BSA blij met downloadverbod Teeven

Gebruik van gekopieerde exemplaren van commerciële software is in Nederland niet alleen civielrechtelijk maar ook strafrechtelijk verboden. "Ja, onze auteurswet is erg ouderwets, maar dit zit er wel in", vertelt voorzitter Jacco Brand van de BSA Benelux (Business Software Alliance). Die belangenvereniging van de softwarebranche doet zelf aan opsporing van illegaal softwaregebruik, maar klaagt dat het weinig steun van Justitie krijgt.

Strafrechtelijk aanpakken

Het strafrecht is dankzij de thuiskopieheffing niet van toepassing op muziek en films. Daardoor is in Nederland downloaden legaal, van die 'soorten data'. Totdat staatssecretaris Fred Teeven van Justitie zijn nieuwe auteursrechtenplan af heeft. De BSA ziet in dat plan met bijbehorend downloadverbod hoop in de strijd tegen illegaal gebruik van software. Dit ondanks het feit dat de regeringsplannen vooral gericht lijken te zijn op muziek en films. "De focus ligt niet op software, nee."

"De BSA roept al jaren dat het raar is dat een organisatie als de BSA nodig is, voor wat strafrechtelijk gewoon aangepakt kan worden." Illegaal softwaregebruik is echter geen prioriteit voor de overheid, verzucht Brand. Terwijl de illegale invoer van namaakartikelen, fysieke producten dus, wel aandacht geniet. Hij stelt dat dit "tamelijk onschuldige dingen zijn, zoals petjes of tassen." Dat is zeker niet goed, benadrukt hij, maar illegale software zou zwaarder moeten wegen, stelt de voorzitter van de belangenvereniging.

Misgelopen geld, ook btw

Met het 'laten lopen' van illegaal softwaregebruik doet de Nederlandse regering niet alleen de ict-branche te kort, stelt de BSA-voorzitter. Nederland loopt door illegaal softwaregebruik veel geld mis. Brand heeft het dan niet alleen over het door de BSA al vaak aangehaalde argument dat de ict-industrie inkomsten misloopt. Waarbij dat niet alleen Amerikaanse softwaremakers betreft, maar ook Nederlandse partijen zoals verkopers, implementators, supportleveranciers en trainingsbedrijven. "We moeten van de perceptie af dat alles terugvloeit naar Amerikaanse koffers."

Volgens Brand laat de overheid ook voor zichzelf geld liggen: over illegaal gebruikte software wordt geen btw (belasting toegevoegde waarde) betaald. Het is in de regel immers niet verkocht. De BSA-voorzitter schermt hierbij niet direct met de IDC-cijfers van misgelopen inkomsten voor de softwarebranche. "Niet elke illegale kopie is een 'lost sale'. Maar wel een hoog percentage."

Hij baseert dat op - naar eigen zeggen - anekdotisch bewijs. "Als we een inval doen bij een bedrijf dat illegaal software gebruikt, dan geven wij die onderneming de keus: verwijderen of netjes aanschaffen. Het merendeel kiest dan voor aanschaffen."

Photoshop voor resizen

Dit ondanks het feit dat veel dure pakketten illegaal worden gebruikt voor simpele, basale of zelfs weinig voorkomende taken waar ook goedkopere of zelfs gratis alternatieven voor bestaan. Zoals Photoshop voor het verkleinen van beeldmateriaal. "Ja, het kan vaak goedkoper, bijvoorbeeld ook door een bepaald deel van het werk uit te besteden", in plaats van zelf de benodigde, soms dure software aan te schaffen.

"Ik zeg ook: kies de goede tools, kijk naar alternatieven." De aanschafprijs van software is volgens Brand echter maar een klein deel van de prijs van een werkplek. "Het gaat ook om het gebruiksgemak" van een pakket, of de mate van bekendheid ermee voor eindgebruikers.

Gedragsprobleem

Uiteindelijk gaat het om het downloadgedrag van consumenten, en ook werknemers. Brand zegt dat werkgevers vaak wel meer besef hebben dat de voorwaarden in softwarelicenties niet geschonden mogen worden. Maar ze hebben niet echt grip op de eigen ict, zegt hij.

Daarnaast is er nog "het deel werkgevers dat dit koud laat." De BSA wil daarom het gedrag aanpakken. Brand wijst er ook nog op dat illegaal softwaregebruik de daders een oneerlijk voordeel oplevert wat betreft hun concurrentiepositie.

Brand ziet in het aangekondigde, maar nog niet uitgewerkte, plan van Teeven een aanpak van dat gedragsprobleem. "De afgelopen jaren zijn er trends in de infrastructuur geweest die het veel makkelijker hebben gemaakt om software illegaal te downloaden. Vroeger had je de fysieke opslagmedia nodig, plus een product-key."

Hij erkent dat de vooruitgang in breedband tegelijkertijd ook sleutelcontrole en software-activering mogelijk heeft gemaakt. Toch weegt dat volgens hem niet op tegen het toegenomen gemak om 'warez' in handen te krijgen. "Er is te weinig tegengas", ook door werkgevers, merkt hij op. Bovendien kunnen de softwareleveranciers niet te ver gaan in het opleggen van controles, monitoring en beperkingen. "Ze moeten een balans vinden tussen wat kan en wat werkbaar is."

Jaarlijks onderzoek

Het vandaag verschenen jaarlijkse piraterij-onderzoeksrapport van de BSA, opgesteld door onderzoeksbureau IDC, wijst wederom uit dat softwarepiraterij toeneemt. In de zogeheten ontwikkelde landen (waaronder de VS, West-Europa, Canada, Australië en Japan) schommelt de waarde van de illegaal gebruikte software al jaren tussen de 21 en 23 miljard dollar. Daar zit sinds 2009 weer een redelijke stijging in: naar een geschatte 24 miljard dollar nu. Hier tegenover staat de al jaren toenemende scherpe groei van illegaal softwaregebruik in onontwikkelende markten.

In Nederland ligt het percentage van illegaal softwaregebruik op 28 procent, volgens het onderzoek van IDC. Dat ligt onder het Europese gemiddelde van 35 procent en flink onder het wereldwijde cijfer van 42 procent. Het valt dus wel mee, in Nederland? "Nee, dit is slecht, onacceptabel. Honderd procent legaal is een utopie, net als bij te hard rijden. Maar we kunnen heus wel dichter bij Oostenrijk of België raken." Die twee landen hebben volgens IDC respectievelijk 24 en 25 procent softwarepiraterij. De VS is de beste met 20 procent.

Invallen

De BSA meldt verdenkingen of constateringen van illegaal softwaregebruik wel bij Justitie, maar "daar blijft het dan liggen". Dus start de softwarevereniging civiele procedures om zelf invallen te mogen doen, daarbij dan bijgestaan door de gerechtsdeurwaarder. "Maar de kosten gaan voor de baten uit", constateert hij over het gebrek aan steun door Justitie. "En elke euro kun je maar één keer uitgeven, wat natuurlijk ook voor de overheid geldt."

"Maar er is nu tenminste een staatssecretaris die het probleem erkent. En wil aanpakken. Dit is een stap in de goede richting", zegt Brand die expliciet verwijst naar het voornemen van Teeven om ook aanbieders van illegale digitale kopieën aan te pakken.

'BSA overbodig'

"Het mooiste zou natuurlijk zijn als Justitie zegt: de BSA is overbodig geworden." Dat gaat er echter niet van komen. Zelfs als het auteursrechtenplan en de hardere aanpak van staatssecretaris Teeven ook softwaregebruik actief meenemen, zal de BSA zichzelf nog niet kunnen opheffen, aldus de voorzitter.