Geheim onderzoek open ict toch onthuld

Het eigen onderzoek wordt nu toch geopenbaard, maar het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) trekt er direct de handen van af. "Het is een ondeugdelijk onderzoek", schrijft minister Donner aan de Tweede Kamer. Hij brengt de BZK-notitie waarin het onderzoek is vervat nu toch naar buiten, dit onder druk van Tweede Kamer-lid Rik Janssen van de SP.

Uitgelekt

De SP had vorige maand al van bronnen binnen de overheid gehoord dat er wel degelijk een onderzoek door BZK is gedaan naar de mogelijke kostenbesparingen van open source en open standaarden voor het ict-gebruik van de overheid. Zo'n onderzoek stond vorig jaar nog op stapel, maar is begin dit jaar door minister Donner ontkend. "Een dergelijk onderzoek bestaat niet", schreef hij aan de Kamer.

Het zou niet slechts gaan om natte-vingerwerk. SP-Kamerlid Janssen zei bij zijn eis tot openbaarmaking: "Het gaat hier niet om een A4-tje van een vlijtige ambtenaar. Het is een uitgebreide notitie die echt wel iets om het lijf heeft. De Algemene Rekenkamer heeft deze notitie wél gekregen van het ministerie. De Kamer moet over alle informatie kunnen beschikken en de minister moet dit gewoon opsturen als hem dit gevraagd wordt en niets achterhouden."

'Privéstuk'

Minister Donner heeft in eerste instantie de eis van de SP afgewezen met als argumentatie dat de notitie slechts een verkenning was en bovendien 'een privéstuk van de ambtenaar die het heeft geschreven'. "Ik weigerde dit met het argument dat een van mijn medewerkers een idee op papier had gezet als privéstuk dat niet de status had van een onderzoek of rapport", aldus Donner.

Een woordvoerder van de SP verklaarde al tegen Webwereld de ambtenaar niet te kennen, maar dat Rijks-cio "Maarten Hillenaar het aan de Algemene Rekenkamer heeft gegeven. Maarten Hillenaar is goed in zijn vak en zou geen rommel aan de Algemene Rekenkamer geven."

'Ondeugdelijk'

"Ik weet dat de Algemene Rekenkamer het heeft, en wil daarom dat de Kamer het ook krijgt." De SP heeft de minister al gedreigd openbaarmaking van de notitie te eisen middels een motie. Dat is nu toch niet nodig. "Het is mij gebleken dat hetgeen ik gesteld heb tijdens het AO onjuist is", schrijft de minister in zijn brief aan de Tweede Kamer waarin hij de BZK-notitie toch openbaart.

"Naar aanleiding van de gestelde vragen heb ik nader onderzoek laten doen naar de totstandkoming van het stuk. Er is gebleken dat het om een ondeugdelijk onderzoek gaat, en niet zozeer om een privéstuk. Het stuk is niet in besluitvorming gebruikt en nooit verder gekomen dan de status van een intern beleidsvoorbereidend document", bezweert Donner. Toch is het gedeeld met de Algemene Rekenkamer, dat een eigen onderzoek uitvoert naar de mogelijke kostenvoordelen van open ict voor de overheid.

Onderzoek bijna klaar

De Algemene Rekenkamer onthoudt zich tegenover Webwereld van commentaar op dit BZK-document. De onafhankelijke instelling verwijst naar BZK, van wie het de notitie heeft ontvangen. "Zoals bekend doet de Algemene Rekenkamer onderzoek naar het gebruik van open standaarden en open software bij de Rijksoverheid. Voor dit onderzoek is er uiteraard veelvuldig contact met het ministerie van BZK", reageert de woordvoerder op vragen van Webwereld.

Het onderzoek zit nu in de afrondende fase. "We hopen medio maart te kunnen publiceren." Binnenkort wordt de definitieve datum bekendgemaakt waarop de onderzoeksresultaten worden onthuld.

Status van de BZK-notitie

Vorige week reageerde BZK nog op vragen van Webwereld over de notitie dat het zich boog over dat verzoek om meer informatie. Daarbij ging het niet slechts om de inhoud van het document, waar de woordvoerder van BZK toen ook niet mee bekend was. Het gaat ook om "de status van de notitie: of het een ambtelijk document is of niet", legde hij uit.

Vervolgens speelde bij BZK nog de vraag of het een intern stuk is, of niet. "Niet alle ambtelijke documenten zijn namelijk openbaar", stelde de woordvoerder. De notitie is hoe dan ook van het ministerie en valt dus onder de Wet Openbaarheid Bestuur (wob), gaf hij wel aan.

Ontkennen

De woordvoerder verklaarde toen dat BZK zich nog over de vraag boog of de notitie niet ook naar de Tweede Kamer moest. Deze 'behandeling' is enigszins gehinderd door het feit dat het reces was; vanwege de Voorjaarsvakantie.

BZK gaf vorige week aan dat het deze week een inhoudelijke reactie zou kunnen geven. Dat is dus gebeurd met het vrijgeven van de notitie, waarbij het minister er wel gelijk afstand van doet. Eerder is tegenover Webwereld het hele bestaan van de notitie ontkend. Dat is voorafgegaan door Donners ontkenning eind januari van het hele onderzoek.