EU stelt datadoorgifte aan VS ter discussie - update

Dat staat in de ontwerpresolutie die deze woensdag en donderdag wordt besproken in het Europees Parlement. Onder meer D66-europarlementarier Sophie in 't Veld is indiener van deze ontwerpresolutie, die specifiek gaat over de doorgifte van passagiersgegevens aan onder meer de Verenigde Staten. Zij vraagt aan de Europese Commissie om minder ingrijpende alternatieven in de strijd tegen terrorisme.

De discussie over het passenger name record (PNR) is al lang bezig, maar nu weer actueel omdat er binnenkort onderhandelingen op stapel staan tussen de EU, Australië, Canada en de Verenigde Staten over de opslag, verwerking en doorgifte van persoonsgegevens.

Rechten van de mens

Het Europees Parlement wil als grondslag voor die onderhandelingen onder meer het Europees Verdrag voor de rechten van de mens gebruiken. Daarnaast moet het voldoen aan de Europese normen voor gegevensbescherming. De EU wil garanties dat persoonsgegevens alleen worden gebruikt in het geval van terrorismebestrijding en niet voor andere doeleinden.

Daarom wil het parlement dat alle bestaande en toekomstige overeenkomsten en beleidsmaatregelen op "juridische evenredigheid" moeten worden getoetst. Dat betekent dat de zwaarte van het middel wel in juiste verhouding moet staan met de zwaarte van het mogelijke misdrijf. "Er moet worden aangetoond dat zij gericht zijn op de in de verdragen omschreven doelstellingen en niet verder gaan dan wat nodig is om deze doelstellingen te bereiken", zo luidt de ontwerptekst.

Opslag is buitenproportioneel

Een privacyadviesorgaan van de Europese Commissie, de EDPS, vindt de opslag en doorgifte van passagiersgegevens "buitenproportioneel". Dat staat in een advies aan de Europese Commissie. Onbekend is of de commissie dat advies gaat delen met het parlement, en of het parlement naar aanleiding van dat advies zijn resolutie verder zal aanscherpen.

De indieners van de ontwerpresolutie herhalen het eerdere standpunt dat PNR-gegevens in geen enkel geval mogen worden gebruikt voor datamining of profilering. In het ontwerpbesluit wordt niet gesproken over het recht van burgers om de eigen persoonlijke gegevens in te zien en indien nodig te herstellen. Daartoe werd twee weken geleden nog opgeroepen door de Europese privacywaakhond EPIC in een toespraak voor het Europees Parlement.

Bilateraaltjes

Het parlement eist tevens meer duidelijkheid over alle bilateraaltjes tussen individuele landen in de EU en de Verenigde Staten. Die gesprekken zouden buiten de EU plaatsvinden en ook de doorgifte van data behelzen. Het Europarlement wijst erop dat dergelijke bilaterale overeenkomsten in strijd zijn met "het beginsel van loyale samenwerking" tussen de EU-landen.

Daarom vraagt het parlement aan de Europese Commissie meer informatie en juridische duidelijkheid over de rechtsgrond van dergelijke overeenkomsten te geven. Ook vragen zij zich af of de individuele lidstaten hiertoe wel bevoegd zijn.

Resolutie aangenomen

UPDATE 12.32 uur: De stemming in het Europees parlement (EP) is zojuist geweest, en de resolutie is inderdaad aangenomen. Volgens D66 is de eensgezindheid van het EP een stevig politiek signaal. "De resolutie wordt gesteund door vrijwel alle fracties. We roepen de lidstaten op om zich achter ons standpunt te scharen, zodat de EU instellingen met één stem spreken, namens 500 miljoen burgers. Dat is een krachtige stem!", aldus Europarlementariër Sophie in ´t Veld.