Kamercommissie: geen harde aanpak downloaders

"Tot er legale alternatieven zijn, gebeurt er helemaal niets." SP-kamerlid Arda Gerkens, voorzitter van deze Kamercommissie, betreurt de berichtgeving door De Telegraaf, maar ook door Webwereld. "Daar wordt gesproken van 'hard aanpakken', maar we pleiten echt niet voor swat-teams die invallen doen bij minderjarige meisjes die Lady Gaga downloaden."

Een downloadverbod moet dan ook pas van kracht worden als er een echt alternatief is. De Kamercommissie wil het veelgebruikte argument wegnemen dat de illegaal kopiërende consument geen keuze heeft. Muziek, films of games zijn medium- of apparaatgebonden en de industrie rekent extra geld voor elke andere of volgende afname van hetzelfde product.

'Niet voor ze oplossen'

"De muziekindustrie heeft het moeilijk en roept om handhaving. Maar wij gaan dat als wetgever niet voor ze oplossen", zegt het SP-kamerlid beslist. Zij stelt dat onder meer de muziekindustrie opereert met achterhaalde verdienmodellen. De bedrijven moeten een omslag maken, stelt zij, en niet langer uitgaan van verkoop per medium, uitzendformaat of afspeelmogelijkheid.

Een ander voorbeeld is de heffing op lege mediadragers (cd's en dvd's). "Dat is achterhaald. Het gaat niet meer om de fysieke drager, maar om het gebruik." De Kamercommissie adviseert dan ook de hele thuiskopieheffing stapsgewijs te schrappen. Volgens Gerkens is de kentering al zichtbaar: "Kijk maar naar YouTube, daar werd illegale content eerst gewist, nu blijft dat meer en meer staan. Er wordt gesproken met de eigenaren over het delen van advertentieinkomsten."

Alternatieven ontwikkelen

Gerkens ziet een toekomstscenario voor zich waarbij een consument betaalt voor een idee, een creatief product, en dan zelf kiest hoe die dat afneemt: op de computer, de smartphone, de handheld gameconsole, enzovoorts. "Of bijvoorbeeld een model waarbij je tien euro per maand betaalt voor onbeperkte muziektoegang."

"We moeten wel de industrie de mogelijkheid geven die alternatieven te ontwikkelen." Zij erkent dat dit lang geleden al is geprobeerd bij bijvoorbeeld Napster, die aanvankelijk illegaal begon maar later legitimiteit nastreefde met betaalde gebruiksmogelijkheden.

'Nu zijn zij aan zet'

Bij de presentatie van het rapport vanmorgen kreeg Gerkens ook positieve reacties van vertegenwoordigers van de muziekindustrie. "Die vertelden mij dat ze verder zijn dan wij denken. Als dat echt zo is, ben ik daar heel blij mee. Nu zijn zij aan zet."

Een actueel voorbeeld is de deal tussen Universal Music en de Britse isp Virgin Media. Laatstgenoemde gaat zijn klanten een onbeperkt muziekabonnement bieden op de gehele catalogus van Universal. Tegelijkertijd gaat Virgin wel het eigen netwerk - en downloadnetwerken - uitgebreid monitoren op illegaal bestandsverkeer. Piraten riskeren afsluiting van hun internetaansluiting.

Burgercriminalisering

De Consumentenbond reageert verontwaardigd op het rapport: "Dit criminaliseert de burgers", verklaart woordvoerder Dick Schipper tegen Webwereld. "Laten we voorop stellen dat artiesten recht hebben op een eerlijke beloning. Verbetering van het auteursrechtenstelsel is dan ook een goede zaak, daar hebben we als Consumentenbond ook voor gepleit."

"Maar individuele vervolging van illegaal downloaden roept bezwaren op, consumenten kunnen hiermee worden gecriminaliseerd. Het is lang niet duidelijk wanneer er sprake is van illegaal downloaden, dat is voor consumenten ook zeer moeilijk om te beoordelen."

Geld verdienen

Gerkens benadrukt dat er geen harde aanpak komt of wordt geadviseerd. "Dit is het sluitstuk van de wetgeving. Uploaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal is al strafbaar. Faciliteren is dat ook, en daar lopen ook zaken over. Kijk maar naar The Pirate Bay. Maar het is dan raar als downloaden wel mag."

De commissievoorzitter merkt wel op dat handhaving van het uploadverbod in de praktijk al weinig gebeurt. "Het gaat ook niet om de kleine kruimeldieven, maar om de grote partijen, die geld verdienen aan andermans werk." Dat argument wordt ook gebruikt door de aanklagers van torrentsite The Pirate Bay, die geld verdienen met advertenties.

De Consumentenbond zegt benieuwd te zijn naar de plannen voor handhaving, en welke juridische bescherming consumenten dan hebben. De bond ziet beren op de weg, mede omdat opsporing volgens de bond alleen kan door internetverkeer uitvoerig te monitoren. "En dat is inbreuk op privacy en vrijheid van internetgebruik."