Jongeren laks online, ouderen onwetend

De teruggang in de veiligheid van Nederlanders online is één van de constateringen in het trendrapport 'Computer- en internetgebruik 2011'. Het vandaag gepresenteerde rapport is de weerslag van onderzoek uitgevoerd door de Universiteit Twente (UT), in opdracht van de overheid. Security-software is in 2011 minder geïnstalleerd en wachtwoorden worden nauwelijks veranderd.

Laks en naïef

Die verminderde zorg voor voorzorgsmaatregelen is "erg risicovol", stelt professor Jan van Dijk, die het onderzoek mede heeft uitgevoerd. Hij stelt in het rapport dat jongeren op dit terrein steeds lakser en naïever worden, "terwijl ouderen simpelweg niet over de vaardigheden beschikken die nodig zijn om de juiste beschermingsmaatregelen te nemen".

Wat security-software betreft, gaat het om het complete bereik van beveiligingsmogelijkheden: uiteenlopend van virusscanner en firewall tot spamfilter, pop-upblokkering, antispyware, pornofilter en automatische updates toestaan. Het gebruik van al die middelen is in 2011 afgenomen ten opzichte van 2010. De daling ligt tussen de enkele en tien procent, aldus het rapport. De uitschieter van tien procent geldt voor het gebruik van pop-upblokkering.

Voorgekauwde bescherming

"Mogelijk worden deze ontwikkelingen deels veroorzaakt door het feit dat beveiligingsmaatregelen tegenwoordig steeds vaker zitten voorgeprogrammeerd in programma's en bij web based toepassingen zelfs geheel 'achter de schermen' plaatsvinden", relativeert het rapport.

Toch schuilt hier nog altijd een gevaar in: "De geconstateerde afname van genomen maatregelen kan echter niet anders dan betekenen dat het bewustzijn van de gevaren van internet ook aan het afnemen is." En dat terwijl de gevaren niet afnemen, integendeel zelfs.

Makkelijke slachtoffers

"Gezien de steeds verdere professionalisering van de internationale cybercriminaliteit is dat een zorgelijke ontwikkeling: wanneer het criminelen lukt door de automatische beveiligingsmaatregelen heen te komen treffen zij steeds vaker een onoplettende en nietsvermoedende gebruiker aan."

De overheid, die via het programma Digivaardig & Digibewust dit UT-onderzoek laat uitvoeren, ziet in deze conclusie noodzaak voor bewustwordingscampagnes. "Digicriminelen proberen te profiteren van de laksheid en ondeskundigheid van argeloze internetgebruikers. Het is opvallend dat ook de jonge internetgeneratie zo slecht scoort op dit vlak en niet lijkt na te denken als het om internetveiligheid gaat", stelt Marjolijn Bonthuis van Digivaardig & Digibewust.

Naast het groeiende gevaar staat ook het toenemende gebruik - en tegelijk afhankelijkheid - van internet. Nederlanders brengen in hun vrije tijd gemiddeld 3 uur en 6 minuten per dag door op internet. Vorig jaar lag de gemiddelde 'internettijd' nog op 2 uur en 42 minuten.

Internetkloof

Hierin tekent zich wel de digitale kloof tussen bevolkingsgroepen af. Bovendien wordt die kloof steeds dieper, concludeert het trendrapport. Jongeren en hoogopgeleiden weten meer te halen uit de mogelijkheden van internet. Ouderen en laagopgeleiden blijven hierin achter.

Zo zoekt en vindt eenderde van de jongeren medische informatie online, terwijl nog geen kwart van de 55+ers dat lukt. Die ouderen zouden daar echter meer baat bij hebben, aldus het rapport. Internet wordt ook door steeds meer mensen gebruikt voor het vinden van een baan.

9 procent digibeet

Naast deze twee groepen is er nog de "harde kern van niet-gebruikers, de zogenoemde digitale analfabeten". Die derde groep is volgens het onderzoek zo'n 9 procent van de Nederlanders en dat is het afgelopen jaar niet kleiner geworden.

"Daarnaast is er een grotere groep van ongeveer 20 tot 25 procent van de bevolking die internet slechts sporadisch gebruikt. Bijvoorbeeld om de vertrektijd van een trein te controleren of enkel de e-mail te checken. In een steeds verder digitaliserende samenleving dreigen ook deze mensen buiten de boot te vallen."