Europa laat open standaarden definitief vallen

Dat blijkt uit de inmiddels aangenomen tweede versie van het European Interoperability Framework, een richtlijn hoe interoperabiliteit in het Europese publieke domein worden geregeld. Leveranciers moeten daaraan voldoen om zaken met Europa te mogen doen In een eerdere versie waren open standaarden de norm, maar inmiddels is dat woord geschrapt.

Van plicht naar geschenk

De eerste versie stelde keiharde eisen aan een standaard. Zo moet aan drie voorwaarden worden voldaan: een standaard moest door een onafhankelijk orgaan worden beheerd, als er patenten op de standaard rusten moet daarvoor een blijvende, kosteloze licentie worden gegeven en de beschrijving moest niet alleen zijn gepubliceerd, maar ook nog eens betaalbaar toegankelijk zijn.

Maar in een concept-versie, die Webwereld in handen kreeg, waren die eisen opeens verdwenen. Uit andere documenten blijkt dat marktpartijen, als Microsoft, op de achtergrond een intensieve lobby voeren. De BSA klaagt in een brief over open standaarden.

FRAND

Inmiddels is gekozen voor een bewoording, waarbij open standaarden niet langer verplicht zijn maar ook mag worden gewerkt met andere licenties. De voorwaarde is dan wel dat ze "Fair, Reasonable Non-Discrimatory" zijn. Fair betekent dat ze geen monopolie in de hand mogen werken, Reasonable dat de prijs voor gebruik redelijk is, terwijl Non-Discrimatory behelst dat iedereen op gelijke voet worden behandelt.

Precies daar wringt nu de schoen voor vooral de aanbieders van open-sourcesoftware, omdat voor de verspreiding van een product dus soms wel geld moet worden betaald voor het gebruik van standaarden en dat van open standaarden geen sprake is.

"Wat eufemistisch FRAND-licenties heet, is natuurlijk compleet onbruikbaar voor open source die onder bijvoorbeeld de EU Public License of GPL wordt verspreid. Dat moet je helemaal niet willen, je duwt je hoofd in een strop bij het accepteren van dergelijke licenties. Het internet en het web zijn gebouwd op royalty-vrije licenties, dat werkt. ", reageert Michiel Leenaars van de Internet Society. "Dat open source en FRAND in de nieuwe EIF in een zin staan betekent weliswaar dat FRAND in deze context feitelijk de giftanden zijn uitgetrokken, maar het is er door lobbyisten toch maar succesvol ingeduwd. En ongetwijfeld wordt dat op andere plekken weer uitgemolken."

Minder erg dan gedacht

Al is Leenaars ongelukkig toch is hij niet heel negatief. De ophef over de nieuwe versie heeft ervoor gezorgd dat er toch wat is verbeterd.

"Ik denk dat je moet constateren dat de eerste EIF zijn tijd vooruit was. Dat was mede te danken aan Nederland, dat destijds in de voorhoede flink meespeelde - het was onze open standaarden-definitie die de Europese norm werd", stelt hij dan ook. "Onze invloed is echter minder geworden over de jaren, terwijl EIF in andere landen onder invloed van grote economische belangen conservatieve krachten wakker zijn geworden. Misschien kun je het vergelijken met een kostenverslindende constructie als Straatsburg: een onduidelijk compromis waar eigenlijk niemand beter van wordt."

"De schade valt mee ten opzichte van eerdere conceptversies, maar we vallen wel terug op een net wat behoudender aanpak", meent Leenaars. Overigens wil hij benadrukken dat overheden niet aan de nieuwe definitie hoeven voldoen, maar ook de oude mogen blijven gebruiken. "EIFv2 is vager en vlakker, voor wie echt vooruit wil blijft de eerdere versie de norm. En gelukkig kan dat ook."