Systeembeheerder Marcus Smit gunt zichzelf als zzp'er niet veel vrije tijd. Hij heeft immers twintig servers onder zijn hoede, en zijn klanten eisen dat ze blijven draaien. Maar een mens heeft rust nodig, en dus vakantie. Maar vorig jaar ging dat bij Smit niet helemaal goed. "Ik had mijn klanten niet goed ingelicht dat ik met vakantie was", zegt Smit. "Ik werd zo vaak door klanten gebeld, dat mijn vrouw zei dat het van haar niet meer hoefde."

Uiteindelijk is het goed gekomen, en heeft Smit een oplossing gevonden, die toch niet ideaal is. "Inmiddels is de volgende vakantie alweer geboekt. Maar ik moet nu toch heel hard uit gaan geven om collega's mijn vakantie te laten overnemen. Dat maakt op vakantie gaan heel duur; je bent je inkomsten al kwijt, en je moet ook nog eens betalen om iemand je systemen te laten overnemen. Dat is een nadeel van als je zzp'er bent." Het is voor Smit hoe dan ook moeilijk om afstand te nemen van zijn werk. "Ik vind mezelf te enthousiast. Als een klant om half twaalf 's avonds belt, dan ga ik hem uitgebreid helpen", zegt Smit. "Mijn vrouw vindt dat niet leuk."

Smit is lang niet de enige met dergelijke ervaringen. Systeembeheerders hebben het type werk waarbij ze bijna altijd bereikbaar moeten zijn, en dat stuit soms op onbegrip van de omgeving. Daarbij, zo zegt Psycholoog van Arbeid en Gezondheid Tjeerd Jorritsma van het bureau Arbeids Psychologie Amsterdam, hebben systeembeheerders dikwijls de persoonlijkheidskenmerken die het tijdelijk neerleggen van het werk niet makkelijker maken.

Niet onmisbaar

"Het gevoel van onmisbaarheid zit een beetje in elke professional, en systeembeheerders hebben dat gevoel vaak heel sterk", zegt Jorritsma,. "Vaak zijn het mensen met een soort controledwang, zijn vaak perfectionistisch aangelegd, en hebben een hoge arbeidsmoraal en veel verantwoordelijkheidsgevoel. Dat zijn kenmerken die het wat moeilijker maken om nou nét relaxter naar de wereld te kijken." Het resultaat: vakantiestress in de eerste week van de vakantie en bijbehorende hoofdpijn, of ruzie met man- of vrouwlief omdat je meer aan de Blackberry hangt dan aan hem of haar. Dat geldt niet alleen voor zzp'ers; ook systeembeheerders in loondienst kennen die problemen maar al te goed.

"Maar niemand is echt onmisbaar, en dat geldt ook voor systeembeheerders", zegt Jorritsma. "Als je een operatie nodig hebt, dan ga je ook gewoon naar het ziekenhuis. Je hebt iets niet goed geregeld als je tijdens je vakantie met het werk bezig moet zijn. Je kunt ook tegen iemand anders zeggen: 'Ik wil dat jij dat regelt'"

Delegeren naar het 'jonkie'

Systeembeheerders en ander 'onmisbaar' personeel moeten volgens Jorritsma dan ook niet bang zijn om hun werkzaamheden te delegeren. De psycholoog adviseert om de honneurs waar te laten nemen door de jonge hond van de afdeling. "Ik zou ervoor kiezen om de taken juist naar de second runner-up te delegeren, of naar iemand die verder wil komen in zijn loopbaanontwikkeling", zegt Jorritsma. "Die zal zich gevleid voelen en wordt uitgedaagd om extra zijn best te doen. Je helpt daarnaast iemand verder met zijn carrière. Dat maakt je ook een betere systeembeheerder, omdat je bereid bent je junior in het zadel te helpen."

Daarbij moet je duidelijk maken dat hij niet om het minste of geringste met je aan de telefoon moet gaat hangen. "Voor als hij er echt niet uitkomt, leg je een noodplan klaar. Pas als dat misgaat, laat je het toe dat hij je belt." Het is volgens Jorritsma niet eenvoudig voor perfectionisten om niet te zeggen: 'je kunt me altijd bellen', "maar als je dat wel doet, dan is dat de goden verzoeken."

Voor zzp'ers ligt het uiteraard iets anders: zij hebben geen personeel of afdelingsgenoten waarmee ze het op een dergelijke manier kunnen kortsluiten. Het inhuren van een vervangingskracht is duur, zo ziet ook Jorritsma in. "Maar de dure vervangingsmethode is achteruitboeren voor de zzp'er." Daar zijn volgens de psycholoog oplossingen voor. "Hij moet contact zoeken met andere zzp'ers, die hetzelfde probleem hebben en zo een netwerk creëren." Het resultaat is een soort 'zzp-vakantieclub'. De leden stemmen de vrije tijd onderling af en springen voor elkaar in. "Een dergelijk systeem zie je ook bij huisartsen", zegt Jorritsma.

Communicatie

En dan is er nog de omgeving, zowel familie als klanten. Zeker de zzp'er moet de communicatie op orde hebben naar beide partijen. "Je moet het tegenover klanten als pro-actieve extra zorg benaderen: 'kijk eens, zelfs als ik er niet ben heb ik de boel op orde', is dan het signaal."

Ook tegenover familie moet je duidelijk communiceren, want echtgenoot/echtgenote en kinderen gaan terecht klagen als je op vakantie constant met telefoon en mail bezig bent. " Je moet communiceren met thuis dat iemand jouw werk waarneemt", zegt Jorritsma.

Daarnaast is het zaak om afspraken te maken over wanneer je, als het écht niet anders kan, even communiceert met je bureau en wanneer vooral niet. Jorritsma heeft dan ook een tip voor de mensen die echt niet zonder communicatie met het werk kunnen: "Maak een vaste afspraak dat je op bijvoorbeeld vrijdagmiddag tussen 15:00 en 17:00 mag bellen en mailen, terwijl man/vrouw even met de kinderen een ijsje haalt", zegt Jorritsma, "Maar ik vraag me wel af of je dan wel echt vakantie hebt."

Heb je zelf goede tips, laat ze hieronder achter, of stuur een mail naar [email protected] Bron: Techworld