Gemeentelijke ict op rand van afgrond

Een nog onbekend aantal gemeenten kan op dit moment de eigen ict-infrastructuur maar net aan draaiende houden. De problemen zijn fundamenteel. Daardoor stagneert de invoering van elektronische dienstverlening constateert het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING), dat begin dit jaar is opgericht om de gemeenten bij te staan op het gebied van informatievoorziening en gegevenshuishouding.

Al meer dan een jaar worstelt de gemeente Amsterdam met zijn ict-infrastructuur en dit najaar werd groot alarm geslagen omdat de problemen zo groot waren geworden dat sommige taken niet of moeizaam konden worden uitgevoerd. Zelfs het overmaken van de sociale uitkeringen kwam in gevaar. De gemeenteraad heeft inmiddels 60 miljoen euro extra beschikbaar gesteld om de ergste problemen op te lossen.

Dreigende mislukking

Maar Amsterdam staat niet alleen, zo zegt projectleider Larissa Zegveld van KING. Sinds de oprichting van het instituut komen alarmerende berichten binnen vanuit vele gemeenten. "Het gaat zo niet langer", zegt Zegveld. "Veel gemeenten worstelen met verouderde infrastructuur en een woud aan applicaties." Daardoor dreigt de implementatie van e-overheid te mislukken. "Ze zien door de bomen het bos niet meer."

Dat het juist Amsterdam is die nu enorm worstelt met zijn ict-infrastructuur, verbaast Zegveld een beetje. "Ik had eerder verwacht dat kleinere gemeenten het niet meer konden behappen. Dat ze het in de openbaarheid hebben gebracht vind ik van lef getuigen." Maar Amsterdam is niet uniek, benadrukt Zegveld. "Meer gemeenten zijn, of komen in eenzelfde situatie. Welke dat zijn? Daar gaan we nu onderzoek naar doen. We hebben signalen genoeg binnen gekregen, maar het is aan henzelf om daarin de publiciteit te zoeken, niet aan mij." KING onderzoekt hoeveel gemeenten in de problemen komen.

Onvermijdelijke blokkade

Zegveld zegt dat het haast onvermijdelijk lijkt dat bij enkele gemeenten de situatie dermate uit de hand loopt, dat "de informatievoorziening langere tijd geblokkeerd raakt. Onze directeur Tof Thissen zei in het voorjaar al dat er wat aan moet gaan gebeuren." Nu komt KING met het ondersteunende project 'Slimmer organiseren door samenwerken'. Daarin wordt ingezet op nauwe samenwerking tussen gemeenten, mogelijk zelfs via een 'shared service center' waarin alle ict-diensten gebundeld worden. Dit om te voorkomen dat elke gemeente zelf het wiel opnieuw moet uitvinden.

Een dergelijk shared service center draait bijvoorbeeld al in de regio Drechtsteden, een samenwerkingsverband van zes gemeenten in Zuid-Holland. In het ict-centrum draaien maar liefst 1300 applicaties voor alle deelnemende gemeenten. "We kijken of dergelijke samenwerkingsverbanden ook de problemen bij andere gemeenten kunnen oplossen." KING ondersteunt daarin bij implementatie en informatievoorziening. "De overtuiging van KING is dat de e-overheid geen kans van slagen heeft indien aandacht voor implementatie en beheer ontbreekt."