Consumenten kunnen macht telco's breken (opinie)

Neelie Kroes heeft niet begrepen dat het internet vooral groeit en goed functioneert zonder de telecommunicatiemaatschappijen. Toch pleit ze voor gecentraliseerde oplossingen en het inzetten van draadloos internet. Een draadloos internet heeft schaarse frequenties nodig die voor veel geld verkocht worden aan de grote telco's die het vervolgens in rekening brengen aan de eindgebruikers. Per definitie zijn er maar een handvol van dergelijke ondernemingen, die hun macht op alle mogelijke manieren zullen blijven inzetten om nieuwkomers buiten te houden of op te kopen.

Gesloten markt

Het zijn bijvoorbeeld de telco's die de penetratie van glasvezel zo laag hebben gehouden. De investeringen daarin zijn op korte termijn toch niet terug te verdienen, terwijl de huidige kabels en frequenties door de overheid beschermd worden tegen nieuwe initiatieven. Omdat niemand zomaar straten open mag gaan breken, of de ether gebruiken, hebben de telco's een 'license to print money'. Een beetje participeren in zoiets als Reggefiber doet KPN dan nog net wel, om het op te kopen zodra het aanslaat. Kroes' uitspraak dat draadloos de oplossing is, gaat uit van de situatie waarin kabels en frequenties voor quasi-monopolisten zijn en alleen wat extra zendmasten plaatsen commercieel rendabel is.

In die met graafrechten en frequentie-veiligen gesloten markt is het voor een start-up onmogelijk om de telco's te bevechten. Uiteindelijk word je opgekocht en toegevoegd aan de moloch. In 1994 begreep KPN totaal niet waarom Xs4all opnieuw zoveel extra telefoonlijnen nodig had naar de telefooncentrale op de Singel in Amsterdam. "Zo, 64 extra lijnen, dat is ruimschoots genoeg voor de komende 10 jaar", was de legendarische verzuchting van een putjesschepper. Een maand later mocht hij de stoep van de Prins Hendrikkade weer open graven, er waren nog meer lijnen nodig. Dit gebrek aan inzicht heeft niet verhinderd dat KPN nu de dominante speler is voor internettoegang. Afhankelijk van hoe je rekent kan je stellen dat 70% van de internettoegang via KPN gaat.

Internet van onderaf

De enige manier voor Kroes om haar 2020-doelstellingen te halen, die ook nog goedkoop is, goed kan schalen en die niet door de telco's gefrustreerd kan worden, is precies tegengesteld aan wat zij voorstelt: gemeenschapsinternet van onderaf. In plattelandsgebieden, waarvoor de telco's hun neus ophalen, vooral in de VS, wordt daar al mee geëxperimenteerd. In Nederland is alleen EigenGlasvezel.net bekend als grassroots-initiatief. Het kent geen organisatie en is dus niet op te kopen, het is louter een protocol vervat in goedkope kleine routertjes. Het uitgangspunt is dat elke burger de vrijheid neemt om zelf met of zonder kabels verbinding te maken met de buren. Draadloos is dan ook niet beter of slechter dan draad, want elke situatie vergt een andere oplossing. Het liefst zoveel mogelijk verschillende verbindingen tegelijkertijd, wat maar werkt. Als er een verbinding wegvalt is er niets aan de hand.

Het werkt als volgt. In de opstartfase legt iedere burger zoveel mogelijk verbindingen met zoveel mogelijk buren. Het maakt niet uit hoe: via een draad in een tuinslang onder het gazon of rechtstreeks door een muur geprikt naar de buren, draadloos of via het elektriciteitsnetwerk. Elke verbinding deelt een beperkt stuk van de bandbreedte van de klassieke internetverbinding van de telco met dat netwerk. Dit is wel een schending van het contract, maar het is praktisch onmogelijk om dat te achterhalen. Alle kleine beetjes internet worden slim gedeeld en worden samen een goed alternatief. De technologie is de laatste jaren zo goed en goedkoop geworden dat dit tientjeswerk is voor consumenten.

Direct aan internetexchange

In tegenstelling tot die duizenden euro's die de verglazing van de 'last mile' een telco kost is de verbinding in eigendom van de eindgebruiker. Een draadje trekken kost je een paar euro, een router kost je een paar tientjes, maar je hoeft daarna niet elke maand een paar tientjes meer te betalen. De ingebouwde redudantie maakt het stabiel. Als je dit niet zelf wilt doen dan kan je eventueel een lokale monteur inhuren die wat draadjes trekt en routertjes aansluit. Maar dan nog blijft het een investering van een paar honderd euro. Een lokaal burennetwerk is altijd een goede investering.

In de beslissende fase is het netwerk groot genoeg om als geheel aan een internetexchange gehangen te kunnen worden met een kabel of straalzender in eigen beheer of gehuurd van een telco als grootverbruiker op de zakelijke markt. Ja, het is ontworpen als een volstrekt onveilig netwerk. Het uitgangspunt is dan ook dat niet het netwerk voor veiligheid moet zorgen, maar dat de apparaten die je eraan hangt veilig moeten zijn. Juist in zo'n anarchistische situatie floreert het internet van nature erg goed. Decentraal, maar wel stabiel.

Reinder Rustema is docent nieuwe media aan de Universiteit van Amsterdam en bestuurslid van de Internet Society

De rubriek Opinie biedt ruimte aan opvattingen uit de markt over actuele ontwikkelingen in de ICT. De meningen en opvattingen in het bovenstaande artikel zijn voor rekening van de auteur, en komen niet noodzakelijk overeen met de meningen en opvattingen van de redactie. U kunt opinies aan Webwereld aanbieden door deze te mailen naar redactie@webwereld.nl. De redactie behoudt zich het recht voor om opinies zonder overleg te redigeren, te weigeren en/of in te korten.