De App Store is blijkbaar compleet incompatibel met de GPL, en dat is slecht nieuws voor ontwikkelaars, klanten en de mobiele markt in zijn geheel.

Gnu Go

De software waar het om ging was Gnu Go, een vrije implementatie van het oude Chinese bordspel. Go is al eeuwen oud, en dus heeft het geen last van patenten of rechten. Er is dus geen enkele reden waarom Gnu Go niet gedistribueerd zou kunnen worden aan mensen die het willen spelen. Alleen wil Apple natuurlijk de complete controle over hoe software wordt gedistribueerd via de App Store en naar iPhones.

De App store licentieovereenkomst legt een aantal restricties op aan wat gebruikers kunnen doen met de apps die uit de store zijn gedownload. Klanten mogen bijvoorbeeld hoogstens op vijf apparaten tegelijk kopieën hebben staan. En dat gaat natuurlijk recht in tegen de GPL, die de gebruiker de volledige vrijheid garandeert om de software te verspreiden zoals hij dat zelf wil.

Daarnaast stelt de GPL dat niemand die GPL-software verspreidt het mag aanbieden onder een andere licentie, of de voorwaarden mag aanpassen. Die rechten liggen alleen bij de auteur van de software. Daarom wordt de GPL overtreden door de Apple App Store, die allerlei additionele restricties oplegt.

We moeten wel zeggen dat Apple het probleem direct erkende. Maar jammer genoeg koos Apple voor de oplossing om Gnu Go uit de App Store te verwijderen, en direct alle soorten GPL-software de toegang te ontzeggen. En als we kijken naar de resultaten uit het verleden, dan kunnen we er vrij zeker van zijn dat hier geen verdere discussie meer over mogelijk is.

Open en vrij

Free Software heeft de afgelopen tijd zijn intrede gedaan in de Smartphonemarkt. Op zijn minst drie moderne smartphone besturingssystemen - Android van Google, WebOS van HP en Maemo van Nokia (wat nu samen met Intel wordt omgebouwd tot MeeGo) – zijn gebaseerd op Linux. Maar terwijl de kernels zelf onder de GPL vallen, valt het grootste deel van die systemen toch onder verschillende meer business-vriendelijke voorwaarden, waarbij gebruik wordt gemaakt van verschillende open source licenties.

Dit is belangrijk, omdat er een verschil is tussen Free Software en open source. Open source wil vooral openheid: de broncode moet beschikbaar zijn en de software moet kunnen worden aangepast. Bij de Free Software beweging gaat het vooral om vrijheid. De GPL is er heel strikt in dat de software-ontwikkelaars en gebruikers dezelfde rechten hebben, ze mogen de software installeren, gebruiken, aanpassen en verspreiden, op voorwaarde dat ze dezelfde rechten op hun beurt aan iedereen geven die de software krijgt, en dan bedoelen ze ook echt iedereen!

Dit misschien wat naïef klinkend idee is de grote zorg van commerciële bedrijven, die meestal nogal beschermend ingesteld zijn als het gaat om hun investeringen en intellectueel eigendom. Maar terwijl commerciële ontwikkelaars de GPL op een afstand houden, heeft het toch ongelooflijk vernieuwende software opgeleverd. Niet alleen de Linux kernel, maar ook de GCC compiler, de Emacs editor, de Gnome desktop en MySQL vallen onder de GPL. En dat is lang geen uitputtende opsomming.

Sneller volwassen

Dit soort vernieuwing zou ook mogelijk zijn op de smartphone platformen. Kijk maar eens hoe snel deze platformen en hun apparaten volwassen worden, vergeleken met de pc markt. Denk maar eens aan de opkomende markten voor locatiegebaseerde diensten, elektronisch uitgeven, mobiele e-commerce, en nog veel andere gebieden. Een vrijer en opener ontwikkel-ecosysteem kan alleen maar bijdragen aan de geweldige groei van de mobiele software sector. Maar dan moeten mobiele software fabrikanten wel hun ouderwetse licentievoorwaarden laten varen.

Zou zulke groei en innovatie kunnen worden bereikt door middel van opener open source licenties, zoals de BSD licentie, of zelfs door gesloten software? Misschien. De GPL zal toch altijd wat twistziek blijven. Maar wat je ook van de GPL vindt, in de markten voor pc, laptop en server is het tenminste een optie. In de App Store mag je het niet eens proberen. En datzelfde zou wel eens waar kunnen worden voor de webwinkels van andere fabrikanten.

De greep wordt vaster

Het is misschien nog erger. Dit lijkt onderdeel te zijn van een meer algemene trend die zich afwendt van openheid onder smartphonemakers en de mobiele netwerk carriers. Terwijl het debat over de netneutraliteit nog in volle hevigheid voortwoedt, gaan de providers in de VS al over tot het beperken van het dataverkeer voor klanten met smartphones. AT&T doet dat al, en Verizon zal waarschijnlijk volgen.

Dit zijn allemaal verontrustende ontwikkelingen, als je bedenkt dat smarphones de eerste apparaten zijn die echt alleen gemaakt zijn voor netwerktoegang. In de eerste dagen van de thuiscomputer hadden maar heel weinig pc’s op een of andere manier toegang tot internet. Mainframes en grote Unix-servers hadden wel toegang tot netwerken, maar die waren het grote voorbeeld van het kathedraalstijl computing, compleet met grijsbebaarde ‘priesters’ die als poortwachters dienden. Maar voor de mobiele telefoon is de verbinding met het netwerk een eerste vereiste. Voor gebruikers van smartphones is het internet draagbaar, persoonlijk en altijd bij de hand.

De mogelijkheden van zulke apparaten zjin geweldig. Dan is het toch vreemd dat we toch terugvallen op een manier van denken uit de jaren ’70, toen de bedrijven die zulke apparaten bouwden konden dicteren hoe, waar, wanneer en hoe lang we ze konden gebruiken.

Bemoedigend

Om eerlijk te zijn heeft niet elke fabrikant dezelfde vijandige houding aangenomen tegenover vrije en open mobiele computing, zoals Apple en AT&T. Hier in Nederland gaan de datalimieten juist overboord en de Google Android Market is niet de exclusieve bron van applicaties voor Andoid telefoons. Palm heeft zelfs aangekondigd dat het tarief van 99 dollar voor ontwikkelaars niet zal gelden voor open source applicaties.

Dat zijn bemoedigende ontwikkelingen. Maar tot we een smartphone markt zien waar GPL-software dezelfde status geniet als commerciële software, zal vrije software onder druk staan in dit belangrijke segment van de computing industrie. Ontwikkelaars mopperen vaak over de GPL, omdat het principes boven de commerciële belangen stelt. Maar als je wilt zien hoe een softwaremarkt er uit ziet als het die principes helemaal overboord gaan, kijk dan naar de iPhone App Store. Ontwikkelaars zouden meer moeten eisen.

Bron: Techworld