Glasvezel: De Stockholm-utopie

In een café in Stockholm doet Anders Broberg, informatiechef van het overheidsglasvezelbedrijf Stokab, de huidige stand van zaken uit de doeken. Van de 450.000 huishoudens die Stockholm rijk is heeft 100 procent een breedband internetverbinding. Afgelopen kerst werd huishouden 107.000 aangesloten op het glasvezelnet via een Fiber to the Home (FttH) verbinding. In 2012 moeten dat er 400.000 zijn met een maximale internetsnelheid tot 1 gigabit internet.

"Van de bedrijven is 70 procent aangesloten op glasvezel", zegt Broberg. Het Stokab-netwerk is 100 procent in handen van de stad Stockholm. Het gaat om een zogenaamd 'dark fiber' netwerk, een term die in de jaren negentig gebruikt werd voor glasvezelnetwerken die nog niet waren geactiveerd. Er scheen nog geen licht doorheen dus waren ze donker (dark). Tegenwoordig wordt de term vooral gebruikt voor glasvezelnetten die worden verhuurd aan derden, dus daar schijnt wel al licht in.

Het glasvezelnetwerk in groot Stockholm

Gereguleerde markt

In Stockholm wordt het net ook verhuurd, de gemeente levert zelf geen internet aan consumenten en bedrijven. De capaciteit wordt alleen aan providers geleverd, die vervolgens hun diensten kunnen aanbieden aan wie ze willen. Een gereguleerde markt dus. "In het begin van de jaren '90 was ook de Zweedse telecommarkt gedereguleerd. Maar de Stad Stockhom zei: 'Je moet de infrastructuur scheiden van de diensten als je een goede concurrentie tussen de dienstverleners wil'", verhaalt Broberg.

De overheid nam het monopolie op glasvezel in handen en inmiddels zijn er 90 operators en internet service providers (isp's) die capaciteit huren. Iedereen betaalt in principe hetzelfde bedrag voor de afgenomen capaciteit. De operators en isp's kunnen zich onderscheiden door verschillende service-niveau's te bieden. Zo kunnen bedrijven en consumenten een keuze maken en makkelijk overstappen als een provider niet bevalt. En dus moeten die providers hun best blijven doen om goede service te leveren. Grote afnemers kunnen ook een soort kwantumkorting krijgen.

4G-netwerken

Stokab is in handen van de overheid met een constructie die vergelijkbaar is met een Nederlands nutsbedrijf. In 2009 draaide Stokab (Stok van Stockholm en AB als in BV) een omzet van 55 miljoen euro. Het bedrijf maakt winst, maar de winst wordt direct weer in het netwerk geïnvesteerd, zodat het glasvezelnet up to date blijft en kan blijven groeien.

Naast de stad voorzien van snelle glasvezelverbindingen zorgt die infrastructuur er voor dat de stad snel voorzien kan worden van supersnel mobiel breedband. Stockholm is een van de eerste steden ter wereld waar een 4G-netwerk voorhanden is, de opvolger van mobiel 3G-internet. Ook dat komt volgens Broberg door Stokab. In vrijwel ieder gebouw komen namelijk twee glasvezelkabels binnen. Operators kunnen op die manier makkelijk gebruik maken van de enorme internetcapaciteit die nodig is voor 4G-netwerken. De draadloze signalen worden via antennes opgevangen en verstuurd via een glasvezelnetwerk.

Backbone

"Op dit moment hebben we drie verschillende operators die 4G-aanbieden", zegt Brober. Een vierde operator voert op dit moment tests uit. Als die ook een 4G-netwerk uitrolt is de markt voor supersnel internet in Stockholm alweer verzadigd, denkt Broberg. De 4G-abonnementen worden door de Stockholmers vooral gebruikt om laptops aan te sluiten op mobiel breedband. Een 4G-abonnement kost op dit moment ongeveer 60 euro per maand. De twee nieuwste operators duiken daar al onder door het voor 50 euro aan te bieden.

Doordat de operators niet in hun eigen buidel hoeven te tasten voor de aanleg van een eigen glasvezelnetwerk, ontstaat er snel veel concurrentie, wat de prijzen snel naar een acceptabel niveau brengt. Zonder Stokab zou dit proces veel langzamer gaan, zegt Broberg. Ook kan een operator relatief makkelijk en goedkoop van antennepositie wisselen. Mocht een antennepositie niet zo goed gekozen zijn, dan kan de antenne relatief goedkoop worden verplaatst naar een gebouw verderop, omdat ieder gebouw glasvezel tot aan de kelder heeft liggen. Ook dit is in het voordeel van de operators, ze hoeven de kabels niet zelf te trekken.

Utopie?

Het Stokab-model zorgt dus voor een markt waarop voor zowel bedrijven als consumenten veel te kiezen valt. Zij kunnen bij tal van providers glasvezel of 4G afnemen, en de prijzen zijn concurrerend. Dat komt allemaal doordat de overheid, net zoals bij riolering of het wegennet, de infrastructuur in handen heeft genomen. Klinkt als een ware internetutopie, zeker in vergelijking met Nederland. Waarom doen we het in Nederland dan niet gewoon precies hetzelfde? Dat komt omdat de omstandigheden hier totaal anders zijn dan in Stochholm.

In het tweede deel van deze serie wordt uit de doeken gedaan waarom het Stockholm-model in Nederland wel werd geprobeerd, maar nooit echt een voet aan de grond kreeg.