SP: ICT-kennis overheid schiet tekort

Dat zijn de belangrijkste aanbevelingen uit het rapport "ICT bij de overheid, wondermiddel of hoofdpijndossier" van het kamerlid Arda Gerkens van de Socialistische Partij. De politieke beweging opende een meldpunt om inzicht te krijgen in de verkwisting rond falende projecten.

Weinig verheffend beeld

Aanleiding voor het onderzoek was het aanhoudend falen van projecten en het bericht van Dagblad Trouw dat de overheid jaarlijks zo'n vier tot vijf miljard euro over de ict-balk gooit. Het meldpunt dat kamerlid Gerkens opende kreeg uiteindelijk zo'n 350 meldingen.

Uit de rapportage komt een weinig verheffend beeld rond ICT-projecten naar voren. Zo worden beslissers vaak gekozen op basis van het aantal dienstjaren en niet vanwege hun kennis. Volgens een melding zijn sommigen dan ronduit onkundig. Ook is door bezuinigingen en natuurlijk verloop veel kennis verdwenen, waarvoor dure consultants moeten worden ingehuurd.

Ook bij de aanbestedingen gaat veel mis. Volgens Gerkens omschrijven die te vaak een leverancier en niet het doel van een project.

Wanneer een project begint te kwakkelen ontbreekt het bovendien aan kordaat optreden waardoor het project nog lange tijd kan doormodderen. Daarbij zijn voorzien contracten niet in een ontsnappingsclausule, waardoor een falende leverancier bij tussentijdse stopzettingen een schadevergoeding kan eisen.

Politiek gesteggel

Ook de politiek zelf krijgt een veeg uit de pan. De politiek stelt bij falende projecten vaak de positie van de verantwoordelijk bewindvoerder ter discussie. Elk ict-falen kan daardoor grote politiek consequenties hebben. De Tweede Kamer draagt nog een extra steentje aan bij aan de problemen doordat zij te hoge eisen aan projecten stelt.

De SP pleit daarom voor een toetsing om te controleren of een project zinvol, haalbaar en uitvoerbaar is.

Minister van ICT

Als het aan de socialisten ligt komt er één verantwoordelijke voor alle ICT-processen. Deze minister moet zich dan richten op de inrichting van processen en het begeleiden ervan. De departementen blijven op zich zelfstandig.

Dat zou een grote verandering met de huidige situatie betekenen. Op dit moment is de autonomie van departemententen soms zo heilig dat verbeteringen over de departementen heen hierop stranden, zelfs al kosten ze geen geld.

Aanbevelingen

Het rapport doet in totaal 19 aanbevelingen. Zo moet er naast de nieuwe ministerspost stevig worden ingezet op een gestandaardiseerde infrastructuur, projecten vooraf worden getoetst en achteraf worden geëvalueerd, ICT worden meegenomen bij het maken van wetgeving en moet er een exit-strategie komen voor falende projecten.

Ook zullen overheden harder moeten vechten voor het behoud van kennis in de organisatie. Medewerkers met kennis van systemen moet vooral intern blijven, voor grotere, belangrijke systemen moet de overheid zelf beheer uitvoeren en er moeten harde eisen voor externe deskundigen komen.

Rekenkamer

Het SP-rapport komt kort na de publicatie van een voorlopige rapportage van de Rekenkamer over de problemen bij ICT-projecten. Hoewel beide rapporten dezelfde problemen constateren, pleit de Rekenkamer tegen een aparte minister van ICT. In plaats daarvan zou elk ministerie een chief information officer (CIO) moeten krijgen.