Gemeente vecht gratis openheid ict aan

Het gaat om het heffen van een vergoeding (leges) op het verstrekken van bepaalde informatie, wat overheden verplicht zijn volgens de Wet openbaarheid bestuur (wob). Kaag en Braassem heeft vorige week een rechtszaak daarover verloren van onderzoeksjournalist Brenno de Winter.

Eerst neergelegd bij vonnis

De gemeente gaat in hoger beroep. De Winter reageert verbaasd: "We hebben nog wel samengewerkt aan het opstellen van het persbericht". Dat betreft het persbericht dat is uitgestuurd na de uitspraak van de rechter. Kaag en Braassem heeft niet alleen meegewerkt aan de verklaring, maar het persbericht ook gedistribueerd. Zij het niet op de eigen website.

Kaag en Braassem zou het persbericht ook uitdelen op de eigen gemeentelijke persconferentie van vorige week. "En dan nu toch zo gaan draaien. Dit staat bovendien haaks op iets wat in het bestuursrecht het vertrouwensbeginsel heet." Dat betreft het beginsel dat een burger moet kunnen vertrouwen op toezeggingen van een overheid. Kaag en Braassem had eerst laten weten zich neer te leggen bij deze uitspraak, en bovendien de eigen procedures voor legesheffing onder de loep te nemen.

VNG geeft aanzet

De plotse ommekeer is ingegeven door de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten). Woordvoerder Gjalt Rameijer vertelt Webwereld: "Onze mensen hebben naar de uitspraak van de rechter gekeken en zijn tot een andere conclusie gekomen." Vandaar het hoger beroep nu. De gemeente Kaag en Braassem wordt daarbij ondersteund door de VNG, bevestigt de woordvoerder.

Wat dat precies inhoudt, bijvoorbeeld complete juridische vertegenwoordiging of slechts advies, kan hij niet zeggen. "We maken in ieder geval tijd en mensen vrij hiervoor." Hij spreekt van een groter belang dan voor alleen de betreffende gemeente in deze zaak.

Wél dienstverlening

De VNG is namelijk van mening dat er bij wob-verzoeken weliswaar niet voor de informatie zelf betaald hoeft te worden, maar wel voor de dienstverlening die een overheidsinstantie voor zo'n wob-verzoek doet. Dat is ook het formele advies dat de vereniging geeft aan gemeenten.

Dit is volgens de VNG-woordvoerder niets nieuws; het gaat om de uitleg van 'dienstverlening', verklaart hij. De leges dienen slechts kostendekkend te zijn, voegt hij nog toe. De gemeente Kaag en Braassem zelf was dinsdagmiddag niet bereikbaar voor commentaar.

Verzet

Eerder heeft de VNG zich al verzet tegen de wob-verzoeken die De Winter mede voor Webwereld heeft ingediend bij 441 gemeenten. Het gaat in al deze gevallen om openheid van zaken over het eigen gebruik van ict. Dat moet volgens het eind 2007 gestarte landelijk actieprogramma NOiV (Nederland Open in Verbinding) gebaseerd zijn op open standaarden. Daarbij geniet ook open source-software de voorkeur. Afwijken mag, maar moet wel onderbouwd worden; het zogeheten 'comply or explain'-principe.

De VNG stelt zelf geen overheidsorgaan te zijn en daarom dus geen openheid te hoeven geven. Ook daarover is door De Winter een aanklacht ingediend. De betrokkenheid van de VNG in deze zaak gaat echter verder: de vereniging adviseert gemeenten juist om vergoedingen te rekenen voor het beantwoorden van informatieverzoeken onder de Wet openbaarheid bestuur.

Hoogste hof

De Winter vertelt Webwereld dat hij "ongelofelijk nieuwsgierig is naar een uitspraak in hoger beroep". Op de vraag of hij al een spaarpotje aanlegt voor de mogelijke uitkomst van deze zaak, reageert hij lachend: "Ja, ik spaar voor het Europese Hof van de Rechten van de Mens." Dus niet voor verlies. De Winter noemt het een interessante zaak, maar vind het treurig dat de journalistiek anno 2010 zo onder druk staat. "Had de VNG mijn vragen aan het begin beantwoord, dan was deze legeszaak er niet geweest."