Hoe heet wordt de grafische kaart in je pc? Normaal gesproken hoef je je daar niet meer bezig te houden, maar als je een oudere machine hebt en je de grafische kaart wil overklokken, is het monitoren van de temperatuur van levensbelang. Het goede nieuws is dat dat meestal simpel is, maar dat je een third party-tool nodig hebt omdat Windows geen standaardmanier levert. En daar wordt het wat complexer. In dit artikel kijken we naar alles wat je hierover moet weten.

Bij AMD Radeon

Als je een AMD Radeon-grafische kaart gebruikt met een bijgewerkte versie van de app Radeon Settings is het heel simpel. In 2017 voegde AMD Radeon Overlay toe, wat handige tools geeft om de visuele instellingen van een game aan te passen. Er is ook een Performance Monitoring-tool die, terwijl je een game speelt, de temperatuur van de GPU naast andere cruciale informatie weergeeft. Om de tool te activeren druk je op Alt +R en selecteer je welke prestatie-elementen je wilt volgen in het onderdeel Performance Monitoring. Wanneer dat eenmaal is ingesteld, kun je dit onderdeel weergeven met Ctrl +Shift +0.

Als je niet actief aan het spelen bent, kun je de temperatuur bekijken in de overkloktool Wattman in de app Radeon Settings. Rechtsklik op het bureaublad en kies Radeon Settings. Ga daarin naar Gaming > Global Settings > Global Wattman. Nadat je de waarschuwing accepteert krijg je toegang tot Wattman, waar je belangrijke statistieken, waaronder de GPU-temperatuur, in te zien krijgt.

Bij Nvidia GeForce

Maar wat als je geen Radeon-hardware hebt? Nvidia's GeForce wordt gebruikt door een opvallende 75 procent van alle pc-gamers die GPU's inzetten, zo blijkt uit hardware-onderzoek van Steam. Maar de software GeForce Experience beidt helaas geen monitoring van de GPU-temperatuur. Hier moeten we dus uitwijken naar third party-tools.

Je kunt een brede tool gebruiken, maar als je voor een GeForce-kaart een app wilt die er goed afgewerkt uitziet, ben je misschien goed af met Precision X1 van EVGA. Deze is van de grond af aan opnieuw opgebouwd toen Nvidia de GeForce RTX 20-serie grafische kaarten uitbracht. Hij ziet er enorm gelikt uit, maar is dus alleen geschikt voor grafische kaarten van Nvidia.

Meer third party-tools

Verschillende makers van grafische kaarten hebben gespecialiseerde software die overklokken van de GPU mogelijk maken. Deze tools hebben meestal features als on-screen display (OSD) die de belangrijkste metingen van je grafische kaart laten zien, net zoals Radeon Overlay van AMD. Er zijn er veel, maar we raden vooral Afterburner van MSI aan. Deze populaire utility werkt voor zowel Radeon van AMD als GeForce van Nvidia en biedt meer features die sommige gamers graag zullen zien.

Voor al deze opties moet je in de instellingen duiken om de OSD-prestatiemetingen fijn af te stemmen en dat is een uitkomst wanneer je voortvarend gaat overklokken. Net als met AMD's Radeon Wattman kun je ook tools als Precision X1 en Afterburner buiten de games on activeren om te zien hoe de temperatuur zich ontwikkelt.

Bredere monitoring

Als je geen gamer bent of niet bezorgd bent om de GPU, is het nog steeds aan te raden om een tool te installeren die de temperatuursensoren van je systeem gebruikt. HWInfo blijft een van de handigste monitoringstools, omdat het een overzicht geeft van vrijwel elk aspect van je pc, maar ook tools als SpeedFan en Open Hardware Monitor zijn prima opties.

Als deze informatiedichte tools niet voor jou geschikt zijn, kun je uitwijken naar software als CAM van NZXT. Die werkt ook op systemen zonder NZXT-hardware en biedt een heldere en eenvoudige interface. Ook is er een handige mobiele app voor monitoring op afstand, maar dan moet je wel een account aanmaken.

Wat is een goede temperatuur?

De hamvraag is natuurlijk wat een goed temperatuurbereik is en het antwoord is, zoals meestal als het op technologie aankomt, "dat hangt ervan af". Hier biedt Google uitkomst, zodat je de bovengrens kan opzoeken voor jouw chipset. De meeste moderne chips kunnen temperaturen aan van rond de 95 graden celcius en dat zie je vaak in laptops, maar een grafische kaart die in een pc deze temperatuur aantikt, verkeert in hoge nood.

In een systeem met een enkele GPU en goede luchtdoorvoer zou je grafische kaart niet boven de 80 graden moeten uitkomen. Speciale kaarten met meerdere fans hangen meestal in de regio van 60 á 70 graden, zelfs met een zware belasting, Een watergekoelde GPU kan zelfs op nog lagere temperaturen draaien.

Als je grafische kaart ergens de afgelopen vijf jaar is uitgebracht en op meer dan 90 graden draait, of als je een sterke verhoging hebt gezien gedurende de laatste weken of maanden dat je monitoring toepast, is het tijd om actie te ondernemen om de temperatuur te verlagen.

Zo verlaag je de temperatuur

Als je kaart te heet draait, wordt het helaas meestal tijd om te investeren in hardwarematige upgrades, maar voor je dat doet, is het zaak om zeker te weten dat dat ook nodig is. Grafische chips zijn ontworpen om te werken met hoge temperaturen en als je pc niet uitvalt tijdens een intensieve game- of videobewerkingssessie, hoef je je waarschijnlijk geen zorgen te maken.

Controleer ten eerste of de GPU een goede luchttoevoer krijgt van je fans. Ervan uitgaand dat je pc van binnen geen spaghetti van kabels is, kun je overwegen om meer fans toe te voegen (en/of kabels netter te verwerken) om de luchtstroom te verbeteren. Elke pc heeft op z'n minst fans nodig voor zowel toevoer als afvoer van lucht en vooral gaming-pc's hebben dat nodig voor optimale prestaties.

Kleinere vormfactoren kunnen veel doen vandaag de dag, maar de beperkte ruimte kan er ook voor zorgen dat de temperaturen flink hoger komen te liggen. Als je behuizing bijzonder klein is, en je grafische kaart steeds oververhit raakt en uitvalt, is het het overwegen waard om naar een grotere kast te stappen. Maar zelfs een ruimere case kan slecht zijn ontworpen waardoor de luchtstroom wordt gefrustreerd. Lees Webwerelds eerdere gids voor tips om de juiste pc-kast voor jouw doeleinden te vinden.

Nog dieper gaan

Ten slotte kan de koelpasta tussen de GPU en de koelvin droog worden en minder effectief zijn, wat vaker voorkomt in grafische kaarten die al behoorlijk wat jaren draaien. Soms is de pasta niet goed toegepast in de fabriek, hoewel dat zeldzamer is. Je kunt dit vervangen, maar het vereist enig inzicht en is niet voor de doorsnee gebruiker. Ook zorgt dit ervoor dat de garantie vervalt, dus als je kaart nog in de garantietermijn valt, is het wellicht een beter idee om de kaart via de garantie te laten repareren.

Als je heel avontuurlijk bent aangelegd om lagere temperaturen te bewerkstelligen, kun je het koelsysteem van de grafische kaart vervangen voor een watergekoeld systeem. Dat is overkill voor de meeste mensen en het vereist dat je de kaart zelf onder handen neemt. Dit is vooral voor de hardcore hobbyisten en Google handleidingen en andere hulpmiddelen voordat je aan je kostbare hardware gaat sleutelen.