'Heemskerk geeft SIDN carte blanche voor 7 jaar'

Het 'Convenant Waarborging .nl-domein' is deze week ondertekend door SIDN-directeur Roelof Meijer en de Staat, vertegenwoordigd door staatssecretaris Heemskerk van Economische Zaken. EZ en SIDN zijn tevreden, maar de SP stelt dat zowel de overeenkomst als het cruciale .nl-domein zich aan democratische controle hebben onttrokken. Ze wil Heemskerk op het matje roepen.

De overeenkomst is het sluitstuk van het al enkele jaren lopende 'Project Waarborging .nl-domein' en is juridisch bindend en geldig voor zeven jaar.

Zeven jaar zelfregulering

In het convenant is formeel vastgelegd dat EZ oordeelt dat SIDN de continuïteit en stabiliteit van het .nl-domein reeds effectief borgt. "Het staat buiten kijf dat SIDN het heel goed doet", aldus een woordvoerder van EZ in een toelichting. Het nu geldende principe van 'zelforganisatie en zelfregulering' door SIDN is dan ook voor de komende zeven jaar vastgelegd.

Dit ondanks forse kritiek op het functioneren van de stichting vanuit het deelnemersveld én de politiek naar aanleiding van de 'gekaapte' landrush van numerieke domeinen afgelopen februari. Meer recentelijk kende SIDN nog verschillende ernstige verstoringen.

EZ verleent noodhulp

SIDN van haar kant belooft een uitputtende lijst aan technische maatregelen en procedures te effectueren om het .nl-domein in zoveel mogelijk (denkbeeldige) crisissituaties in de lucht te houden. Het leeuwendeel van die maatregelen is overigens reeds getroffen. Bijvoorbeeld redundantie van servers en routering, een mirror locatie, toegangsbeveiliging van SIDN-locaties, screening van personeel, maar ook een 'gezonde financiële positie'.

Daarnaast garandeert de domeinstichting dat het de komende zeven jaar in Nederland zal blijven, 'duurzaam verbonden met de Nederlandse samenleving en onder Nederlands recht'.

Op haar beurt committeert de Staat zich eraan om, in het geval dat de stabiliteit of continuïteit van het .nl-domein in het gedrang is, SIDN assistentie te verlenen. Dat kan zijn door dreiging van bijvoorbeeld (cyber-)terreur en DDoS-aanvallen.

Bij acute instabiliteit van het .nl-domein (door bijvoorbeeld faillissement, staking of totaal wanbeleid van SIDN) is een procedure voor 'herdelegatie' vastgelegd waarbij stappen worden genomen om het domeinbeheer over te dragen aan een nieuwe 'registry entiteit', in goed overleg met SIDN en de internationale domeinorganisatie ICANN.

SIDN blij met bevestiging

SIDN is blij met het convenant, waarin zwart op wit staat dat de stichting haar activiteiten 'effectief en op verantwoorde wijze vervult' en bovenal van EZ het vertrouwen krijgt om dat de komende zeven jaar te blijven doen.

De woordvoerster van de stichting spreekt van een 'unieke overeenkomst', waarin behalve de onderlinge relatie tussen de registry en de overheid ook een 'calamiteitendraaiboek' is vastgesteld om de veiligheid van het landendomein te verzekeren.

"We zijn de eerste registry die zoiets formeel met de overheid vastlegt", aldus de zegsvrouw. SIDN zal het kersverse convenant zelfs gaan 'exporteren'. "Binnenkort zullen we het op een bijeenkomst van de ICANN bij andere nationale registries onder de aandacht brengen."

SIDN krijgt wild card

Maar niet iedereen is zo enthousiast. Danny Mekic', directeur van Domeinbalie.nl en parttime paralegal bij SOLV Advocaten, vindt de overeenkomst 'bedenkelijk', omdat SIDN hiermee wel een beroep kan doen op de overheid maar zich onttrekt aan haar regulering.

Mekic': "De overheid verplicht zich een private stichting te assisteren, maar kan die organisatie niet controleren. De SIDN krijgt hiermee een soort wild card in handen. Op het moment dat er iets mis gaat dan kunnen zij nu makkelijk een deel van de problemen afwimpelen op EZ. Dat is natuurlijk een rare situatie."

Bovendien leidt dit tot juridische vertroebeling omdat EZ hiermee medeaansprakelijk wordt voor het functioneren van het .nl-domein, meent hij.

Fouten en storingen

Inhoudelijk stelt het convenant weinig voor, oordeelt Mekic'. "Wat is vastgelegd zijn papieren procedures. SIDN heeft deze maatregelen al grotendeels gereed. Maar in werkelijkheid blijkt dat storingen en fouten helemaal niet minder voorkomen. Waar behoefte aan is, is dat naar de praktijk wordt gekeken, en dan zou de conclusie moeten zijn: er gaat geregeld iets heel erg mis bij SIDN."

Zo was er recent een zeer ernstige storing die, gelukkig voor SIDN en de rest van Nederland, 's nachts optrad. Naar schatting 70 procent van alle .nl domeinen was daardoor urenlang onbereikbaar. Mekic': "Als dit overdag was gebeurd, dat had je echt de poppen aan het dansen gehad. En ik weet zeker dat dit rapport dan niet zo zou zijn verschenen."

EZ laat hierover desgevraagd in een reactie weten: "De normale bedrijfsvoering is allereerst een zaak van SIDN. Dat is ook idee achter zelfregulering. Vanwege het publieke belang rond het .nl-domein houden wij echter vanzelfsprekend nauwgezet voeling met hun werk. Goed voorbeeld is de landrush waarbij we actief vinger aan de pols hielden en contact met ze hadden over een en ander."

SIDN betreurt de recente storingen, maar verzekert dat die 'het convenant niet in gevaar hebben gebracht'. "Dit gaat om iets veel groters. Dit is echt structureel over de rollen van EZ en SIDN te aanzien van het .nl-domein", reageert de woordvoerster van SIDN.

Democratie buitenspel gezet

SP Tweede Kamerlid Arda Gerkens is de eerste die onderkent dat dit document een structureel en fundamenteel karakter heeft. Juist daarom is het Kamerlid zo ontstemd, vertelt de politica aan Webwereld. Want zowel de totstandkoming van het convenant als het uitvloeisel ervan heeft zich aan democratische controle onttrokken, zo stelt Gerkens.

Volgens de SP wordt de politiek met deze deal voor een voldongen feit gesteld. Ze verwijt de staatssecretaris dat hij niet in een eerder stadium de Kamer hierover heeft geïnformeerd. "Dat belangrijke eindrapport, het convenant zelf, niets is naar de Kamer gestuurd. Je moet dit niet op eigen houtje doen, zeker niet met zoiets belangrijks."

Gerkens eist hierover uitleg van staatssecretaris Heemskerk. "Ik voel me gepasseerd. Ik wil alsnog die stukken naar de Kamer hebben en vragen welke ruimte we nog hebben."

Inhoudelijk ziet de SP 'geen meerwaarde' in de deal. Gerkens: "SIDN krijgt alle ruimte om te doen wat ze willen, zonder controle, en als het mis gaat moet EZ bijspringen! Het enige dat hij [Heemskerk, red] heeft binnengehaald is dat de SIDN in Nederland blijft. Maar wat kunnen we nu doen als mensen blijven klagen over de SIDN? Dan kunnen we dus niets als overheid of Parlement. De noodzakelijke controle op deze essentiële infrastructuur hebben we nu juist weggegeven."

Update: Staatsecretaris Heemskerk laat in een reactie weten: "De Tweede Kamer is al op 7 mei geïnformeerd dat dit convenant er aan zat te komen. Ook zijn de contouren toen al geschetst. Zelfregulering was al staande praktijk en heeft mede bijgedragen aan het succes van het .nl-domein. Dit convenant bevestigt het principe van zelfregulering nog eens maar regelt daarnaast dat in uitzonderlijke situaties het .nl domein beter wordt beschermd."

Update 2: Er komt ook een uitgesproken positief geluid uit domeinland over het convenant. ISPConnect, branchevereniging voor webhosters, laat vrijdag in een perbericht weten 'verheugd' te zijn met het convenant. Robert Nieuwenhuijse, bestuurslid van ISPConnect, vindt dat er 'heldere afspraken tussen SIDN en de Staat in staan'. Wel blijft de hostersvereniging hameren op een evenwichtiger samenstelling van de Raad van Commissarissen bij SIDN, zodat het deelnemersveld meer zeggenschap krijgt.