Alle artikelen, boeken en columns over IT-management die door experts zijn geschreven, kunnen worden samengevat in twee zinnen: “De computernerds op je IT-afdeling zijn intelligent en creatief, maar ze zijn ook egocentrisch, niet sociaal, nauwelijks aan te sturen en ze kampen stuk voor stuk met een egoprobleem. Om zo min mogelijk last te hebben van hun nare tekortkomingen, dien je de adviezen X, Y en Z op te volgen.”

X, Y en Z zijn variabelen, waarvan de invulling regelmatig leidt tot onderlinge discussie tussen experts, maar de stereotypering die eraan vooraf gaat is vrijwel altijd gelijk. En nee, ik denk niet dat het echt productief is om je IT-personeel te omschrijven zoals ik dat net heb gedaan. Laat ik daarom eens proberen een ander beeld te schetsen van de roemruchte IT-professionals.

Ik heb tijdens mijn loopbaan heel wat consultancy-werk verricht bij ondernemingen die van de ondergang moesten worden gered. In bedrijven die aan de rand van de afgrond staan neemt het management vaak geen enkel blad meer voor de mond. Ik heb dan ook alle stereotyperingen die ik zonet aanhaalde (en nog veel ergere) in de praktijk aan mogen horen, meestal uitgesproken door managers die hun frustraties niet meer binnen konden houden. Hoe slechter de economische situatie van een bedrijf, hoe meer vooroordelen je over ‘die computernerds’ zult horen.

Al die negatieve verhalen ten spijt, is mijn persoonlijke ervaring met het werken met IT-afdelingen eigenlijk best goed. Ik heb altijd met IT-professionals gewerkt waar die negatieve stereotyperingen niet voor opgingen. Als gevolg daarvan ben ik gegroeid in de overtuiging dat problemen op IT-afdelingen, voor zover die zich voordoen, eerder het gevolg zijn van externe oorzaken (zoals een slecht personeelsbeleid) dan dat ze bewijzen dat IT-personeel inderdaad aan allerlei vooroordelen voldoet.

Ik heb ook ontdekt dat mensen die op ogenschijnlijk perfect georganiseerde IT-afdelingen werken en die geweldige collega’s hebben, onder bepaalde omstandigheden gedrag gaan vertonen dat de genoemde stereotyperingen voedt. Zulk gedrag is een reactie op beslissingen van bovenaf en op de manier van besluitvoering in de organisatie. Met andere woorden: bedrijven ontlokken op een actieve manier het negatieve gedrag waar zogenoemde ‘IT-nerds’ vaak van worden beticht. Als eenmaal duidelijk is waarom IT-ers zich opstellen zoals ze dat soms doen, dan wordt het voor iedereen de eenvoudigste klus ter wereld om met ze samen te werken.

Respect

Slechts weinig mensen beseffen dat ‘respect’ het belangrijkste wisselgeld is binnen de IT-wereld, en dat IT-ers daar op een zuinige manier mee omspringen. Wie hun respect niet verdient, kan hooguit rekenen op een uitermate formele benadering of op een zakelijke acceptatie van de hiërarchische verhoudingen binnen het bedrijf. En respect verdien je niet doordat je nu eenmaal de leiding hebt. Respect heeft ook niets te maken met de vraag of je je sympathiek of sociaal opstelt, met wat je eet, hoe je praat, welk merk deo je gebruikt of welke eigenschap dan ook die niet direct werkgerelateerd is. De hoeveelheid respect die een IT-er geeft hangt af van de bijdrage die iemand levert als er iets moet worden geregeld en van de praktische uitvoerbaarheid van zijn eventuele suggesties. IT-personeel organiseert zichzelf immers zonder uitzondering rond mensen die hun werk eenvoudiger maken, terwijl ze afstand houden van collega’s die datzelfde werk bemoeilijken, ongeacht hun hiërarchische positie.

Het is logisch dat IT-personeel zich op deze manier opstelt. Het gaat om mensen die zijn getraind in het analyseren van en logisch nadenken over oplossingen. Artsen vormen eigenlijk een verwante beroepsgroep. In beide sectoren moet personeel over gedegen technische expertise beschikken, en hun vaardigheden kunnen alleen worden beoordeeld door gekwalificeerde beroepsgenoten.

Alles draait dus om logica en doelgerichtheid. Uiteraard wil iedereen het liefst voor iemand werken die het altijd bij het rechte eind heeft én die sympathiek is, maar IT-ers zullen een vervelende computernerd die altijd de juiste keuzes maakt in alle gevallen verkiezen boven een aardige collega die vaak op het verkeerde pad zit. Verkeerde keuzes leiden immers tot onnodig overwerk, tot onmogelijk op te lossen problemen en uiteindelijk tot fiasco’s.

Verkeerde keuzes zijn dramatisch en de kans erop moet worden uitgebannen. De capaciteit om op een goede, technische en logische manier te denken overschaduwt voor IT-ers alle andere vaardigheden die in het bedrijfsleven spelen. Daar is geen discussie over mogelijk.

Respect van IT-ers voor hun leidinggevenden is niet alleen de belangrijkste factor voor de kans op succes van een IT-afdeling, het is ook de factor waar doorgaans de minste aandacht aan wordt besteed. Ik durf zelfs te stellen dat de mate van succes van een IT-afdeling kan worden afgeleid van de mate van wederzijds respect op die betreffende afdeling.

Nu het belang van respect en de manier waarop dat kan worden afgedwongen duidelijk is gemaakt, wil ik de verschillende stereotyperingen die aan ‘IT-nerds’ worden toegedicht behandelen. Dan blijkt dat wat op het eerste gezicht een nare eigenschap lijkt, in werkelijkheid een logische reactie is.

Ego-problemen

Net als artsen gaan IT-ers ervan uit dat het uitventen van hun ego vertrouwen opwekt. Doordat in IT-opleidingen op geen enkele manier wordt geleerd hoe met mensen moet worden omgegaan, hebben IT-ers daar vaak moeite mee. In de IT-wereld wordt het ego, de veronderstelde essentiële basis voor het zelfvertrouwen, daardoor vaak gecombineerd met een weinig subtiele vorm van zwartgallige communicatie.

Maar als het om ego-kwesties gaat is het een misvatting te denken dat IT-ers vooral uit zijn op borstklopperij. Ze willen bijvoorbeeld geen gelijk krijgen om ‘gelijk te hebben’. Ze willen gelijk krijgen omdat ze het bij het rechte eind hebben en daardoor tijd, geld en inzet kunnen besparen, en omdat hun geloofwaardigheid anders in het geding is. IT is een teamsport, en of één lid gelijk of ongelijk heeft zal op belangrijke punten invloed hebben op het hele team. Anders dan in andere sectoren, heeft iemands positie in de IT-industrie een enorme invloed op de positie en carrière van het team waar hij deel van uitmaakt.

Kennis opbouwen en de juiste keuzes maken zorgen voor respect, op respect wordt een goed team gebouwd en een goed team krijgt vertrouwen. Sterke IT-teams beschouwen het als een deugd keuzes te maken die juist blijken te zijn, en zelfverzekerdheid is een onontbeerlijke eigenschap bij het leveren van diensten. Zwakke IT-teams, die ten onder gaan aan inconsistent beleid en een gebrek aan structurele ondersteuning, zijn eenvoudigweg inefficiënt en niet in staat de juiste keuzes te maken. Ze worden bij iedere afslag die ze proberen te nemen onder de voet gelopen door hun klanten of door het management.

Slachtofferrol

IT-ers zijn zich ervan bewust dat het spelen van een slachtofferrol soms bij hun vak hoort. Als de zaken even niet goed lopen, zullen ze al snel de neiging krijgen zich te beklagen over de onderliggende oorzaken. Hun reactie staat in verhouding tot de mate waarin ze de overtuiging hebben dat die oorzaken een absurd karakter hebben. Hoe meer zaken er spelen die onzinnig zijn, hoe hardvochtiger de opstelling van het IT-personeel wordt. Door het management van een bedrijf wordt hier doorgaans niet serieus op gereageerd, wat erin resulteert dat de reactie van het personeel op de IT-afdeling wordt afgedaan als die van een stel huilebalken, die zichzelf tot slachtoffer van allerlei problemen bombarderen.

Managers maken een volstrekt verkeerde inschatting als ze ervan uitgaan dat het om ongewenst gedrag gaat dat moet worden bijgestuurd. IT-ers klagen namelijk vooral op basis van logica, en doorgaans alleen tegen mensen waar ze respect voor hebben. Als hun klachten terzijde worden geschoven, als niet wordt ingezien dat een bepaalde actie inderdaad onzinnig is, of als er om de zaak wordt heen gedraaid, is de kans groot dat ze stoppen met klagen. Dat kan worden opgevat als een gedragsverbetering, maar voor het personeel is het alleen maar een manier om aan te geven dat ze hun respect voor het management kwijt zijn. Het betekent eigenlijk niets minder dan dat de IT-afdeling het niet meer de moeite waard vindt om met die managers in gesprek te gaan. In principe kun je dan dus spreken van een stille opstand tegen het management.

Opstandigheid

Goede IT-ers hebben geen weerzin tegen bureaucratie, zoals veel mensen denken, maar wel tegen stompzinnige besluiten. Computertechneuten geven vaak structuur aan hun eigen werk en opereren (of dat nu van ze verwacht wordt of niet) doorgaans zonder sterke supervisie. Als er logische, open regels gelden en als leidinggevenden resultaatgericht zijn en ondersteuning bieden waar nodig, zullen IT-ers zich loyaal, open, betrokken en (op hun eigen wijze, dat wel) sociaal opstellen.

Ad-hoc beslissingen, micro-management, inconsistent beleid, het veroorzaken van extra werk en het negeren van werknemers zal daarentegen resulteren in een stilzwijgende, opstandige of zelfs agressieve houding bij IT-personeel. Opmerkelijk genoeg is daar in eerste instantie weinig van te merken. Van buiten af gezien lijkt er niets vreemds aan de hand, op de werkvloer gaat alles zijn dagelijkse gangetje. Maar ondertussen zijn leden van het betreffende IT-team, en in sommige gevallen zelfs de hele groep, bezig de lijnen met het management door te snijden. Ze trekken hun eigen plan, coördineren belangrijke projecten voortaan zelf en leiden ondertussen de aandacht van leidinggevenden af door onbelangrijke onderwerpen op de agenda te zetten. Ze geloven oprecht dat deze strategie zowel de bedrijfsorganisatie als hun eigen geloofwaardigheid ten goede komt – en in veel gevallen hebben ze daar nog gelijk in ook. Kortom: de dwarsliggerij waar IT-ers soms van worden beticht kan wel degelijk functioneel zijn.

Op zoek naar erkenning

Voor IT-professionals is het zakelijke gevolg van een juiste beslissing belangrijker dan dat ze er de credits voor krijgen. De enige reden waarom ze de erkenning willen die ze toekomt, is het risico dat de eer anders naar een teamlid gaat dat geen enkele constructieve bijdrage heeft geleverd. Dat laatste zou in feite een zware belediging zijn. Kortom: als er op de IT-afdeling veel werknemers rondlopen die erkenning najagen, dan zou men er goed aan doen om te onderzoeken welk achterliggend probleem moet worden opgelost.

Bron: Techworld