Hoge Raad: rechter mag geen vonnis bij elkaar googelen

Het hoogste rechtscollege van Nederland vernietigt een arrest van het gerechtshof te 's-Hertogenbosch. Het hof is tot zijn oordeel gekomen "mede gebaseerd op uit eigen beweging op internet gevonden gegevens, van de juistheid waarvan niet zonder meer kan worden uitgegaan."

Hof verzuimde wederhoor

De resultaten van deze online zoekactie waren doorslaggevend voor het oordeel en nadelig voor de partij die in hoger beroep ging, maar het hof heeft verzuimd deze bevindingen aan de partijen voor te leggen en de kans te geven er op te reageren. Hiermee heeft "het hof gehandeld in strijd met het beginsel van hoor en wederhoor", oordeelt de Hoge Raad.

De zaak draait om de licentiekosten van een softwaresysteem voor administraties, Smart FMS genaamd. Volgens de klager heeft de bewindvoerder, die kwam van Budgetbeheer Limburg B.V., ten onrechte beslist dit pakket aan te schaffen en moet het daarom 70 euro terugbetalen. Volgens de bewindvoerder kon met Smart FMS zijn cliënt online inzage krijgen in de financiële situatie, maar volgens de klager was het softwarepakket vooral nuttig voor de bewindvoerder zelf.

Naderhand zelf googelen

Het Hof in De Bosch gaf de klager gelijk. Maar dat oordeel was mede gebaseerd op gegevens die het heeft ontleend aan een eigen zoektocht op een internetsite over Smart FMS, zonder de bewindvoerder daarvan in kennis te stellen of de gelegenheid te bieden op die gegevens te reageren. Niet alleen zijn de resultaten van een rondje googelen zo niet op betrouwbaarheid getoetst, ook heeft het hof het fundamentele rechtsbeginsel van hoor en wederhoor geschonden, constateert de Hoge Raad nu.

De Hoge Raad vernietigt het arrest van het Bosche hof en verwijst de zaak naar het gerechtshof te Arnhem "ter verdere behandeling en beslissing". Terecht, vindt ict-jurist Arnoud Engelfriet. "Dit lijkt me volstrekt juist. Googelen en zelf informatie aandragen is prima. Maar je moet wel gelegenheid bieden om weerwoord te geven," schrijft Engelfriet op zijn blog.

Digibete magistraten

Het is de tweede keer dit jaar dat de Hoge Raad een hof terugfluit wegens ongeoorloofd googelen. In januari werd het arrest vernietigd waarin het hof Den Haag vonniste dat het acroniem A.C.A.B. strafbaar is, omdat het beledigend zou zijn voor politieagenten. Dat "A.C.A.B." staat voor "All Cops Are Bastards" is namelijk algemeen bekend, oordeelde het Hof.

Maar ook hier was het hof pas na afloop van de zitting gaan googelen, en had de verdachte geen kans gekregen om zich te verweren. Dat was in dit geval dubbel kwalijk. Het oordeel dat ACAB "algemeen bekend" is omdat Google 190.000 resultaten toonde, bleek gestoeld op een buitengewoon knullige en onjuiste zoekactie van de magistraten.