Psychiatrische patiënten onterecht in database

De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) negeert de uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) die oordeelde dat verzekeraars geen diagnose-informatie over patiënten meer mogen eisen van psychotherapeuten en psychiaters.

Deze privacygevoelige informatie, de zogenaamde diagnose behandelingscombinatie (DBC), wordt opgeslagen in een centrale database, DIS, die toegankelijk is voor de zorgverkeraars. Zonder de verplicht in voeren DBC worden declaraties van de artsen en behandelaars niet vergoed.

Medisch beroepsgeheim uitgehold

Sterker nog, het geautomatiseerde declaratiesysteem is zodanig gebouwd dat declaraties niet kunnen worden ingevoerd zonder de diagnose-informatie. Volgens het CBb, dat een aantal protesterende psychotherapeuten en psychiaters gelijk gaf, gaat het om zeer privacygevoelige informatie. De verstrekking van die informatie en de opslag ervan in een landelijke database maakt inbreuk op de medische privacy van patiënten. Die belangen wegen zwaarder dan de belangen van de NZa bij de diagnose-informatie, meent het CBb.

Daarnaast hebben de medici te maken met het beroepsgeheim, terwijl medewerkers van verzekeraars die in het DIS kunnen níet gebonden zijn aan dit beroepsgeheim en ook niet vallen onder het medisch tuchtrecht. Er bestaat dus een risico dat deze informatie uitlekt of onrechtmatig wordt gebruikt.

"De NZa heeft in haar besluitvorming geen aandacht besteed aan deze werkwijze," oordeelde het CBb vorig jaar.

Uitspraak wordt genegeerd

Niettemin heeft de NZa onlangs laten weten de uitspraak naast zich neer te leggen. In een verklaring zegt de organisatie dat de privacy wel voldoende is gewaarborgd. "Het vermelden van een vorm van diagnose-informatie op de declaratie is belangrijk voor patiënten en consumenten, vindt de NZa, omdat alleen zo inzichtelijk is waarvoor een zorgaanbieder declareert", zo stelt de autoriteit. De zorgverzekeraars hebben een gedragscode ondertekend die de verwerking van de persoonsgegevens regelt.

De medici hebben al voor de uitspraak van de rechter een procedure aanhangig gemaakt bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, maar die in afwachting van de reactie van de NZa tijdelijk opgeschort.

SP stelt Kamervragen

Inmiddels heeft het Kamerlid Renske Leijten van de SP vragen gesteld aan de minister van Volksgezondheid over de beslissing van de NZa. De autoriteit valt namelijk onder het ministerie. Leijten wil weten of de minister genegen is het laatste besluit van de NZa te vernietigen en de procedure van de declaratie-invoer te vernaderen. Opname van de medische privacygegevens is dan niet meer nodig.

Ondertussen is de stichting KDVP, die namens de geestelijke gezondheidszorg strijdt tegen de landelijke database van psychiatrische patiënten, zich aan het beraden op verdere gerechtelijke stappen zoals een beroepsprocedure. "Een overheid met disrespect voor uitspraken van een hoogste bestuursrechter is niet alleen arrogant, maar miskent en ondergraaft ook de fundamenten van onze rechtsstaat", zegt KDVP in een verklaring.

IT-experts kraken database

De stichting is in overleg met juristen en it-experts in overleg over de wijze waarop de NZa alsnog aan te spreken is "op de onvolkomen beveiliging en het onrechtmatige karakter van de opslag van behandelgegevens van alle Nederlanders in de landelijke database DIS."

Volgens de stichting zeggen de it-experts dat de wijze waarop de landelijke database is ingericht, met koppelingen van de behandelgegevens met andere datasystemen, zoals die van de fiscus, uvw en zorgverzekeraars, het mogelijk maken een volledig persoonsprofiel te maken.

EPD wel afgeschoten

Volgens KDVP gaat de NZa daarom ten onrechte volledig voorbij aan de eerdere commotie rond de invoering van het EPD, dat is afgeschoten door de Eerste Kamer. Ook haalt de KDVP het onderzoek aan van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, dat zegt dat de overheid naïef is in de ontwikkeling van complexe informatiesystemen terwijl de inzicht in de risico's die grootschalige opslag, uitwisseling en koppeling van persoonsgegevens ontbreekt.

Het is nog onbekend wanneer en waar eventueel beroep tegen de beslissing van de NZa wordt ingesteld. De voorzitter van de stichting KDVP was vooralsnog onbereikbaar voor commentaar.

Fragment uit de tv-serie 'Kijken in de Ziel' (2009) waarin psychiaters discussiëren over de nut van en bezwaren tegen de DBC database.