5 pijlers van de open WiFi-revolutie

De Electronic Frontier Foundation (EFF) pleit voor open WiFi, voor en door allen. "Pardon?!", zal de cynicus denken. "Dan gaat Jan en alleman mijn DSL/kabel/glasvezelverbinding helemaal dichttrekken met torrentverkeer!" En de wantrouwige zal denken: "Dan lopen mijn eigen WiFi-apparaten risico."

Maar hier heeft de EFF aan gedacht. De voorvechters van digitale vrijheid pleiten voor een speciaal WiFi-protocol dat expliciet is ontworpen voor open gastgebruik met een beperkte bandbreedte, in combinatie met beveiligd eigen gebruik.

Voorbeeld: de eigenaar van de router gebruikt zelf 80 procent van zijn bandbreedte en die verbinding is 'gewoon' versleuteld met WPA2. De resterende 20 procent is open, toegankelijk voor buren, voorbijgangers, of verdwaalde toeristen die snakken naar internet. Zo'n systeem kan het hele economische model van internettoegang op zijn kop zetten, op een positieve manier.

Brederband

Hoe snel 3G, 4G en andere mobiele technieken ook zijn, gewoon ouderwets 'vast breedband' is toch sneller. En de korte-afstands draadloze techniek WiFi loopt ook nog flink voor. Het is ook niet voor niets dat grote apps downloaden uit de iTunes App Store niet mag, van Apple. Om de netwerken van de mobiele operators te ontzien. Grote apps moet je maar via WiFi downloaden, of op je computer en dan overzetten met iTunes. De hard gehandhaafde limiet is ruim een jaar geleden nog opgehoogd van 10 MB per app naar wel 20 MB. Jawel, dat was begin 2010.

Met het snellere WiFi heb je daar geen last van. Dat snelheidsvoordeel dankt de draadloze netwerktechniek vooral aan twee zaken: enerzijds alomtegenwoordigheid en anderzijds frequentie-efficiëntie. Het eerste is simpelweg het feit dat WiFi (-b, -g en sinds kort ook -n) bijna overal wel in gebruik is, én onderling (backwards) compatibel is. Zelfs een kabelbedrijf als Ziggo geeft gebruikers nu modems met ingebouwde WiFi-router, en dan meteen met de op dit moment snelste WiFi-variant (802.11n).

Het tweede, het efficiëntere gebruik van de radiofrequenties, is te danken aan het beperkte bereik van WiFi. Dat nadeel is een voordeel als je het hebt over grotere aantallen gebruikers. Één draadloos kanaal kan één iemand bedienen voor het hele dekkingsgebied. Voor WiFi is dat kleiner, dus kan er daarmee per vierkante kilometer meerdere gebruikers bediend worden. Voor 3G is het bereik groter, wat er dus voor zorgt dat er veel meer kanalen nodig zijn. Ja, daar zijn technische oplossingen voor, maar het blijft schakelen, switchen en hoppen tussen de schaarse frequenties.

Wel netneutraal

Mobiel internet dreigt voor het echt breed doordringt aan banden gelegd te worden. Eerst speelde de discussie over netneutraliteit vooral in de Verenigde Staten, en dan ook nog op hoog, abstract niveau. Het was een gesprek tussen regelgevers (de FCC), grote telecombedrijven en ook grote contentaanbieders (zoals YouTube). Maar dankzij KPN weet de gewone Nederlander straks ook wat netneutraliteit is, of eigenlijk: wat het was.

De neutrale doorgifte van alle internetverkeer, ongeacht wat voor applicatie of dienst dat dan is, is niet meer aan de orde voor mobiel breedband. Bepaalde diensten mogen niet, of mogen alleen tegen extra betaling. Dat zijn diensten die veel netwerkverkeer veroorzaken óf die toevallig concurreren met eigen geldopbrengende diensten, zoals de melkkoeien sms en bellen.

Dus blokkeren operators andermans diensten zoals VOiP en chat, omdat dit de eigen winst bedreigt. Vodafone doet het al, KPN begint binnenkort en T-Mobile overweegt het.

En nee, dat is geen censuur, oordeelt minister Maxime Verhagen van Economische Zaken. Het is voor de telco's zelfs noodzakelijk, om te overleven, oordeelt operationeel directeur Onno Bakker van sms-killer eBuddy. Eerder vonden ook de Amerikaanse, Europese en Nederlandse regelgevers en toezichthouders het wel best zo.

De FCC wil meegaan in het 'advies' van Google en Verizon om netneutraliteit niet van toepassing te laten zijn op mobiel breedband. En het Amerikaanse parlement vindt zelfs de netneutraliteit voor vaste verbindingen overbodig. Europa laat het rustig over aan de lidstaten, hoewel Eurocommissaris Kroes afknijpen wil aanpakken, na onderzoek. Tot slot staat ook de Nederlandse telecomwaakhond Opta het toe, mits de telco's maar duidelijk laten weten dat - en wat - ze afknijpen.

Anoniem en makkelijk

Een echt open WiFi, speciaal openstaand voor gastgebruik, brengt ook gemak. Niet meer telkens moeten inloggen op een semi-open netwerk. Om dan zoveel meter of kilometer verder opnieuw inloggen op het volgende netwerk. En dan na verloop van tijd wéér opnieuw te moeten inloggen.

Dit geldt ook voor een crowdsourced WiFi-ecosysteem zoals dat van FON. Dat Britse bedrijf, in Spanje opgericht en gevestigd, had jaren terug al het goede idee, wat nu net gepatenteerd is. Alleen zit het door de praktijk met enkele beperkingen, zoals dat van het inloggen. Of je nou lid bent van de FON-club of toegang wilt (en krijgt) als gast van de FON-aanbieder ter plaatse. Je moet dus eerst ergens aankloppen om lid (of gast) te worden. Zoals de EFF het voorstaat, is open WiFi écht open, voor iedereen.

Goedkoper

Volgende voordeel van WiFi delen met de wereld: je wordt er zelf beter van. Dit geldt voor mobiele gebruikers, die kampen met slechte 3G-dekking, langzame (of afgeknepen) verbindingen én die tegen torenhoge kosten aanlopen voor mobiel internet in het buitenland. Dit voordeel geldt overigens ook voor operators; die kunnen hun overbelaste mobiele netwerken wat ontlasten, hun gebruikers toch bedienen met eigen diensten in onderbedekte gebieden, en ontkomen aan duur peeringverkeer voor buitenlandse roaming door hun eigen klanten.

Dit is ook al jaren de pitch van FON, dat tot op heden wereldwijd zo'n 3 miljoen eigen hotspots telt en een handjevol telco's mee heeft gekregen. Een kip en ei-probleem. Of beter nog: het prisoner's dilemma. Dat fundamentele probleem in speltheorie belicht waarom mensen vaak toch niet samenwerken als er een gezamenlijk belang mogelijk is. Het komt erop neer dat er pas als iets valt te winnen als ook echt iedereen gegarandeerd meedoet. Een fundamentele aanpassing van het WiFi-protocol zou gelijk industriebreed gelden, en dus iedereen meekrijgen.

Samen voor ons eigen

Nog niet overtuigd? Neem dan de woorden én het praktijkvoorbeeld van de Amerikaanse security-guru Bruce Schneier tot je. Hij heeft zijn eigen draadloze netwerk al jaren openstaan. Uit beleefdheid, voor het maatschappelijk nut. Ja, erkent Schneier, je gedeelde WiFi zou misbruikt kunnen worden. Door een spammer, een cracker, een uploader of een downloader (in de Verenigde Staten illegaal). Maar je moet angst niet laten regeren.

Bovendien geeft het feit dat je netwerk openstaat je ook een alibi als iemand je ergens van beschuldigt. 'Het was mijn buurman of een voorbijganger', klinkt niet bepaald overtuigend als je je WiFi goed hebt dichtgetimmerd. Dus naast beleefdheid speelt hier ook sluwheid mee. Bovendien is de kans klein, zeker met een beperking op de gedeelde WiFi-bandbreedte, dat je verbinding vanaf de stoep of door de muur misbruikt wordt. De spammers en crackers zoeken doelwitten op internet, niet al wardrivend bij jou in de straat.

Tegenover de angst voor mogelijke risico's staat het voordeel van grote vooruitgang. Voor ons allemaal, en dus ook voor elk individu. Kunnen we nog zonder internetverbinding? Nee. Kunnen we nog zonder mobiel internet? Bijna niet meer. Denk hierbij niet alleen aan de negatieve kant: het gemis van internettoegang. Denk ook juist aan de positieve kant: wat is er allemaal mogelijk als internettoegang alomtegenwoordig en supergoedkoop of zelfs gratis is?

Net zoals electriciteit ooit, en vaste internetverbindingen zonder (telefoon)tikken, al revoluties teweeg hebben gebracht. De betaalbare altijd-aan verbinding heeft het gebruik van internet niet alleen verhoogd, maar ook hele nieuwe gebruikssoorten en bedrijfsmodellen geschapen. Online-samenwerking, YouTube, webads, push-mail, Twitter, cloud computing, Spotify, iTunes, en nog veel meer, was niet zo groot geweest - of er helemaal niet geweest.

Dus in plaats van de achteruitgang van mobiele blokkades, beperkingen en heffingen, kunnen we ook vóóruit. Op de barricades voor de revolutie van open WiFi! Meedenken en vooral meedoen!

En wie weet wat er nog mogelijk is? Als mobiel internet een gegarandeerd gegeven is. Hetzij via 3G, hetzij via open en veilig WiFi. Dus help de wereld (aan open WiFi) en help jezelf.

De rubriek De Vijf haakt op eigen wijze aan op actuele ontwikkelingen in de webwereld, waarbij een pittige stellingname niet is uitgesloten. De onderwerpen variëren sterk, het cijfer 5 is de enige constante.