ICT-Stemwijzer 2010: auteursrecht

Webwereld zet voor de Kamerverkiezingen op een rij wat de verschillende partijen vinden van ict-kwesties. Daarvan is auteursrecht er een van, vooral door de fundamentele veranderingen die digitalisering en het internet met zich mee brengen.

Mede daarom is de hervorming van het Nederlandse auteursrecht in het afgelopen jaar een heet hangijzer geworden, sinds de commissie Gerkens pleitte voor een downloadverbod en de afschaffing van de thuiskopieheffing.

De plannen zijn omstreden en bovendien is de vraag hoeveel ruimte er is om het auteursrecht aan te passen. Buma/Stemra verraste dit voorjaar met het voorstel om muziekdelen via p2p-netwerken te legaliseren met een licentie die wordt aangeboden via de internetproviders. En er was veel ophef over ACTA, een anti-piraterijverdrag waarover in het geheim wordt onderhandeld. Recentelijk zijn er wel meer documenten beschikbaar.

Kortom, de kaarten liggen op tafel en de standpunten van de partijen hierover bij de verkiezingen volgende week zouden wel eens doorslaggevend kunnen gaan zijn voor de toekomst van het auteursrecht. Het thema komt dan ook in verschillende partijprogramma's voor, en er was een heus verkiezingsdebat over de kwestie. Daarnaast stelde Webwereld aan de partijen een aantal specifieke vragen over het downloadverbod, een mogelijke filesharing licentie en ACTA. Niet alle partijen antwoorden en ook niet op alle vragen.

Hervorming

De Piratenpartij gaat het verst met de hervormingen. De partij wil 'commercieel auteursrecht differentiëren naar toepassing en beperken in duur en reikwijdte'. De duur van het auteursrecht willen de Piraten terugschroeven tot 5 jaar na de creatie, in plaats van het huidige 70 jaar na het overlijden van de maker.

Niet-commercieel gebruik van content zou te allen tijden vrij moeten zijn, betoogt de Piratenpartij. "De primaire waarde van cultuur is immers niet monetair, en dit geldt tevens voor de waarde van culturele diversiteit."

Ook GroenLinks wil een grondige modernisering van het auteursrecht, "zodat het past bij het digitale tijdperk". "Het internet is zo ingrijpend in de manier waarop we gebruikmaken van media, dat het herevaluatie van het auteursrecht noodzakelijk is. Tegelijk willen we de positie van auteurs verbeteren. Dat kan, door ze een sterkere onderhandelingspositie te geven ten opzichte van de uitgevers." GroenLinks stelde ook voor om de duur van het auteursrecht drastisch terug te brengen tot 10 jaar na creatie, maar stapte daar later weer vanaf.

Innovatie

De VVD en het CDA hebben het niet over hervorming, maar benadrukken innovatie. VVD: "Copyright dient te worden beschermd. De VVD vindt echter wel dat de markt gestimuleerd moet worden om te zorgen voor een goed aanbodsysteem. Op dit moment zijn er weinig goede aanbieders en daarbij is het aanbod veelal van gebrekkige kwaliteit. Apple heeft met iTunes laten zien dat goede alternatieven mogelijk zijn. In de toekomst zal bij de groei van bandbreedte veel informatie direct beschikbaar zijn, bijvoorbeeld door middel van streaming. Dat zal er ook voor zorgen dat lokale opslag verder zal afnemen en dat auteursrechtelijk beschermd materiaal minder gekopieerd zal gaan worden."

CDA: "Het auteursrecht garandeert de rechten van de makers en is een onmisbare voorwaarde voor creativiteit en kwalitatief hoogstaand aanbod. Tegelijkertijd is de bestaande praktijk rond auteursrecht niet toegesneden op de digitale ontwikkelingen en belemmert het belangrijke innovaties en de vrije uitwisseling van content. Rechtenbescherming en rechtenafhandeling moeten op een nieuwe, transparante en vereenvoudigde wijze geregeld gaan worden."

De SP wil in elk geval af van de thuiskopieheffing. "Dus geen heffing op blanco dragers (cd's, dvd's), niet op internet en ook niet op de computer of mobieltjes. Dat betekent echter wel dat er op een verbod op downloaden uit illegale bron zal moeten komen. Maar dat mag niet eerder dan dat de consument voldoende, betaalbare (of gratis) alternatieven heeft."

De SP is niet voor staatscontrole op wat men met de internetaansluiting doet. Dat betekent echter niet dat hiermee een vrijbrief is gegeven voor het plegen van strafbare feiten. Wat in de echte wereld niet mag (diefstal, kinderporno) is op internet ook niet toegestaan. Er moeten mogelijkheden blijven om strafbare feiten, begaan via het internet, op te sporen in geval van een verdenking.

Downloadverbod

De standpunten zijn verdeeld over een mogelijk downloadverbod. De VVD is voor een downloadverbod. Hoe dat moet worden gehandhaafd is de partij nog niet uit.

De PvdA is tegen: "Het is simpelweg niet te handhaven je moet niet iets verbieden als je het niet kunt handhaven." SP, dat meeschreef aan het auteursrechtenrapport, vindt een downloadverbod wel consequent, maar benadrukt dat het "niet de oplossing is". "Wij vinden dat de muziekindustrie er eerst zelf voor moet zorgen dat de consument voldoende keus heeft zodat het niet meer nodig is om te downloaden uit illegale bron." Want handhaving is namelijk "niet effectief en ondoenlijk".

GroenLinks: "Het downloadverbod gaat in tegen alles waar het internet voor staat. GroenLinks is daar dan ook sterk op tegen. Het beschermen van oude manieren om geld te verdienen aan kunst en informatie leidt tot stagnatie en piraterij."

Three strikes

In Frankrijk en ook in Groot-Brittannië kunnen recidiverende filesharers van het internet worden verbannen. De meeste partijen zijn hier tegen, waaronder de Piratenpartij, D66, GroenLinks en SP. Ook PvdA is tegen. "Three strikes? No way! Het afsluiten van downloaders van internet is ondenkbaar. Toegang tot internet is tegenwoordig een grondrecht", aldus kamerlid Martijn van Dam.

De VVD schrijft: "We zijn tegen het Franse 'three strikes you're out'- principe, waarbij de gebruiker na drie overtredingen van illegaal downloaden door de provider kan worden afgesloten. Op deze manier komt de provider namelijk op de stoel van de rechter te zitten."

ACTA

De PvdA vindt de ophef over ACTA onterecht. "De onrust erover is gelukkig onterecht. Er kan niet zomaar iets uit komen dat verder gaat dan de bestaande regelgeving. Anders moet het sowieso goed worden gekeurd door alle nationale parlementen. Dat heeft ook de minister gegarandeerd."

De SP is kritischer: "ACTA is een Europees handelsverdrag dat over een heleboel zaken gaat, waaronder de inbreuk op het auteursrecht. De SP is ten principale tegen verdragen die strafbepalingen afdwingen. Dat gaat Europa niet aan, daar gaan wij in Nederland zelf over."

GroenLinks vindt ACTA "een beweging in de verkeerde richting". D66 maakt zich vooral zorgen dat deze onderhandelingen over het verdrag achter gesloten deuren plaatsvinden.

Filesharing licentie

Dit voorjaar liet Buma een proefballon op. Up- en downloaden van muziek moet worden gelegaliseerd met een vrijwillige licentie. Dat kan door de isp's worden geregeld. Het CDA stelt dat deze licentie 'feitelijk een soort belasting is voor de internetaansluiting voor burgers'. "Het CDA is niet voor extra heffingen voor de burger."

GroenLinks vindt dat het voorstel van Buma wel sympathieke aspecten heeft. Maar: "Ook dit voorstel gaat echter weer de fout in als wordt gesproken over een downloadverbod en handhaving door de internetproviders door middel van Deep Packet Inspection. Hun voorstellen kunnen ook zonder die ingrijpende maatregelen worden ingevoerd."

De Piratenpartij ziet er niets in: Een downloadlicentie van 5 à 10 euro zal slechts de "big 4" [muzieklabels] en de "big 6" [filmstudio's] tevreden stellen. Het zal het gros van de artiesten welke niet is aangesloten buiten de markt houden en market entry nog moeilijker maken."

De PvdA ziet wel wat in een vrijwillige licentie. "Eigenlijk een beetje zoals Spotify nu. Als het maar geen verplichting is, geen downloadbelasting. En de industrie moet met meer van zulke nieuwe licentiemodellen komen."

In deze serie voor de Kamerverkiezingen gaan we dieper in op vijf belangrijke ict-kwesties: het Elektronisch patiëntendossier (EPD), Privacy, Auteursrechten, Open standaarden en open source bij de overheid (NOiV) en digitale dienstverlening (E-Overheid).