Ondanks dat in de eerste twee delen van deze zoektocht enkele zeer krachtige editors werden bekeken,namelijk Notepad++ en UltraEdit beperkte de aandacht onder de Linux-gebruikers zich vooral tot de strijd tussen Vim en Emacs. Hoewel beide ook in een Windows-versie beschikbaar zijn, kent iedereen zowel Vim als Emacs als echte Linux-producten.

Net als Vim is Emacs geen standaard onderdeel van de Ubuntu-distributie, maar is het via het Ubuntu Software Center wel zeer eenvoudig aan de Linux-installatie toe te voegen. Opnieuw kunnen daarbij al de eerste uitbreidingen op de functionaliteit van Emacs meegenomen worden, maar eerst alleen Emacs installeren is ook mogelijk. De uitbreidingen die beschikbaar zijn zijn muttprint om mails netjes te kunnen printen en autocutsel waarmee de informatie op het klembord en de cutbuffer met elkaar in sync worden gehouden. Vooral de eerste hiervan is een waanzinnig grote uitbreiding, de totale Emacs download verandert erdoor van bijna 27MB naar 454MB.

Online help

Behalve voor Linux/Unix zijn er versies van Emacs voor 23 verschillende besturingssystemen, maar bij de downloads zelf zit wel de opmerking dat ‘men niet zeker weet of het werkt’. Informatie over de releases en ondersteunde platformen is te vinden in de Machines-tekst op de gnu.org website. Het project zelf biedt een download van de standaard Unix/Linux-versie en een gecompileerde versie voor Windows (43MB). De meest actuele versie van Emacs is 23.3 uit mei 2010. De release history laat zien hoe springlevend dit product nog is met bijna jaarlijks (en soms zelfs vaker) een nieuwe versie.

Emacs voldoet bij het eerste contact meer dan Vim aan het beeld van een standaard editor. Er zijn opnieuw een commando en een tekstmodus, maar de manier van schakelen tussen de twee is vriendelijker dan bij Vim. Het programma zelf laat zich bovendien ook bedienen via de menu’s en de opdrachten op de werkbalk, maar uiteindelijk komt niemand op het leren van in elk geval een basisset aan toetscombinaties heen. Toch geldt ook voor Emacs dat wie er echt mee aan de slag wil, er verstandig aan doet behalve het programma ook een selectie van het enorme aantal sites met uitleg en tips voor het gebruik van Emacs te openen, zoals de Emacs Manual (ook als 561 pagina PDF-beschikbaar), of de Emacs Wiki. De hoeveelheid online help, die bovendien ook nog gratis is, is enorm en een prettige bijkomstigheid van dergelijke Open Source producten.

Stiekem een besturingssysteem?

Opnieuw is de kracht van de editor ook zijn ogenschijnlijke vijand. Er is zo gigantisch mogelijk met Emacs dat het beginnende gebruikers al snel duizelt. Bovendien is veel pas mogelijk na installatie van een uitbreiding, terwijl gebruikers het ook wel lekker vinden gewoon met één installatie klaar te zijn en alles dan in huis te hebben. Voor het maken van uitbreidingen heeft Emacs de uitgebreide scripttaal Lisp beschikbaar. Voor een basisset aan wat er mogelijk is met deze uitbreidingen volstaat het om het menu Tools te openen en bijvoorbeeld de Basic Calculator te openen of de Calendar, of, om helemaal overtuigt te raken, Tools/Games om te zien dat het zelfs mogelijk is Snake of Tetris binnen Emacs te spelen. Ook voor Twitter zijn inmiddels meerdere scripts beschikbaar, waarvan twitel.el veelal genoemd wordt als de gebruiksvriendelijkste. Al deze mogelijkheden roepen wel de vraag op of Emacs nog wel een teksteditor is, of toch stiekem een besturingssysteem? De functierijkdom komt bovendien met een heel eigen begrippenset zoals killen voor kopiëren, yanken voor plakken, een buffer is een bestand of document en zo voort. De leercurve van Emacs is daarmee uiteindelijk mogelijk zelfs steiler dan die van Vim, het vriendelijker stijgingspercentage aan het begin blijkt vooral ‘vals plat’.

Functies

Emacs kent meerdere klemborden, ondersteunt zoeken en vervangen, blokselectie, er is syntax-highlighting waarbij gelijksoortige delen van een scripttaal waarin wordt geschreven, met kleuren gemarkeerd worden, wat vooral het begrijpen van de code versnelt. Emacs ondersteunt reguliere expressies en een soort van syntax-folding, maar minder automatisch als bij een UltraEdit of Notepad++. Ook is er autocompletion voor programmeercode, maar dat vereist opnieuw het installeren van extra code. Documenten en mappen samenvoegen is mogelijk evenals het vergelijken van bestanden, twee of drie met of zonder allerlei opties. Ook een bestand met een oudere versie, helemaal, regel voor regel of woord voor woord kan allemaal. Emacs beschikt over een geïntegreerde debugger en wie dat wil kan het ook in ViperMode gebruiken en dan de van vi bekende commando’s gebruiken.

Buffers

Zowel op Ubuntu (32bit) als Windows 7 (64bit) opende Emacs het 2GB grootte logbestand niet en schaarde zich daarmee in het rijtje Notepad++ en Geany. Aanvankelijk vraagt Emacs nog wel of het bestand echt geopend moet worden ‘want het is zo groot’, maar een klik op Yes leidt alleen tot de melding dat de Maximum buffer size exceeded is. Mogelijk is dat ergens aan te passen of scriptmatig in te stellen, maar die optie bleef onvindbaar en het logbestand ongeopend.

De ‘editor war’ tussen Emacs en Vi-gebruikers zal door deze test niet worden opgelost en dat is om al zijn historische redenen maar goed ook. Emacs voelt nog krachtiger dan Vim, maar is tegelijk ook minder een traditionele teksteditor en misschien zelfs beter te omschrijven als een ‘omgeving voor het uitvoeren van ongeacht welk Lisp-script’. Dat geeft een enorme vrijheid in toepassing van Emacs en verklaart het enthousiasme dat velen voor het programma hebben. Wie echter een tekstklus wil klaren zal, wanneer de keuze beperkt wordt tot Vim of Emacs, met Vim vermoedelijk eerder over de finish komen dan met Emacs. Wie tijd en energie heeft om echt in de teksteditor te duiken, doet met Emacs de betere keuze en zal uiteindelijk meer doen binnen de editor en met minder moeite.

Vereisten

Emacs is geschikt voor een onwaarschijnlijk aantal besturingssystemen, maar voor Linux/Unix en Windows zijn kant en klare versies te downloaden. De Linux-versie is vanaf 24MB groot, de Windows-versie is net iets groter. Het bestand is te groot om door VirusTotal op malware te worden gecontroleerd, maar een eigen test met G Data Internet Security geeft aan dat het programma schoon is van malware.