Raalte vele malen bedreigender dan Brein

De digitalisering brengt vraagstukken met zich mee over hoe dat in de moderne informatiemaatschappij moet plaatsvinden. Aan de ene kant wordt het verzamelen en opslaan van informatie - ook die over burgers - steeds eenvoudiger. Aan de andere kant biedt de informatietechnologie tal van nieuwe activiteiten voor burgers, zoals het deelnemen aan forums op internet, bloggen en het delen van content. Activiteiten die soms op gespannen voet verkeren met andere regels. Je mag immers geen laster verspreiden, net zo min als kinderporno of auteursrechtelijk beschermd materiaal.

Voor iedereen die begaan is met het vraagstuk 'privacy in de informatiemaatschappij' was er de afgelopen week dan ook belangrijk nieuws. In een kort geding, aangespannen door auteursrechtwaakhond Brein, bepaalde de voorzieningenrechter in Amsterdam dat kabelmaatschappij UPC de naam, adres- en woonplaatsgegevens van een abonnee van haar internetbedrijf Chello aan Brein moest geven, zodat Brein deze persoon kon aanspreken op het feit dat hij grootschalig inbreuk pleegde op het auteursrecht.

De rechter zei letterlijk dat als het buiten redelijke twijfel is dat iemand zich aan dergelijk onrechtmatig handelen heeft schuldig gemaakt, de privacybelangen van die persoon moeten wijken voor de belangen van de rechthebbenden om tegen dat onrechtmatig handelen op te treden. Een belangrijke uitspraak dus, die volgens UPC dan ook duidelijkheid biedt in de 'spagaat' waar zij in staat tussen de regels op het gebied van privacy aan de ene kant, en die op het gebied van auteursrecht aan de andere kant.

Er is echter ook veel kritiek op de uitspraak. Dat is op zich niet verwonderlijk. Internet heeft zich ontwikkeld tot een soort vrijstaat en dit soort uitspraken wordt als beperking van die vrijheid ervaren. En dat terwijl er eigenlijk veel schokkender nieuws op het gebied van internet en privacy te melden was.

In de gemeente Raalte besloot de gemeenteraad het vertrouwen in de burgemeester op te zeggen. Dat gebeurde omdat de burgemeester niet wilde vertellen wie er van zijn internetverbinding gebruik had gemaakt om reacties te plaatsen op een lokaal forum.

Volgens de beheerder van de site was er namelijk een aantal berichten dat via hetzelfde ip-adres binnen was gekomen, waaronder een bericht dat de naam van de burgemeester, Alex Bolhuis, als afzender had. De beheerder van de site sprak hier vrijuit over met een journalist van de Stentor, hetgeen uiteindelijk leidde tot een soort volksgericht dat alleen kon ontstaan doordat de persoonlijke levensfeer van de burgemeester geschonden was. Dit soort dingen hoort namelijk helemaal niet met anderen gedeeld te worden. Het is de privacy van een internetabonnee om zich al dan niet anoniem op het web te begeven. Pas in het geval er daadwerkelijk regels worden overtreden moet worden afgewogen of de privacybelangen moeten wijken om die andere regels te handhaven. En daar was in Raalte geen sprake van.

Het opvallende is dat in de kwestie Raalte het privacyvraagstuk op geen enkel moment aan de orde is gekomen. Men vindt het klaarblijkelijk doodnormaal dat een beheerder van een site op straat gooit welke persoon bij een bepaald ip-adres hoort - zelfs zonder vast is komen te staan dat die persoon iets heeft gedaan dat niet is toegestaan.

Dat staat in een schril contrast met de discussie die rond het auteursrecht wordt gevoerd. Men vindt het niet normaal dat een internetprovider de gegevens van een abonnee één-op-één aan Brein geeft zodat die kan optreden tegen onrechtmatig handelen. En op het moment dat die discussie geslecht wordt en de rechter bepaalt hoe er met dit vraagstuk moet worden omgegaan, wordt er gesproken over een 'apocalyps', een 'bedreiging voor de rechtsstaat' en zou Nederland een 'bananenrepubliek' zijn.

Maar laten we wel zijn: de kwestie Raalte is veel bedreigender voor de privacy op het internet dan Brein. In Raalte gaat het immers om iets fundamenteels als de vrijheid van een individu om zich anoniem over het web te bewegen en ergens iets lelijks te roepen zonder dat dat meteen consequenties heeft voor zijn gezin, zijn werk en zijn toekomst.

In het geval van Brein gaat het om onrechtmatig handelen van mensen die daar ondanks voorlichting en waarschuwingen niet mee ophouden. En dat kun je met de beste wil van de wereld geen fundamenteel recht noemen.

Nu de stilte over de privacyschending in Raalte zo oorverdovend is terwijl de afweging van de rechter in de kwestie Brein zo'n verontwaardiging oproept, ben ik bang dat ik moet concluderen dat privacy op het internet eigenlijk helemaal niet zo sterk leeft - behalve als het erom gaat om het optreden tegen inbreukplegers te frustreren en het illegale aanbod van films en muziek in stand te houden. Want voor gratis content hebben we best wat over.

Wouter Rutten is Hoofd communicatie van de NVPI, de brancheorganisatie van de entertainmentindustrie audio, video, interactief.

De rubriek Opinie biedt ruimte aan opvattingen uit de markt over actuele ontwikkelingen in de ICT. De meningen en opvattingen in het bovenstaande artikel zijn voor rekening van de auteur, en komen niet noodzakelijk overeen met de meningen en opvattingen van de redactie. U kunt opinies aan Webwereld aanbieden door deze te mailen naar redactie@webwereld.nl. De redactie behoudt zich het recht voor om opinies zonder overleg te redigeren, te weigeren en/of in te korten.