Gemeenten besteden illegale software aan

Dat blijkt uit het bestek van een aanbesteding om softwarelicenties te krijgen. Het gaat daarbij niet alleen om Microsoft-programmatuur, maar ook om applicaties van bijvoorbeeld Novell, Altiris en Citrix.

Als aanleiding voeren de gemeenten op dat men al acht jaar gebruik maakt van Windows XP en dat men tijdig nieuwe programmatuur wil hebben zonder het risico te lopen zonder support te zitten. Daarnaast willen de gemeenten onderling documenten en kennis uitwisselen. Daarom is besloten Microsoft SharePoint 2007 en Exchange 2007 op Windows Server 2008 te installeren.

Studentenlicenties

Maar met het installeren blijken de gemeenten niet over de juiste licenties te beschikken. "De ingebruikname van deze servercomponten heeft ertoe geleid dat beide gemeentes momenteel niet beschikken over de juiste licenties voor deze versies", lezen we in de offerteaanvraag.

Toch is het niet zo dat er helemaal geen licenties zijn, omdat de gemeente denkt te kunnen voldoen door de inzet van studentenlicenties: "Binnen Gemeente Roosendaal zijn 50 werkplekken volledig voorzien van Microsoft studenten licenties met Software Assurance. Deze werkplekken zijn compliant."

Meer ambtenaren

In een reactie tegenover Webwereld zegt woordvoerder Marjolein Coppens namens beide gemeenten dat er jaarlijks één keer nieuwe licenties worden aangeschaft. "Daarnaast is het aantal werkplekken zowel In Roosendaal en Etten Leur dit jaar toegenomen", schrijft ze. "Het is adminstratief ondoenlijk om bij iedere personele uitbreiding een aankooptraject voor licenties op te starten."

Die verklaring staat haaks op de uitleg in het bestek. "Beide gemeentes hebben onlangs een upgrade aan hun infrastructuur uitgevoerd waardoor beide gemeentes voor wat betreft werkplek-/gebruikersgebonden licenties achterlopen op de serverproducten", stellen de offertevragers. "Er zijn momenteel geen courante/geldige werkpleklicenties in huis voor de serverkant."

Dat er ook studentenlicenties in gebruik zijn in Roosendaal heeft vooral te maken met het gebruik van de programmatuur op scholen: "Deze werkplekken zijn compliant. Aanschaf van deze licenties is volkomen legaal en afgestemt met de leverancier (Microsoft)."

BSA tevreden

De Business Software Alliance, die illegaal gebruikte programmatuur opspoort, zegt ingenomen te zijn met de stap van de gemeenten. "We hebben liever dat ze dit uit eigen beweging doen dan dat we met een deurwaarder op de stoep staan en het te laat is", vertelt voorzitter Jacco Brand. Hij benadrukt dat er in dit geval geen betrokkenheid van zijn organisatie bij de aanbesteding is. Wel is het beleid van de vereniging om organisaties te laten inzien dat men voldoende licenties in huis heeft.

Dat het niet goed gaat met licenties verbaast hem niet, omdat hij dit bij zowel overheden als bedrijven vaker tegenkomt. Toch stoort het hem wel dat ook overheden hun licentiehuishouding niet op orde hebben. "De overheid heeft een voorbeeldrol in deze", stelt hij. Daarom verwacht hij juist dat bestuursorganen zich altijd aan de wet houden. "Een politieagent mag niet door rood rijden. Als dat zonder reden wel gebeurt dan wordt dat juist ernstiger opgevat."

Geen kans voor Microsoft-alternatieven

Door het eerst installeren en daarna pas licenties kopen, zijn er geen mogelijkheden andere software serieus te overwegen in een aanbestedingsprocedure. Dat is volgens gemeentewoordvoerster Coppens geen probleem, omdat het programmabureau NOiV naar de aanbesteding heeft gekeken en de opmerkingen zijn verwerkt. "De manier waarop de opmerkingen van het NOiV zijn verwerkt is getoetst door een onafhankelijke jurist en deze is akkoord bevonden", stelt ze dan ook.

Toch lijkt de kern van het actieplan "Nederland Open in Verbinding" van staatssecretaris Heemskerk niet in het bestek te staan. De regels vragen overheden om open standaarden verplicht te stellen en een voorkeur te hebben voor open-sourcesoftware bij gelijke geschiktheid.

In de aanbesteding nemen de gemeenten een wat andere houding aan, terwijl dat juist al wel voldoende wordt gekwalificeerd: "Bij deze aanbesteding wordt nadrukkelijk geen onderscheid gemaakt tussen open source en proprietary software conform het Nationaal Uitvoeringsprogramma. Gezien het gelijkheids- en transparantiebeginsel zal een voorkeur voor een bepaald businessmodel niet mee worden gewogen in deze aanbesteding."

Juridisch twijfelachtig

Of de gemeente volgens de juiste lijnen heeft gewerkt is maar zeer de vraag. "Het gebruik van software zonder geldige licentie is volgens de wet een misdrijf", stelt Matthieu Paapst, universitair docent Recht en ICT aan Rijksuniversiteit Groningen, tegenover Webwereld. Paapst. "Het is onbegrijpelijk dat de overheid zich wel druk maakt over het door burgers downloaden van muziek op internet terwijl een gemeente op hetzelfde moment ongegeneerd gebruik maakt van illegale software en dan ook nog verwacht dat een leverancier dit probleem voor hem gaat oplossen".

Paapst is ook de jurist die namens NOiV aanbestedingsprocedures kritisch volgt of ze voldoen aan het actieplan. In dat kader zou de expert benaderd zijn voor de aanbesteding. Dit is iets wat hij zelf erkent. Het blijft echter de vraag welk advies het NOiV zou afgeven.

Microsoft reageerde niet op vragen van Webwereld. Morgen worden de resultaten van een groot onderzoek naar NOiV bij lagere overheden gepubliceerd. Daarbij worden ook zoveel mogelijk van de beschikbare documenten beschikbaar gemaakt. De informatie over de gemeenten Roosendaal en Etten-Leur