5 alternatieven voor het downloadverbod

door

Downloaden

door

De Vijf - Het downloadverbod is toch van de baan. De Tweede Kamer is tegen, maar wil wel maatregelen. Webwereld draagt 5 alternatieve opties aan.

Ondanks plannen van de Nederlandse overheid, uitgewerkt door staatssecretaris Fred Teeven, komt er toch geen downloadverbod. De Tweede Kamer wil het niet hebben. Dan maar een uitbreiding van de thuiskopieheffing? Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Webwereld reikt de politiek de helpende hand.

Heffing op harde schijven

Ten eerste halen we maar een oud voorstel van stal dat de auteursrechtenhebbenden en hun belangenbehartigers aanhangen. Moderniseer de antieke thuiskopieheffing. Die - al geruime tijd bevroren - heffing slaat op de mediadragers waarop consumenten een kopie voor eigen gebruik kunnen maken, zoals beschrijfbare dvd's en cd's, en natuurlijk VHS-tapes en casettebandjes.

Maar kopiëren gebeurt al jaren niet meer op tapes en steeds minder op cd's of dvd's. Het bandje is verjaagd door de blanco cd, die op zijn beurt aan de kant is gezet door de iPod en soortgenoten. De lege dvd is in rap tempo zijn nut aan het verliezen door laptops, tablets, consumenten-NAS'jes (network attached storage) en andere elektronica.

De gekopieerde media staan dus in toenemende mate op harde schijven, die daarvoor helemaal niet belast worden. Oh, en harde schijven worden tegenwoordig deels weer uitgefaseerd door de consument. Sinds een paar generaties iPods en daarna ook iPhones, Android-toestellen, iPads en laptops met SSD's (solid state drives) is de harde schijf minder van belang.

Dus een harde schijf-heffing, plus eventueel ssd-tax en/of flash-chipbelasting? Alleen zou dat oneerlijk zijn voor al die legale, niet gekopieerde data die staat opgeslagen op de ronddraaiende harde schijven en snel streamende geheugenchips. Bovendien zijn flash-chips en ssd's al niet echt goedkoop en stijgen de prijzen voor harde schijven explosief. Maar zo'n heffing zou wel interessante bijeffecten hebben. En liever dit dan een downloadverbod?

Mediaspelers belasten

Als tweede oplossing doen we een poging om te belasten, maar dan wat eerlijker. We stellen een heffing voor op alleen apparaten die media opslaan en afspelen. Ja, dat zijn in theorie alle computers en elektronische apparaten met opslagcapaciteit. Maar daarin kunnen we categorieën aanmaken, die dan algemeen gedefinieerd en dus toekomst vast zijn.

Denk aan mediastreamers, zoals er tig verschillende spotgoedkope modellen zijn, maar ook Xboxen en PlayStations. Eventueel horen er ook mediaconsumptieapparaten bij, zoals de iPad en andere tablets. Voor de eerlijkheid kunnen we daarbij 'belastingschalen' hanteren, met bijvoorbeeld een halve heffing voor harde schijven in pc's en een driekwart heffing voor losse schijven. Waarbij we de duurdere serverschijven voor bedrijfsgebruik natuurlijk buiten beschouwing laten.

Toegegeven, de definities en categorieën van media-apparaten, componenten en bedrijfsgebruik zijn onderhevig aan verandering. Wat vroeger een werkapparaat of een luxe-item was, is allang een alledaags apparaat voor mediaconsumptie. Wat vroeger een serverschijf was op basis van capaciteit of snelheid, is allang een consumentendisk. Enzovoorts. Periodiek herzien dan maar?

Cloudbelasting

Een derde optie: ga naar de bron. Nee, we bedoelen niet dat Brein het moet opnemen tegen bijvoorbeeld The Pirate Bay. Nee, de rechtenhebbenden en de overheid moeten zich misschien eens richten op de grote partijen die media in de cloud opslaan, via netwerken streamen en via internetverbindingen laten up- en downloaden.

Dit moet natuurlijk geen vrijbrief zijn voor vergaande - en illegale - inspectie van internetverkeer. Er is bijvoorbeeld ook nooit gecontroleerd wat er precies werd opgeslagen op cd's en dvd's. We hebben het gewoon over een brede, algemene heffing.

Daar zullen cloudaanbieders, telecombedrijven, internetproviders enzovoorts niet blij mee zijn. Maar aan de andere kant: wat is één van de voornaamste aanschafredenen voor grote cloudopslag en supersnelle internetverbindingen? Dezelfde als voor de verkoop van harde schijven van vele, vele terabytes groot: media. En dat zijn echt niet allemaal zelfgemaakte homevideo's in HD. Deze optie betekent dus dat we de verliezen in de ene industrie stelpen met belasting op industrieën die van het kopiëren profiteren. Het ene gat met het andere vullen?

Content-abonnement

Als vierde alternatief een betaling voor waar het nou eigenlijk allemaal om draait: de content zelf. Niet mediadragers bij de consument, niet media-opslag en -transport bij de aanbieders. Er moet betaald worden voor de media zelf. Zoals er vroeger een omroepbijdrage was en er in Groot-Brittannië een landelijke betaling is waar de activiteiten van de BBC van worden bekostigd. Daarmee heeft elke Brit recht op alle content die de eigen nationale omroep produceert, aankoopt en uitzendt.

Zo'n content-abonnement hoeft niet per sé nationaal of zelfs verplicht te zijn. Hoogleraar Bernt Hugenholtz heeft Webwereld in 2009 al een interessant alternatief aangereikt. Het gaat om collectieve licenties op media, maar dan vrijwillig. Gebruikers die daar niet voor willen betalen, omdat ze bijvoorbeeld alleen cd's of dvd's kopen en geen media downloaden, kiezen dan voor een 'eigen risico'. "Als je dan toch echt herhaaldelijk illegaal fileshared, dan kan je Brein over de vloer verwachten."

Hij verwijst naar massale rechtenschendingen uit het verleden en hoe die zijn opgelost. Elk nieuw medium gaat door een piratenfase: radiostations begin vorige eeuw, gevolgd door fotokopieermachines, videorecorders, kabel-tv, enzovoorts. Die schendingen zijn niet opgelost door ze de kop in te drukken, maar door er een licentiemodel op toe te passen. "Hierdoor wordt een illegale situatie een legale situatie", legde Hugenholtz twee jaar geleden al uit.

De hoogleraar noemde als lichtend voorbeeld de toen net gesloten deal tussen YouTube en Buma/Stemra. Maar ook isp's zouden een dergelijke licentie kunnen afsluiten, zodat hun abonnees voor een bepaald bedrag onbeperkt naar muziek kunnen luisteren. Nu, twee jaar later is dat er van gekomen, tenminste, in één enkel geval, voor één type media. Maar dat is beter dan niets. Abonneren dus maar?

Keiharde upload-aanpak

Ten slotte een alternatief waarbij er helemaal geen belasting wordt geheven: het aanpakken van uploaden. Correctie: van het officieel illegale uploaden. Nederland is sterk in gedogen, maar de hervorming van het auteursrecht zit nu al jaren muurvast. De politieke patstelling moet hoognodig doorbroken worden. Misschien door maar eens uploaders aan te pakken.

Dit is een oplossing die in de praktijk veel downloaders zal raken, of ze dat nou beseffen of niet. Want het veelgebruikte downloadmiddel BitTorrent staat default ingesteld om te delen. Het uploadt de bitjes die al binnen zijn gehaald. Veel consumenten - en ook politici - zijn zich daar totaal niet van bewust. In het aanklachtbeluste Amerika zijn alleenstaande moeders en armlastige studenten daar tot hun schrik al achtergekomen.

Het excuus dat uploaden vaak onwetend gebeurt, is natuurlijk niet rechtsgeldig. Politie en Justitie accepteren het ook niet als een hardrijder zegt de snelheidsborden niet te hebben gezien en niets te weten van een maximumsnelheid in Nederland. Stichting Brein heeft al verklaard over te willen gaan tot aanklagen van individuele uploaders. De piraterijbestrijder wint daar geen populariteitsverkiezing mee, maar daar stoort die zich al jaren niet aan.

Vergeet niet: volgens de wet staan Brein en de rechthebbende bedrijven voor muziek, films en e-books in hun recht. Sterker nog, zij móeten wel maatregelen nemen en daarbij mogen ze alle mogelijke wegen bewandelen. Voor Brein is dat het hele bestaansrecht van die Stichting. Voor de contentbedrijven is dat het nastreven van winstmaximalisatie, wat ze in wezen verplicht zijn als commerciële organisaties in een kapitalistische samenleving. Stoppen met gedogen dus?

Bonus: stimulering van legaal aanbod

Als bonus een echte, toekomstgerichte oplossing waar iedereen bij is gebaat. Moderniseer de mediawereld, dwing de muziek- en filmbedrijven naar de 21e eeuw, verruim het legale online-aanbod. De rechthebbenden zijn daar misschien terughoudend in, omdat ze liever blijven bij hun traditionele melkkoeien waar ze een stevige grip op hebben.

Maar de overheid kan hier juist helpen. Belastingvoordelen, subsidie voor nieuwe modellen, promotie voor koppelverkoop via bijvoorbeeld internetproviders. De mogelijkheden zijn legio. Of weet er iemand nog een beter alternatief?

eerst ▾ Reacties

De reacties worden ingeladen...

Insider naam

 
{$quantity}%

Mijn insider overzicht Uitloggen

Briefcase({$quantity}) Mijn Downloads({$quantity})

Word insider

  • Exclusieve content
  • Achtergrond verhalen
  • Praktische tips

Topbedrijven met ICT vacatures

IT Innovation Day 2014
 
dagen
:
 
uren
:
 
min.
:
 
sec.
promotionele afbeeldingen promotionele afbeeldingen

Webwereld nieuwsbrief

Ontvang dagelijks een overzicht van het laatste ICT-Nieuws in uw mailbox.