'Isp's verwijderen teksten te snel na klachten'
Gepubliceerd: Zaterdag 2 oktober 2004
Auteur: Laurens Verhagen
Nederlandse providers grijpen te snel in bij klachten over teksten die door abonnees zijn gepubliceerd. Sites worden zonder pardon verwijderd.
Dit blijkt uit onderzoek van burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom naar de praktijk van zogenoemde `notice en takedown-procedures' bij internetproviders. "Juist omdat providers met één druk op de knop teksten kunnen blokkeren, vormt de lakse omgang met klachten een ernstige bedreiging voor de vrijheid van meningsuiting online", aldus de privacyorganisatie.
Voor de test heeft Bits of Freedom een tekst uit 1871 uitgekozen van Multatuli en bij tien verschillende providers online gezet. Vervolgens heeft de fictieve 'juridisch adviseur van het E.D. Dekkers genootschap', Mr. Johan Droogleever, via een gratis Hotmail-adres een klacht gestuurd aan alle providers.
Zeven van de tien providers bleken de tekst te verwijderen, zonder verder te kijken naar de pagina of de twijfelachtige herkomst van de klager. Zij hadden dit helemaal niet hoeven te doen. Het auteursrecht op werken verstrijkt immers zeventig jaar na de dood van de auteur. Alle werken van Multatuli behoren tot het publieke domein.
Geen basiskennis
"Deze basiskennis van het auteursrecht blijkt helaas niet aanwezig bij de meeste internetproviders", zo concludeert Bits of Freedom. "Vooral bij zakelijke websites zou je verwachten dat de provider de belangen van zijn klant zwaar laat wegen."
De drie geteste zakelijke hostingproviders (Active 24, iFast en Yourhosting) verwijderden de website echter, één zelfs binnen drie uur. Ook twee gratis providers, Tiscali en Wanadoo, verwijderen de tekst zonder verdere vragen aan de klager. De drie geteste betaalde toegangsproviders (Demon, Planet Internet en XS4ALL) hanteerden een procedure met een schriftelijke vragenlijst.
XS4ALL en UPC
Uiteindelijk bekeek alleen XS4ALL de website daadwerkelijk en constateerde dat het werk tot het publiek domein behoorde. UPC liet weten geen klachten te accepteren van een niet-verifieerbaar Hotmail-adres en liet de tekst ook staan. Freeler reageerde in het geheel niet op de klacht en deed niets.
Onder de Europese richtlijn voor elektronische handel uit 2000 riskeert een provider zware claims als het gaat om materiaal waarvan ze 'redelijkerwijs behoort te weten' dat het een onrechtmatig karakter heeft. Hoe een provider iets zou 'behoren' te weten, is overigens onduidelijk.
Providers hoeven niet actief alle informatie te controleren, maar moeten na een klacht zelf beoordelen of een homepage of website misschien onrechtmatig is. Aan die beoordeling en aan de verdere procedure zijn geen verdere regels verbonden. Die zelfregulering blijkt in de praktijk te leiden tot `cowboy-rechtspraak', zo vindt Bits of Freedom.
Afbakening
De organisatie pleit daarom voor een precieze afbakening van de aansprakelijkheid van providers, en een concrete invulling van de notice en takedown procedure, met ruimte voor hoor en wederhoor. Providers zouden materiaal alleen moeten verwijderen als er onmiddellijk gevaar dreigt, als de onrechtmatigheid daadwerkelijk onmiskenbaar is of er als er aantoonbaar grote financiële schade dreigt, meent Bits of Freedom.
In alle andere gevallen zouden websites online moeten blijven totdat de rechter een oordeel heeft uitgesproken. Ten slotte pleit Bits of Freedom voor jaarlijkse publicatie van de aantallen klachten en gevolgde procedures. Geen enkele provider in Nederland biedt een dergelijk overzicht aan, volgens Bits of Freedom wellicht uit angst dat dergelijke transparantie tot ongewenst publiek debat leidt.
