervreemdt en het maakt apathisch.

Deze week ging Google Earth daar nog eens hard overheen. Samen met het Holocaust Museum in Washington ("Waar heb je zin dit weekend schat? Kijk je honkbal of gaan we met het hele gezin weer naar het Holocaustmuseum?") maakt Google Earth het mogelijk om in te zoomen op vernietigde dorpen in Darfur. Een soort 'zoek de tien verschillen' maar dan met een dorp. Je eerste reactie is; goede zaak. Wat een lekker moderne manier om de mensen te overtuigen van de gruweldaden die daar plaatsvinden. Wat een hip, wat een kek, wat een flex projectje.

Wat hebben ze gedacht bij Google Earth toen ze dit ontwikkelden? Nu eens niet een stoffige man met een vogelspotterbaard die midden in een gierende föhnwind uitlegt dat de situatie ter plekke zorgelijk is? Misschien wilden ze ook weer eens iets anders dan Bono, de zanger van U2, die met een roze Gucci bril op zijn neus even op de foto gaat met de regeringsleider.

Daar zit volgens Google Earth, denk ik, allemaal veel te veel mens en onhandig vervoer aan vast. We weten dat nu wel, landende helikopters die met drie wentelwieken de hele oogst van een doorsnee Afrikaans gezin vernietigen. Caroline Tensen die met een make-up artiest naar Afrika afreist, niet omdat ze dat zelf graag wil maar omdat ze onder contract staat bij een of andere omroep, wie wil dat? Nee, dat heeft inmiddels allemaal iets ouderwets. Google Earth pakt dat heel anders aan. Lekker vanuit je studeerkamer, in je lederen bureaustoel van 1400 euro, naar de brandhaarden in Afrika kijken, waarom niet?

Nou, ik kan wel een reden verzinnen. Omdat je er niets mee bereikt. Het brengt ons niet dichter bij de geknechte Afrikanen, maar het schept juist een onoverbrugbare afstand. Het hele object is gebaseerd op de vreemde misvatting dat deze technologie de betrokkenheid vergroot. Ik betwijfel dat. Het is volgens mij de meest heilloze weg en het heeft iets onesthetisch. Met miljarden euro's techniek onder onze vingers via een satelliet naar vernietigde huizen loeren. Misschien dat het bij andere mensen enorme emoties oproept, maar ik vind het eerder amoreel.

Decadent rampvoyeurisme is het. Ik ben er van overtuigd dat ze in Darfur meer hebben aan een of andere woeste profeet met een witte jurk om zijn reet, die op een steen gaat staan en roept dat het zo niet langer kan. Een nieuwe Martin Luther King die precies de goede woorden achter elkaar zet. Iemand die de mensen eindelijk weer eens een keer recht in het hart raakt. Nu eens niet kiezen voor de klassieke hongerbuikfilmpjes van kinderen met vliegen om hun mond. Het Westen neemt er kennis van, stort iets op een rekening en stemt snel weer af op de Grand Prix, waar de prijs van één aan stukken gereden regenband ongeveer overeenkomt met de halfjaarlijkse oogstopbrengst van Mabilu Debeke.

Loeren naar platgebrande dorpen, het is allemaal veel te makkelijk en veel te klinisch. Wat heb je er aan? Politiek bewust inzoomen op Het Plein van de Hemelse Vrede, nee, dat helpt. Het de slechtste dienst die Google Earth de mensen in Darfur kan bewijzen. Op Caroline Tensen of Marco Borsato daar naar toe sturen na, natuurlijk.