Nieuwe inkoopregels Rijk benadelen open source

Vandaag gaan nieuwe inkoopvoorwaarden voor de landelijke overheden in. De Algemene Rijksvoorwaarden Bij IT-Overeenkomsten (ARBIT) waren in de ict-industrie al omstreden, maar nu blijkt dat ook het programmabureau NOiV niet bepaald staat te juichen. Het kiezen voor leveranciers die open standaarden en open source leveren, wordt namelijk niet eenvoudiger.

NOiV adviseert afwijking regels

In een blogposting legt NOiV-jurist Walter van Holst uit dat het soms nodig is op punten van ARBIT af te wijken om het leveranciers van open oplossingen niet moeilijker te maken dan de collega's met gesloten oplossingen: "In dit blog een aantal punten in de ARBIT waarvan het wenselijk is om af te wijken om open sourc-aanbieders bij aanbestedingen een gelijk speelveld te bieden."

Pijnpunt is een bepaling, die eist van systeemintegrators dat zij bij gebruik van open source-software een onderzoeksplicht hebben om vast te stellen of er claims op basis van intellectueel eigendom zijn of te maken zijn. Voor gesloten software geldt die bepaling niet en dat maakt het volgens van Holst onevenredig, omdat leveranciers met open source verder nergens tegemoet wordt gekomen. Dat deze aanpak wordt gekozen, is opmerkelijk. Zowel met open als gesloten software spelen problemen met eigendomsrecht.

Vorig jaar verbood een Amerikaanse rechter na een patentzaak zelfs de verkoop van de populaire kantoorsoftware Microsoft Word. Dat verkoopverbod gold ook voor het veelgebruikte pakket Office waarin die tekstverwerker is vervat. Het Rijk is hiervan ook afhankelijk toen toenmalig minister Wouter Bos tijdens een kamerdebat in februari 2008 verklaarde dat een desktopaanbesteding niet te stoppen is. Zo waren er op dat moment duizenden macro's in gebruik die afhankelijkheid veroorzaken.

Landelijk beleid

Het op achterstand zetten van open source-oplossingen staat ook haaks op het landelijk beleid. In 2007 besloot de Tweede Kamer unaniem te kiezen voor het plan NOiV dat open standaarden verplicht stelt en juist open source-software bij gelijke geschikt de voorkeur zou moeten geven.

Het plan van toenmalig staatssecretaris Frank Heemskerk wordt niet alleen door 'zijn' departement Economische Zaken uitgevoerd, maar ook door Binnenlandse Zaken. Juist datzelfde BZK blijkt ook bij ARBIT de kar te hebben getrokken.

Omstreden

Er is meer kritiek op ARBIT. Begin juli verklaarde branchevereniging ICT~Office zich zich ook ongelukkig met de nieuwe inkoopregels. De kritiek vanuit de industrie richt zich vooral op de eenzijdigheid van de voorwaarden; in het voordeel van de overheid. Volgens BZK klopt die lezing niet.

Ook ICT~Office ziet ruimte in het flexibel omgaan met de regels. Een woordvoerder stelde toen: "Het zijn aanbevelingen. Een ministerie mag er van afwijken." Departementen die open source-software een gelijke kans willen bieden, moeten een weg zoeken. NOiV-jurist Van Holst concludeert: "De ARBIT is hier alleen niet zo behulpzaam bij als mogelijk is."