Deurwaarder RealNetworks gijzelt computers

Dat blijkt uit onderzoek van Webwereld op basis van documenten uit de procedure. Het in beslag nemen van computers was het begin van een langslepende juridische procedure, waarin de 26-jarige Hilbrand Edskes werd gedaagd voor het plaatsen van een hyperlink.

Op 17 februari 2010 werden computers van Edskes in beslag genomen, omdat hij wordt verdacht distributeur te zijn van Real Alternative, een concurrerend softwareprogramma van RealPlayer. RealNetworks wil nu een schadevergoeding van een paar ton.

Meer dan mag

De rechter heeft in een zogenaamde geheime ex-parte procedure toestemming gegeven om het bewijs veilig te stellen. Maar meer mag in zo'n geval niet gebeuren en de rechter schrijft dan ook dat RealNetworks geen informatie mag krijgen over de computers van Edskes, tenzij hij daar zelf toestemming voor geeft of als er nieuw rechterlijk bevel komt. Zonder één van die twee vormen van toestemming mag RealNetworks niet weten wat er op de computers staat.

Maar RealNetworks blijkt wel degelijk op de hoogte te zijn gebracht van wat voor software er op de pc's aanwezig was. Edskes heeft bij het ophalen van de computers een audio-opname gemaakt. Daarop is Bas Borst van de onderneming DigiJuris, door de rechtbank aangewezen om het vertrouwelijke bewijs te bewaren, te horen. Hij belt met Peter Claassen, advocaat bij AKD Prinsen Van Wijmen en belangenbehartiger van RealNetworks. In het gesprek zegt hij letterlijk:

"Wij zitten hier met meneer Edskes in de 
ruimte om zijn server... om zijn pc terug te leveren met de bestanden daarvan verwijderd. Nu had hij nog een tweede pc waar ook Real Alternative software op stond, maar dat ging alleen om de applicatie zelf. Nu heb ik nog even de vraag: vind jij dat goed als wij dat eraf halen volgens... conform dezelfde werkwijze als de vorige, of zeg jij dat vind ik niet?"

Keuze

Daarnaast wordt Edskes een keuze voorgelegd: of Real Alternative wordt van de computers verwijderd door DigiJuris of hij krijgt zijn computers niet terug. De man kiest daarop eieren voor zijn geld en laat het freewarepakket verwijderen van twee computers. Ook dit wordt in overleg met de advocaat van RealNetworks gedaan.

"Ja, daar staat een geïnstalleerde applicatie op, ja, als gebruiker heeft hij dat erop gezet. Niet als distributeur, of als programmeur of als een andere vorm, maar dit is als gebruiker zo te zien geïnstalleerd", zegt Borst van DigiJuris. Dat verwijst meteen naar de kern van de zaak, omdat RealNetworks Edskes aanspreekt als distributeur van de software.

Telefoongesprek tussen Borst en Claassen

Niet de bedoeling

Dat informatie geven of de computers aanpassen is zeker niet de bedoeling. "Zo'n in beslagname is bedoeld om ervoor te zorgen dat bewijs niet verdwijnt of snel wordt gewist. Daarna beslist de rechter in een procedure wat er met het bewijs gebeurt", vertelt een woordvoerder van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders. Een gerechtsdeurwaarder is verantwoordelijk voor het goed uitvoeren van een vonnis. "Zij worden wel door de eisende partij ingehuurd, maar zij zijn onafhankelijk."

Waarom de gerechtsdeurwaarder Egbert Dragstra van het deurwaarderskantoor Pranger Agin besluit DigiJuris verder te laten gaan dan het vonnis en Edskes laat tekenen voor het verwijderen van de software blijft onbekend. Een woordvoerder van het bedrijf meldt Webwereld dat er bij klachten geprocedeerd kan worden en heeft "geen behoefte uitlatingen naar de pers te doen".

Geen keus

Edskes stelt dat hij geen andere keus had dan de software te laten verwijderen, omdat hij anders de computers niet zou terugkrijgen. Maar de websitebeheerder zegt ook dat hij nooit toestemming heeft gegeven voor het doorgeven van inhoudelijke informatie aan RealNetworks.

De jurist van het bedrijf dat RealNetworks informeerde over de inhoud van het bewijs verwijst door naar het advocatenkantoor van datzelfde RealNetworks voor de woordvoering. Geconfronteerd met het feit dat het handelen van DigiJuris ter discussie staat, merkt men op dat Edskes de opname - en dus het bewijs van het wangedrag - nooit had mogen maken. Het advocatenkantoor wil tijdens de procedure niet reageren.

Twijfel over spoed

Of er vorig jaar daadwerkelijk spoed was met de zaak, valt ook te betwijfelen. Uit stukken die Webwereld heeft gezien, blijkt dat de advocaat van RealNetworks in 2008 al onderzoek naar Edskes deed. Pas in 2010 werd de zaak spoedeisend, terwijl er voorbeelden zijn waaruit blijkt dat de hyperlink in 2004 al bestond.

Het is onduidelijk of de rechtbank er door Claassen over is geïnformeerd dat de veronderstelde inbreuk al zolang voortduurt. Ook wordt uit de stukken niet duidelijk waarom er eerst al uren in onderzoek zijn gestoken en pas twee jaar later een spoedeisend belang is om de link verwijderd te krijgen.

Meer dan bedoeld

Volgens Aron Das Gupta, advocaat bij VMW Taxand, is de gang van zaken erg opmerkelijk. Hij is goed bekend met geheime ex-parte procedures. Vooral het verbod op de link had volgens hem gewoon in een kortgeding uitgevochten moeten worden. Dan had Edskes zich kunnen verdedigen. "Zo'n superspoed om voorbij te gaan aan wederhoor is er zelden. Nu is het een erg zwaar middel hiervoor."

Dat het bewijs veilig is gesteld in een geheime procedure is volgens hem wel logisch. Dat is volgens Das Gupta om te voorkomen dat informatie wordt gewist. "Dat wil je via zo'n procedure voorkomen."

Maar over de gang van zaken is hij verbaasd. "Het gaat erom dat je bewijs veilig stelt, meer niet. Daarna beslist de rechter wat er met dat bewijs moet gebeuren", vertelt hij Webwereld. Verder is hij kritisch over het optreden van Claassen. "Je luistert bij zo'n telefoongesprek of er praktische vragen zijn. Maar als het gaat over de inhoud van het bewijs, dan moet je als advocaat zo'n gesprek meteen afkappen."

Webwereld heeft Claassen gevraagd, waarom hij wel kennis heeft willen nemen van de inhoud van de computers en het gedrag van de deurwaarder. Een reactie bleef uit.

Edskes reageert geïrriteerd op de bevindingen van Webwereld: "Ik vind dat je erop moet kunnen vertrouwen dat deurwaarders, gerechtelijk bewaarders en hulpofficieren van justitie de regels van hun vak kennen en zich daar ook aan houden. Als blijkt dat ze de regels naar hun eigen hand gezet hebben, verliezen ze de autoriteit die bij hun functie hoort."