'Auteursrecht moet worden aangepast'

Tot deze conclusie komen bijna alle sprekers van het door Bits of Freedom en XS4ALL georganiseerde symposium 'Alternatieve modellen voor auteursrecht'. Of het nu gaat om vertegenwoordigers van politieke partijen of rechtsgeleerden, de conclusie was vrijdag in Amsterdam eensluidend: het auteursrecht voldoet niet.

Over de volgende stap – hoe zou een nieuwe auteurswetgeving er dan uit moeten zien? – zijn de deelnemers het echter een stuk minder met elkaar eens. Advocaat Christiaan Alberdingk Thijm is een verklaard verdediger van de stelling dat de opkomst van internet nieuwe regels vereist.

Hij stelt dat het klassieke auteursrecht op de helling moet omdat de aloude machtsverhoudingen tussen eindgebruiker, exploitant en auteur zijn verschoven. "De consument is niet meer simpel eindgebruiker, maar is tegelijk auteur en exploitant geworden." De jurist wijst in dit verband op de opkomst van zaken als weblogs en peer-to-peer.

Geen oplossing

"Traditioneel zijn vooral de rechten van de exploitanten benadrukt. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat ook de rechten van de consument aandacht krijgen?", zo vraagt Alberdingk Thijm zich af. De oplossing is in ieder geval niet het instellen van meer wetten en meer regels, meent de advocaat.

Dat de entertainmentindustrie niet zit te wachten op grondige aanpassingen, bewijst de reactie van Paul Solleveld van de Nederlandse Vereniging van Producenten en Importeurs van beeld- en geluidsdragers (NVPI). "Het is duidelijk dat met de komst van p2p-diensten het handhaven een stuk lastiger is geworden, maar dat wil nog niet zeggen dat dan ook maar het auteursrecht moet worden aangepakt."

Van de politiek lijkt de entertainmentindustrie echter weinig steun te kunnen verwachten op dit punt. Tweede-Kamerleden van de PvdA (Martijn van Dam), GroenLinks (Kees Vendriks) en het CDA (Nicolien van Vroonhoven) en het Eerste-Kamerlid Ankie Broekers-Knol van de VVD stellen eensgezind dat er iets moet veranderen aan de auteurswetgeving.

Van Vroonhoven is het opvallend oneens met haar partijgenoot minister Donner. "Donner vindt dat er niets hoeft te veranderen in het auteursrecht. Ik vind dat zorgwekkend. Hij heeft absoluut geen oog voor een gezonde balans tussen de rechten van consumenten en exploitanten. Het huidige recht houdt onvoldoende rekening met internet. Er moet iets veranderen."

De christen-democrate denkt vervolgens aan een oplossing waarbij niet de overheid, maar de markt oplossingen moet aandragen, bijvoorbeeld in de vorm van drm (digital rights management). Van Dam en Vendrik vinden daarentegen dat de overheid een zeer actieve rol moet spelen.

Heffingen of drm?

Een van de punten waarover het laatste woord nog niet is gezegd, is de vraag of de oplossing moet worden gevonden in het toepassen van drm of in heffingen op bijvoorbeeld lege dvd's. Beide zaken worden nu al toegepast. Juridische specialisten stellen dat deze zaken niet naast elkaar kunnen bestaan. Bernt Hugenholtz, hoogleraar informatierecht, is daar heel duidelijk over: "Het is óf drm óf heffingen."

Ook Kamiel Koelman van de Vrije Universiteit is deze mening toegedaan. Beiden schetsen uitgebreid de voor- en nadelen van drm en het heffingmodel. Een duidelijke winnaar komt er echter niet uit. De Europese politiek neigt echter duidelijk naar drm, waardoor er weinig ruimte is voor Den Haag om af te wijken. "Wellicht is er pas draagvlak voor het heffingenmodel als drm zijn belofte niet inlost of als p2p de strijd heeft gewonnen", zo zegt Koelman.

Vooralsnog zit er nog altijd een heffing op dragers als cd's en dvd's. Het complete symposium is vanaf volgende week te bekijken vanaf de site Auteursrechtsymposium.