Je vraagt je misschien af, nu de patches voor CPU-gaten Meltdown en Spectre beschikbaar worden gesteld, welke impact de updates hebben op de prestaties van je pc?

De antwoorden daarop variëren van "weinig" tot "hangt ervan af". We hebben zelf tests uitgevoerd met meerdere configuraties, maar in plaats van weer eens benchmarks te delen, is het vast handiger als we je simpelweg laten zien hoe je zelf controleert wat de eventuele vertraging is.

We denken dat we een simpele manier hebben gevonden voor elke doorsnee gebruiker om te kijken wat de pc precies doet na de update van bijvoorbeeld Intel of AMD. We lopen hier de stappen met je door. En dat begint natuurlijk met:

Stap 1: Patch je pc

In de eerste plaats moet je natuurlijk de patches hebben. Dat zijn niet alleen OS-patches, maar ook microcode-updates voor je processor. Daar lees je meer over in ons eerdere artikel: Zo installeer je de Spectre-fix voor jouw moederebord. Om te verifiëren of de patches ook daadwerkelijk je systeem beschermen, kun je bijvoorbeeld deze utility gebruiken.

Stap 2: Download de tools

Er zijn twee kleine tools die we gaan gebruiken voor verschillende tests en ze zijn allebei gratis. Ten eerste raden we Cinebench R15 aan, die je bij Maxon kunt downloaden. Het is een zipbestand met enkele duizenden bestanden en we gaan dit gebruiken voor verschillende tests.

Ten tweede is het goed om een second opinion te vragen na Cinebench en daarvoor gebruiken we CrystalDiskMark 6. Ook gebruiken we de gratis tool InSpectre om de beveiligingsverbeteringen in- en uit te schakelen, zodat we de twee situaties goed met elkaar kunnen vergelijken.

Stap 3: Bereid je pc voor

Voordat je begint te testen, moet je de pc offline halen om te voorkomen dat resultaten worden beïnvloed wanneer Windows bijvoorbeeld besluit om een grote update binnen te halen. Met wifi zet je het systeem in vliegtuigmodus en als je bedraad werkt, trek je simpelweg de netwerkkabel uit de pc.

Veel van de problemen van Meltdown en Spectre duiken op bij de schijftoegang. Als je een harde schijf gebruikt, kun je rustig ademhalen: je zult weinig impact merken, omdat de schijven al niet zo snel functioneren als flashgeheugen. Maar als je een SSD gebruikt, kun je op bepaalde momenten vertragingen merken en met deze tests kun je dat buikgevoel ondersteunen met cijfers.

We raden aan dat je eerst TRIM gebruikt, wat de SSD opruimt, bijvoorbeeld door blocks te wissen die eerder waren gemarkeerd om verwijderd te worden. SSD's doen dit soort taken overigens automatisch als de computer even niets doet: als je pc vijf minuten op stand-by staat, wordt meestal het TRIM-commando gegeven.

Om het proces handmatig te starten ga je naar de Verkenner en klik je op Deze pc om al je mappen te zien. Rechtsklik op de schijf met de Windows-installatie en kies 'Eigenschappen'. Klik op het tabblad 'Extra' en daarna op de knop 'Optimaliseren'. Start daarna de computer opnieuw op en wacht na het inloggen voor de zekerheid een paar minuten tot het OS klaar is met al zijn opstarttaken.

Stap 4: Een simpele test

Voordat we de benchmarktool zelf gebruiken, voeren we een simpele test uit: hoe lang duurt het om bestanden uit te pakken? Dat is heel simpel, maar effectief: gebruik Windows 10's ingebouwde ontziptool om het zipbestand met Cinebench uit te pakken. Cinebench R15 is 82 MB groot en uitgepakt is het 202 MB met 2516 bestanden in 216 submappen. Dat klinkt als een hoop bestanden, maar het is een vrij normale hoeveelheid voor een applicatie.

In plaats van de map te verwijderen voor elke test, raden we aan dat je het bestand uitpakt in een nieuwe map op het bureaublad voor elke test. Dat zou je stabielere resultaten moeten geven. Gebruik een stopwatch om elke test te meten en wacht tussendoor enkele minuten om de machine zijn taken te laten afronden. Voer deze test drie keer uit, om een beter beeld te krijgen.

Nu gebruiken we GRC's InSpectre, een tool waarmee je de Meltdown- en Spectre-beschermingen in- en uit kunt schakelen. Start de tool als Administrator en klik op de twee knoppen onderin om beide methodes op 'Disable' te zetten (en weer op 'Enable' als je straks klaar bent met alle tests). Herstart, wacht weer een paar minuten en voer de stappen hierboven opnieuw drie keer uit.

Stap 5: De andere tests

De meeste tests die we hebben gedaan laten de grootste impact zien bij processen waar veel schijfbewerkingen bij worden uitgevoerd. De prestatievermindering zie je al bij zoiets simpels als het uitpakken van alle benodigde bestanden van Cinebench. Het resultaat hangt echter heel erg af van jouw CPU en ook de SSD.

Hier onze resultaten ter vergelijking: op een Broadwell-laptop met SATA-gebaseerde M.2-SSD's, hebben we pieken en dalen gemeten die behoorlijk uiteenlopen na de patch. Dat is niet zoveel als met een Kaby Lake R-gebaseerde laptop met een NVMe M.2-SSD, maar nog steeds op veertien procent een opvallend prestatieverlies zijn.

Met Cinebech R15 zelf kun je de prestaties van de CPU meten voor en na de patch. Start het programma en klik op run naast CPU (onder OpenGL linksboven) en er wordt een renderingstest uitgevoerd die de processor belast om te zien hoe een 3D-afbeelding wordt gerenderd als alle cores worden belast.

Stap 6: Analyseer de resultaten

Pas wel op dat je geen voorbarige conclusies trekt. Zo kunnen de resultaten van de meeste CPU-tests worden beïnvloed door de temperatuur van de processor. Sommige nieuwere laptops presteren zelfs anders op basis van de microtrillingen die ze voelen - dus voer de test niet uit op de bank. Op een pc met goede koeling zouden de variaties minder groot moeten zijn.

De meeste tests met doorsnee workloads voor thuisgebruik komen uit op een impact van 3 tot 5 procent. De grootste gevolgen zijn duidelijk in de schijfbewerkingen merkbaar, wat in elke applicatie of game kan opduiken. Het directste bewijs hiervan zie je met behulp van CrystalDiskMark 6.0.

Deze benchmark is gebouwd op een engine die Microsoft gebruikt om serverschijfprestaties te meten. Om die resultaten te zien, installeer je de tool en bij het draaien ervan klik je op de grote knop 'All'. We hebben dezelfde soort verliezen gemeten met andere schijftools, dus we denken dat de resultaten representatief zijn voor dit worst-case scenario.