Gelekt document: EZ schrapt open sourcebeleid - UPDATE

Dat staat in documenten, die de ambtenaren direct na de val van het kabinet Balkenende IV hebben gemaakt met het oog op de komende formatie van een nieuwe regering. In deze gelekte fiches (pdf) maken ambtenaren duidelijk welke beleidsonderwerpen er spelen en welke keuzes zij voorstaan en waar politici uit kunnen kiezen.

Tot ziens open source, welkom Web 2.0

Wat opvalt is het afscheid van beleid uit deze kabinetsperiode. De ambtenaren melden het actieplan van voormalig staatssecretaris Frank Heemskerk, NOiV, niet meer tussen de beleidsonderwerpen. Daarmee lijkt ook het kiezen van open-sourcesoftware bij gelijke geschiktheid te verdwijnen, want er wordt met geen woord meer over gerept.

Wel is er nog aandacht voor open standaarden. "Bevorderen van interoperabiliteit van diensten tussen overheidsinstellingen is van belang om gebruiksgemak te vergroten", schrijven de beleidsmedewerkers. "Dit betreft zowel standaardisatie en het gebruik van open standaarden binnen de overheid, als uniformering van berichtenuitwisseling (SBR, identificatiemiddelen e.d.) tussen bedrijven en overheden. De overheid is hiervoor voornamelijk aan zet, in afstemming met bedrijven."

Al wordt niet langer gekozen voor de gezamenlijke ontwikkeling via open-sourcesoftware als speerpunt, toch geloven de beleidsmedewerkers nog wel in samenwerking. De nieuwe toverwoorden zijn Web 2.0 en cocreatie, want die gaan leiden tot "nieuwe manieren van interactie tussen overheid, bedrijven en burgers". Een belangrijk punt wordt ook dat ondernemers eenmalig digitaal informatie aanleveren en dat de overheid zorgt voor het juist verdelen van de data.

Meldplicht en privacy-by-design

Een ander speerpunt voor de ambtenaren is het creëren van vertrouwen in ICT. Dat kan bijvoorbeeld door bij het ontwerp van oplossingen meteen stil te staan bij privacy, het zogenaamde privacy-by-design. Ook moet het netwerken veiliger worden en dus moeten spam, spyware en botnets worden aangepakt.

Daarnaast willen de ambtenaren een meldplicht voor veiligheidsinbreuken in te voeren. Over regelgeving wordt al langer gesproken door de politiek, maar het lijkt erop dat in de komende kabinetsperiode er nu toch wetgeving moet komen. De ambtenaren zien wel een nieuwe aanpak: "De overheid pakt deze problemen aan bij voorkeur via publiek-private samenwerking en waar nodig (zoals bij spam en datalekken) ondersteund met wet- en regelgeving."

Democratische ramp

Voor digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom zitten er goede kanten aan de plannen, maar is er ook bezorgdheid. "Wij zijn tevreden dat de overheid erkent dat een toegankelijk en open internet cruciaal is voor Nederland. Ook waarderen wij dat zij privacy-by-design als ontwerpbeginsel wil hanteren bij grote ICT-projecten", vertelt directeur Ot van Dalen tegenover Webwereld.

"Maar de nadruk op publiek-private samenwerking om internet te reguleren is ronduit zorgwekkend: zo wordt het parlement weer omzeild en worden grondrechten weer genegeerd. We hebben gezien waar dat toe leidt met het internetfilter: een ramp voor de democratie en de vrijheid van meningsuiting. Niet doen dus."

De fiches zijn in eerste instantie bedoeld voor bij formatie, maar zijn ook vóór de verkiezingen verstrekt aan een aantal politieke partijen, maar niet alle. SP, PVV en GroenLinks zeggen hier eerder niet van te hebben geweten. SP en PVV willen opheldering en desnoods het verkiezingsreces onderbreken. Zij hebben moeite met de invloed van ambtenaren en het feit dat niet alle partijen dezelfde informatie krijgen.

Open-source staat als een huis

Een voorlichter van Economische Zaken zegt in een reactie na publicatie dat er geen sprake is van het verlaten van het NOIV beleid. "EZ onderschrijft de ambities van Nederland Open in Verbinding (NOiV) nog steeds volledig, zoals ook nog weer eens werd bevestigd vorige week tijdens het World Congress on IT (WCIT) voor het oog van de hele ICT-wereld", stelt hij dan ook. "Open source staat als een huis."

Desgevraagd erkent hij wel dat er geen sprake is van een speerpunt in beleid, maar benadrukt dat dit echt geen betekenis heeft voor de rol die open-sourcesoftware op het ministerie speelt.

Update 2 juni 10:05: Nieuwe reachtie EZ toegevoegd