Rechter kielhaalt BUMA over Europese online licentie

Dat heeft de Haarlemse rechter deze week gevonnist in een kort geding dat was aangespannen door de Britse rechtenorganisatie PRS. BUMA meldde in juli dat het met de Amerikaanse muziekwebwinkel Beatport.com een Europabrede licentieovereenkomst had gesloten.

De Britse Buma, PRS, reageerde als door een wesp gestoken en klaagde de BUMA meteen aan. De PRS betoogde dat BUMA helemaal niet bevoegd is dergelijke licenties te verlenen, want PRS heeft haar die rechten nimmer overgedragen.

Verbod

De rechter stelt PRS in het gelijk en 'verbiedt de BUMA om licenties voor online muziekgebruik (via satelliet, kabel of internet) van het muziekrepertoire van de Britse muziekrechtenorganisatie PRS buiten Nederland aan te bieden.'

BUMA bepleitte voor de rechtbank dat de oude afspraken over gebiedsbeperking tussen verschillende rechtenorganisaties, onderdeel van de Contract of Reciprocal Representation (CRR) uit 1973, niet van toepassing is op licenties voor online muziekgebruik. Het CRR zou voor online muziekgebruik een 'betekenisloos en zinledig' contract zijn. Online muziekgebruik is immers per definitie grensoverschrijdend, betoogde BUMA, en dat was in 1973 niet voorzien.

Gebiedsbeperking ook voor internet

Niets daarvan, zegt de rechter. Deze afspraken over territorialiteit gelden net zo goed voor het aanbieden van muziek op internet. En trouwens, vervolgt de magistraat, als deze gebiedsbeperking wel nietig zou zijn, dan is daarmee het hele contract nietig. Maar BUMA heeft in dat geval minder rechten verkregen in plaats van meer. Bij nietigheid behoren de rechten automatisch geheel aan de PRS toe. Ook de rechten voor Nederland, die BUMA nu juist beheert.

BUMA betoogde daarnaast dat de recente beschikking van eurocommissaris Kroes tegen 'kartelvorming' van rechtenorganisaties de oude afspraken tussen de Buma's over gebiedsbeperking te niet doet. Maar de rechter wijst erop dat Kroes individuele (bilaterale) overeenkomsten hierover wel acceptabel vindt, en daarvan is hierbij sprake.

Buitenlanders weren

Een woordvoerster van BUMA zegt 'verbaasd' te zijn over het vonnis. Hoger beroep wordt zeker overwogen. Het vonnis heeft in elk geval geen implicaties voor muzieksites die in Nederland gevestigd zijn, zo benadrukt de zegsvrouw.

Maar Dirk Visser, advocaat en hoogleraar intellectueel eigendomsrecht aan de Universiteit Leiden, is daar niet zo zeker van. "Dit vonnis roept veel vragen op, waarvan één van de belangrijkste is: hoe werkt online muziekgebruik in het buitenland?"

Als de gebiedbeperking wel geldt voor internet, zoals de rechter nu onomwonden stelt, kan dat volgens Visser grote gevolgen hebben voor muzieksites. "Omdat internetaanbod in de regel wereldwijd is, zouden die website-eigenaren toestemming moeten vragen aan honderden Buma's wereldwijd, of anders buitenlandse ip-adressen van hun site moeten weren."

Bestaan BUMA in gevaar

Wanneer BUMA gelijk krijgt, en de territorialiteit voor internet dus overboord gaat, is het maar de vraag of de BUMA dat kan overleven, meent Visser. "Dan kan elke rechtenorganisatie wereldwijd opereren en blijven er waarschijnlijk slechts enkele grote organisaties over. De platenmaatschappijen én de grote mediabedrijven en omroepen gaan dan zaken doen via die paar organisaties. BUMA rest dan alleen nog geld ophalen bij het café op de hoek in Beetsterzwaag."

Concluderend noemt Visser de Europese deal met Beatport.com een onbegrijpelijke provocatie van BUMA. Volgens de hoogleraar kón de rechter niet anders dan dit oordeel vellen, en zal het in een eventueel hoger beroep niet veel anders zijn. "BUMA heeft het mijnenveld van online muzieklicenties zelf op scherp gezet."