Donner weigert onderzoek besparing open source

Dat beeld komt boven na bestudering van de antwoorden (.doc) die de minister geeft aan GroenLinks-parlementariër Arjan El Fassed. Die vuurde 28 vragen op Piet Hein Donner af. Aanleiding daarvoor was het onderzoek van de Algemene Rekenkamer naar de vraag hoeveel er nu met open-sourcesoftware te besparen valt. Dat onderzoek werd uitgevoerd in reactie op een aangenomen motie van het voormalig SP-kamerlid Arda Gerkens.

De rekenmeesters becijferden de mogelijke besparing. Maar na zes maanden waren zij niet in staat een berekening te geven. Daarop barste een storm van kritiek los.

Meer onderzoek niet zinvol

Donner steunt nu de Rekenkamer. "In mijn reactie aan de Algemene Rekenkamer heb ik aangegeven dat ik de conclusie deel dat het niet op voorhand 'mogelijk' is om een specifiek deel van het softwarelandschap aan te wijzen dat 'open' gemaakt kan worden en dat eventuele besparingen op software alleen in concrete situaties kunnen worden bepaald door kosten-batenanalyses te maken", stelt hij.

Toch wil de bewindvoerder die besparingskansen in kaart brengen en dus een nieuw onderzoek uitvoeren. "Een brede inventarisatie van mogelijkheden van vervanging, zonder dat daartoe vanwege bovengenoemde redenen aanleiding is, acht ik niet zinvol", schrijft Donner dan ook. Ook weigert hij onderzoek bij overheid die niet tot het Rijk behoort: "Gelet op de uitkomsten van het onderzoek van de Rekenkamer acht ik het niet zinvol alsnog onderzoek te laten doen bij rechtspersonen met een wettelijke taak en zelfstandige bestuursorganen en/of gemeenten."

Onduidelijkheid

Er is veel onduidelijkheid, omdat BZK eerder een document geheim hield waaruit blijkt dat er miljarden bespaard kunnen worden door te kiezen voor open-sourcesoftware. Het ministerie stelt dat het stuk een notitie is en geen rapport. Uit stukken in handen van Webwereld blijkt dat er aan die notitie meerdere ambtenaren hebben gewerkt en dat ervoor externe partijen zijn geconsulteerd.

Van dat document stelt Donner nu opnieuw dat het niet fijnmazig genoeg is om de besparing goed te ramen, eventuele kosten niet zijn meegenomen en er gekeken is naar licentiekosten als besparingsfactor, terwijl andere factoren buiten beschouwing bleven.

Uit een ander onderzoek bleek eerder dat alleen de politie al 12 miljoen euro kan besparen door te kiezen voor open software.

Wel geld spenderen, geen geld besparen

El Fassed is ontevreden over de antwoorden. Voor hem was het al een doorn in het oog dat alleen naar het Rijk is gekeken en niet naar de hele overheid. Hij vindt dat 'te beperkt'. Hij wil dat er naar de kosten van de ICT wordt gekeken. "Ondanks de omvangrijke bedragen die gemoeid zijn met ICT-projecten en de bezuinigingsopgave waar Nederland voor staat is het onbegrijpelijk dat de minister nieuw onderzoek naar kostenvoordelen niet zinvol acht", zegt hij dan ook tegenover Webwereld.

"Een kabinet dat met verschillende ministeries (o.a. veiligheid en justitie, EL&I en defensie) wel miljoenen investeert om Nederland weerbaarder te maken tegen cyberaanvallen zal juist de voordelen van opensource moeten onderkennen", vertelt hij. "Als dit kabinet geld investeert in cybersecurity moet het af van de technologie-afhankelijkheid van een handjevol gesloten softwaregiganten. Het is onzinnig om een huis te beveiligen met een tank terwijl de voordeur van karton is."

"Terwijl in Nederland slechts 15% van overheidsorganisaties met opensourcesoftware werkt, heeft het Amerikaanse ministerie van Defensie opensourcesoftware juist omarmd vanwege veiligheid", weet El Fassed. "Niet alleen veiligheid en het besparingspotentieel zijn van belang, ook innovatie, transparantie en toegang tot informatie zijn voordelen van open source software."

Voortgang NOiV onzeker

Of Nederland überhaupt doorgaat met het huidige beleid rond open standaarden en open source, het Actieplan Nederland Open in Verbinding (NOiV), is nog maar helemaal de vraag. "Met het oog daarop zijn de afgelopen jaren een flink aantal instrumenten en initiatieven ontwikkeld gericht op bewustwording, draagvlak en stimulering", stelt Donner. "Deze worden dit jaar zo veel mogelijk geborgd bij overheidsorganisaties en hun partners met het oog op toekomstige ondersteuning van overheden bij toepassing van open standaarden en open source software."

Over de toekomst blijft Donner vaag en verwijst hij naar de uitkomsten van een evaluatie: "Zoals de Minister van EL&I u heeft toegezegd zal deze zomer in kaart worden gebracht wat de werking van het actieplan tot nu toe is geweest. In oktober zal daarover in de voortgangsrapportage NOiV worden gerapporteerd."