5 miljoen Nederlanders downloaden uit illegale bron

Dat concludeert onderzoek- en adviesbureau Considerati na een zo breed mogelijke studie waarin onderzoeken rondom de downloadperikelen naast elkaar zijn gelegd. Volgens de onderzoekers is de totale schade die de entertainmentindustrie in Nederland oploopt door downloads uit illegale bron nog niet in kaart gebracht.

Gemiste inkomsten

Wel is er volgens Considerati uit de verschillende onderzoeken op te maken dat er een negatief effect is op de inkomsten van de entertainmentindustrie door het illegaal verspreiden van auteursrechtelijk beschermde content. Voor muziek worden de gemiste inkomsten door het niet betalen voor content (de substitutiegraad) in de verschillende wetenschappelijke onderzoeken geschat op tussen de 5 en 30 procent, met 20 procent als de meest voorkomende schadepercentage. Het gaat om kosten die de industrie misloopt doordat mensen de content gratis downloaden en uiteindelijk niet betalen voor de muziek.

Algemeen wordt aangenomen dat de gemiste inkomsten in de filmindustrie hoger zijn doordat films meestal maar één keer worden bekeken. Ook de games- en e-bookindustrie zouden meer schade oplopen door downloads uit illegale bron omdat ook die media, net als films, maar eenmalig worden gebruikt. Dit is niet met zekerheid te zeggen omdat er geen specifiek onderzoek is gedaan naar de effecten op deze industrieën, concluderen de onderzoekers.

Winst voor consumenten

De Nederlandse muziekindustrie loopt op jaarbasis maximaal 100 miljoen euro mis. Ter vergelijking: in 2010 was de totale omzet van de muziekindustrie 218 miljoen euro. De verloren 100 miljoen aan omzet leidt volgens het onderzoek tot verloren bedrijvigheid, verloren banen en minder belastinginkomsten.

"Met andere woorden, de consument houdt het geld in zijn zak", concluderen de onderzoekers (pdf). Dit leidt tot een winst voor de consument die over 2009 in totaal geraamd is op 200 miljoen euro. Een deel van die consumentenwinst gaat direct ten koste van de entertainmentindustrie, de genoemde 100 miljoen euro. Er blijft daarnaast 100 miljoen euro over als winst voor de consument.

Feiten op tafel

Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de NVPI, de branchevereniging voor de entertainmentindustrie. De bedoeling van het onderzoek is een eind te maken aan de discussie over of downloaden nou wel of geen invloed heeft op de businessmodellen van de entertainmentindustrie in Nederland.

"We hebben geprobeerd om er een zo objectief en neutraal mogelijk verhaal van te maken", zegt Bart Schermer, partner bij Considerati. Het is de bedoeling dat het rapport gebruikt kan worden door voorstanders en tegenstanders in de filesharediscussie als een gemeenschappelijke feitenbasis. De discussie wordt tot nu toe vaak gepolariseerd gevoerd. Voor- en tegenstanders halen alleen onderzoeken aan die hun goed uitkomen. Daar probeert dit onderzoek een eind aan te maken. "Ongetwijfeld zullen er een aantal dingen in staan waar mensen het niet mee eens zijn of die ze controversieel vinden. Maar voor ons is het gewoon belangrijk dat er eindelijk eens een keer - wat ons betreft in ieder geval - een feitenbasis ligt."

Externe controle

Als die er ligt dan kan de discussie constructief worden doorgezet, in plaats van iedere keer in dezelfde discussie te verzanden. Om te voorkomen dat de NVPI het onderzoek naar zijn hand kon zetten werd er door Considerati een begeleidingscommissie samengesteld die het project controleerde met daarin onder andere oud SP Kamerlid Arda Gerkens, internetjurist Arnoud Engelfriet, maar ook vertegenwoordigers van BUMA/Stemra, Universal MUsic Nederland en de NVPI zelf.

"Ik ben tevreden met de manier waarop dit rapport is gedaan", zegt internetjurist Arnoud Engelfriet, die regelmatig opkomt voor de belangen van filesharers. "De voors en tegens zijn op een rijtje gezet, er is veel onderzoek bij elkaar geharkt en daar blijkt volgens mij wel uit hoe het zit." Daardoor moet er nu verder gekeken worden naar de mogelijke gevolgen. "Het staat nu op zich wel vast dat er enige schade is, en de vraag is dan: 'Hoe groot is die schade? Vijf procent? Twintig Procent? Dertig procent?'"

Discussie constructief voortzetten

Volgens Engelfriet is het nu zaak om de discussie naar een hoger plan te tillen en met de feiten uit dit onderzoek in het achterhoofd de gesprekken tussen beide partijen constructief te maken. "Het is nu denk ik wel het moment om te zeggen: nu hebben we de feiten, laten we nu eens de inhoud bekijken. Wat gaan we doen? Welke mogelijkheden hebben we? En wat willen we nou eigenlijk?" Wat Englfriet betreft gaat de discussie daar vaak over de schreef en wordt er te snel gezegd dat er niets gedaan moet worden of aan de andere kant een downloadverbod voorgesteld.

Ook Schermer van Considerati ziet dat het daar vaak fout gaat. Het is dan ook de bedoeling van de onderzoekers en de controlecommissie dat dit document kan dienen als basis voor een goede discussie, bijvoorbeeld in de Tweede Kamer.