In dit artikel kijken we naar de levensduur die je mag verwachten van je pc. Om diverse redenen is deze vraag belangrijk. De harde schijf van laptop of desktop staat natuurlijk op de eerste plaats. Hier worden de persoonlijke data van de gebruiker opgeslagen.

Als de schijf crasht, is de kans groot dat belangrijke data (contactlijsten, afbeeldingen, video's, mails, documenten, enzovoorts) werkelijk weg zijn. Hoewel een werkende informatiedrager geen vervanging is voor echte databeveiliging, is dit wel aandachtspunt nummer één van dit stuk.

Is een gekocht apparaat echt nieuw of al langer in gebruik?

Bij veel hardwareproducenten is het mogelijk om online, aan de hand van het serienummer, te controleren hoe lang de garantie nog geldig is. Dit dient als een indicatie, want bepalender voor de lengte van de garantieperiode is juridisch gezien de verkoopdatum.

De vraag hoe lang een apparaat mee kan gaan is interessant wanneer een onderdeel kapot gaat en vervangen moet worden. Wanneer is een reparatie nog de moeite waard?

Bij de koop van een gebruikt apparaat wil je natuurlijk ook weten hoe intensief het is gebruikt: dus de vraag naar de "gebruiksleeftijd" is belangrijker dan de datum van productie. Dat geldt niet alleen voor IT-producten, maar ook voor consumentenelektronica, zoals de televisie en witgoed.

Bij de printer geldt het aantal geprinte pagina's als maatstaf voor slijtage. Veel modellen hebben de mogelijkheid om dit aantal uit te lezen. Een ander onderdeel dat in de loop der tijd veroudert en daardoor minder presteert in mobiele apparaten is de accu.

Een batterij van een laptop is eenvoudig te vervangen waardoor het bij een aankoop van een nieuwe blijft. Dat is anders bij smartphones en tablets waar de batterij vaak geïntegreerd is en deze niet zelf te vervangen is. Als je weet hoe je de staat van een batterij kunt checken, is het makkelijker om gebruikte apparaten te controleren en eventueel een online verkoop terug te draaien.

Op de volgende pagina's volgen verschillende scenario's en apparaattypes, en lichten we analysetools toe en leggen we uit hoe je meer informatie kunt krijgen over het eerdere gebruik. Daarmee is een verwachte levensduur te bepalen voor een apparaat.

Van serienummer naar productiedatum en meer

Een omschrijving van een apparaat levert niet altijd een productiedatum op, want niet alle producenten brengen elk jaar een nieuw model op de markt. Dan blijft de vraag welke leeftijd een concreet apparaat werkelijk heeft.

Er bestaat nog geen algemene website om dit na te kijken, sterker nog, elke producent zingt zijn eigen lied. Hierdoor zit er voor de consument niets anders op dan zelf te zoeken naar producent en/of apparaat. Het is mogelijk om aan de hand van het serienummer de productiemaand en jaar te vinden op diverse websites.

Verder is het mogelijk om met het serienummer van de telefoon de garantie bij de producent op te vragen. Bij smartphones is dat het IMEI nummer, die op het toestel verschijnt door "*#06" in te toetsen.

De juiste websites zijn te vinden door zoektermen zoals "warranty check" of "garantie checken" te combineren met de naam van de producent. Kijkt u niet verrast op als de onlinestatus "garantie verlopen" aangeeft, terwijl de periode vanaf verkoopdatum nog niet is afgelopen. Dit komt omdat menig producent de levering aan de handelaar als startdatum rekent, terwijl de handelaar de producten soms pas veel later aan klanten verkoopt.

Juridisch mag echter de fabrieksgarantie, die in tegenstelling tot de wettelijke garantie die de verkoper moet geven vrijwillig verleend wordt, de klant niet benadelen. Als de producent reclame maakt met twee jaar garantie, moet hij dit ook nakomen. Een ingangsdatum van de garantie die voor de verkoopdatum ligt is niet rechtsgeldig. Bij twijfel wordt de factuurdatum gehanteerd.

Het toetsen van de kwaliteit en levensduur van SSD's en harde schijven

Vanwege de data vormt de harde schijf het meest kritische computeronderdeel, daarom wordt geadviseerd om deze via Self-Monitoring Analysis and Reporting Technology (S.M.A.R.T) te bewaken. Vrijwel alle harde schijven ondersteunen een S.M.A.R.T. diagnosesysteem, dat hardware parameters waaronder temperatuur en foutmeldingen doorstuurt naar een softwareprogramma. Wanneer de parameters boven een vooraf ingestelde grens komen, slaat het programma alarm.

Het diagnostische programma HDD Health bewaakt de S.M.A.R.T. waardes van harde schijven en SSD-geheugens. In het overzicht van het diagnoseprogramma is in het onderdeel "hard drives" te zien dat alles in orde is.

Bijzonder is hierbij dat het programma ook laat zien hoe de "gezondheid" is van de harde schijf. Zie hiervoor de afbeelding rechts boven "excellent". Ook biedt het programma HDD Health de mogelijkheid dat je een e-mail ontvangt bij kritische waardes.

HDD Health leest de S.M.A.R.T.-parameters uit en geeft alarm als de kritische normen worden overschreden. Het is mogelijk om per e-mail een bericht te hierover ontvangen.

Let wel op dat het programma de gegevens van verschillende schijven in de computer gescheiden laat zien. Daarnaast is het belangrijk om van tijd tot tijd ook externe schijven door te lichten, vooral degene met je back-up bestanden. Met een netwerkgeheugen (NAS) is het mogelijk om de schijven te controleren door de gebruikersomgeving op te roepen in de browser.

Het diagnoseprogramma Crystaldiskinfo presenteert nog meer informatie, waaronder het totaal aan data wat tot dan toe via het flashgeheugen is opgeslagen. In kolom "host" zijn de gemeten waardes vergelijken met de door de producent opgegeven waardes.

Deze gegevens vind je in het overzicht, vaak aangeduid met TBW wat staat voor "Tera Bytes Written". Bijvoorbeeld: een op de redactie gebruikte Samsung SSD 850 EVO met 250 GB, waarvan de producent een 75 TB TBW aangeeft. Crystaldiskinfo geeft een gebruik weer van maar 2,5 TB. Er is dus nog een behoorlijke buffer aanwezig. SSDLife maakt zelfs op basis van gebruiksgegevens een prognose van de levensduur.

Een controle van de SSD's is geen overbodige luxe, ook al werken de meeste schijven bij normaal gebruik jarenlang zonder problemen. Zelfs wanneer een bepaald programma, zoals een specifieke versie van Spotify, een schijf laat vollopen is dat meestal niet een kritische gebeurtenis waarvoor speciale maatregelen genomen moeten worden.

Harde schijven worden ook steeds betrouwbaarder zoals blijkt uit de betrouwbaarheidslijst van onlinebackup dienst Backblaze. Naast vele goede harde schijven vallen echter ook een paar exemplaren op met een groot uitvalpercentage.

Maar ongeacht de levensduur benadrukken wij het belang van een regelmatige back up. Dit kan heel eenvoudig met de software Aomei Backupper .

Via sneltoetsen open je het servicemenu

Ook andere apparaten kunnen op dezelfde manier als harde schijven worden uitgelezen. Alleen wordt dit meestal niet gepubliceerd, laat staan uitgebreid beschreven. Het maakt niet uit of dit is voor een televisie, geluidsinstallatie of ieder ander willekeurig huishoudelijk apparaat.

Gebruiksinformatie wordt door veel apparaten via een chip opgeslagen. Hierdoor zijn ze in staat om ook informatie te verstrekken over het gebruik. Deze informatie over de "slijtage" is vooral nuttig bij tweedehandse producten. Bij de verkoop via internet is er een wettelijke ruiltermijn van 14 dagen; je kunt zonder opgaaf van reden de koop dus herroepen.

En nu wil je natuurlijk weten hoe je de deze uren kunt uitlezen? Gebruik hiervoor bij Google de zoekterm "service menu" of "service mode" en combineer deze met de naam van de producent, het concrete model of soort apparaat.

Voorbeeld: Ik zocht thuis de "geheime toegang" tot mijn Philips televisie. In totaal vond ik op diverse forums 7 verschillende codes die ik steeds via de afstandsbediening in moest voeren. Uiteindelijk bleek code "0+6+2+5+9+6+OK" de juiste te zijn, al moesten de cijfers wel snel achter elkaar worden ingedrukt. Kijk er dus niet van op als het niet in één keer lukt.

Veel apparaten beschikken over een interne klok waarmee aangegeven wordt hoelang een apparaat al in gebruik is. Dit is uit te lezen in een 'geheim' menu. Aan de rechterzijde een voorbeeld van de uitgelezen uren van een Philips televisie.

In dit voorbeeld vind ik, nadat de waarschuwingsmelding weg geklikt is, in het servicemenu naast bijzondere instellingen, een foutanalyse en de "operation hours" die verder gaan dan de normale "standby" instelling. Voor andere televisies gelden natuurlijk andere codes die via internet te vinden te zijn.

Succes hadden we ook bij andere apparaten, zoals een wasmachine van Miele. Het servicemenu is verder erg nuttig bij het verwijderen van foutcodes. Als je het apparaat op basis van een foutmelding zelf repareert, is het soms nodig om aansluitend de foutcode te verwijderen zodat het apparaat het weer gaat doen.

Navolgenswaardig: Apple plaatst de waterindicator op hun iPhone zodanig dat al van buiten te zien is wat de staat is. Dat beschermt tegen verborgen schades bij tweedehands apparaten.

Bekender is de al eerdergenoemde teller, die het aantal printjes bijhoudt. Als een printer deze functie heeft, staat deze vaak al in de gebruiksaanwijzing. Het aantal printjes uitlezen kan via een tool die door de producent wordt aanbevolen, of via het display van de printer, of door afdrukken van een uitgebreide infopagina. Als de verkoper dan aangeeft dat de printer nauwelijks is gebruikt, kun je dit direct controleren.

Bij smartphones heeft dit alleen weinig nut, omdat die vrijwel "always on" zijn. Hier is de uiterlijke staat belangrijker. Eventuele waterschade moet niet verwaarloosd worden. Veel telefoonproducenten beschermen zich voor schades die de klant zelf veroorzaakt heeft, door een water- en vochtindicator in te bouwen.

Deze indicator kleurt van roze naar rood als deze nat wordt. Vaak zit de vochtindicator aan de binnenkant van het toestel waardoor alleen een servicemonteur de kleur kan controleren. Maar bij sommige modellen, zoals de iPhone, is de indicator zichtbaar aan de buitenkant.

Wat is de capaciteit? Hoe controleer je de kwaliteit van de accu in laptop en smartphone?

Iedere accu lijdt onder het doorlopende op- en ontladen, dat staat buiten kijf. Maar hoe erg, dat antwoord geeft Windows (8.1 en 10) door middel van een eenvoudig commando. Met de rechtermuisknop kliktje op het Windows-icoontje, kies je dan voor "opdrachtprompt (administrator)" en typ het volgende commando: powercfg /batteryreport/output C:\battery_report.html

Windows maakt dan een uitgebreide samenvatting en schrijft deze weg in een HTML-bestand genaamd "battery_report.html" op de windows-partitie. De allerbelangrijkste waarde is het vergelijken van de huidige batterijcapaciteit met de oorspronkelijke ("design capacity") ontwerpcapaciteit.

Deze vergelijking laat de ist-situatie zien in procenten. Hetzelfde berekent de tool Batteryinfoview. Deze software laat de restcapaciteit zien als "Battery Wear Level" en dus niet de actuele stand van de batterij. Voor android-apparaten raden wij de gratis app Accubattery aan. Deze app geeft bij onderdeel " gezondheid batterij" informatie over de restcapaciteit van de batterij.

Batteryinfoview laat hier een bijna 90 procent restcapaciteit zien. Dan hoeft de batterij nog worden vervangen.

Controle van een occasion: Is de kilometerteller teruggedraaid?

Uit onderzoek blijkt dat bij ongeveer een derde van alle tweedehandsauto's de kilometerteller is gemanipuleerd. Hoewel strafbaar is met de juiste software de teller eenvoudig aangepast en een auto duizenden euro's meer waard.

Hoe kun je als consument een teruggedraaide kilometerstand herkennen naast andere opvallende zaken als een aantrekkelijke prijs of overmatige slijtage? Het bedrijf Carly GmbH uit München heeft een oplossing hun app "Carly for". Deze app leest gegevens, waaronder de kilometerstand, van de auto via de OBD-aansluiting. Is er een discrepantie, volgt een occasion alarm. Volgens de bouwers kan de app ook informatie geven over ophanden zijnde reparaties en maakt het rijgedrag van de eerdere eigenaar zichtbaar.

De OBD-dongel is verkrijgbaar voor de merken Audi, BMW, Mercedes, Porsche, Seat, Skoda en VW. De prijzen voor de dongel liggen tussen de 25 en 60 Euro. Dit is afhankelijk van soort personenwagen en de bijbehorende app (Bluetooth voor android en WLAN voor iOS).

Voor de volledige app-versie moet nog eens 50 Euro worden betaald. De occasiontest deed het in de proef goed, maar op een andere plek bleef de Carly-app hangen. Ook het supportteam kon, na diverse pogingen, niet meer helpen. Op de laatste vraag: "Wat zou ik nu nog kunnen doen?", kwam geen reactie meer.