Ik heb een top-10 samengesteld van must-have Windows utilities voor PC support professionals. Een aantal zul je wel kennen, van andere zul je alleen hebben gehoord. Maar ze zijn zullen geen van allen misstaan in je gereedschapskist.

1. Sysinternals Suite

Mark Russinovich en David Solomon vonden dat er veel te veel open plekken zaten in de mogelijkheden om Windows te beheren en te diagnosticeren. Maar toen ze begonnen met het vullen van die gaten, hadden ze nooit kunnen bedenken wat voor impact hun set van tools zou hebben op de Windows-gemeenschap. Een krap decennium later is een wereld zonder Process Monitor, Autoruns, RootkitRevealer en de rest van de Sysinternals Suite nauwelijks voor te stellen.

Sinds die begintijd is er veel veranderd. Russinovich is uiteindelijk toch gezwicht voor een aanbod van Microsoft en houdt nu toezicht op de evolutie van de Windows architectuur (waar gebruikers overal ter wereld garen bij spinnen). Ondertussen is de Sysinternals Suite veranderd, van een onofficiële (hoewel hoog gewaardeerde) collectie achterdeurhacks, in een onontbeerlijk set van volledig goedgekeurde tools onder de vlag van Microsoft TechNet. Het voordeel van deze samenwerking is dat de tools nu ook als 'live service' worden aangeboden. Nadeel is dat sindsdien leuke grappen als de BSOD screensaver en de NotMyFault systeemcrasher uit de suite zijn verdwenen. gelukkig zijn die elders op TechNet nog wel te vinden (zij het dat een BSOD bij Microsoft kortweg een BlueScreen wordt genoemd).

Eigenlijk valt er niet veel meer te zeggen over Sysinternals, behalve dan dat ze, net als de rest van de tools die ik hier bij elkaar heb gebracht, helemaal gratis zijn. En geen enkele Windows professional kan erbuiten. Dan zou hij zich wel heel erg laten kennen!

2. HWiNFO32

Wat voor CPU zit er in deze PC? Ondersteunt die hardware virtualisatie, waardoor het Virutal Windows XP Mode kan draaien onder Windows 7? Hoe oud is de BIOS? Draaien alle hardware componenten binnen normale voltage parameters? Zijn er componenten bij die oververhit zijn, of zich op een andere manier misdragen?

Als je deze vragen niet uit het hoofd kunt beantwoorden, dan heb je HWiNFO32 nodig. Dat is een gratis maar uitgebreide hardware diagnose- en inventarisatietool. Dit gereedschap vertelt je alles wat je wilt weten over de hardware waar je mee te maken hebt.

Er zijn wel andere tools voor dit werk, zoals CPU-z, Everest en SiSoftware Sandra, maar geen van die programma’s komen in de buurt van de prijs van 2HWiNFO32, aangezien het helemaal gratis is. Dus als je nog eens een pc tegenkomt waarvan je niet zomaar weet wat er in zit, ga dan niet zitten raden naar de specs. Draai gewoon HWiNFO32 en dan weet je precies wat voor vlees je in de kuip hebt.

3 Crap Cleaner

Windows is een sloddervos. Op je harde schijf staat allerlei rommel, van verweesde registry entries tot langvergeten tijdelijke bestanden en folders. Het draaien van Windows maakt een rommeltje van het bestandssysteem en van de configuratieparameters van je pc. Deze neiging tot luiheid van Windows heeft zelfs een hele industrie voortgebracht, die zich specifiek richt op het opruimen van de rommel die dagelijks door Windows wordt gemaakt. En veruit het beste product dat daaruit is voortgekomen is Crap Cleaner, ofwel CCleaner.

Het is een combinatie van een registry en bestandssysteem cleanup tool. Het rekent snel af met die verraderlijke inconsistenties in de configuratie en opeenstapelingen van tijdelijke bestanden en folders die het systeem zo traag maken. Er zit een groot aantal functies in die speciaal bedoeld zijn voor veelgebruikte programma’s, en out-of-the-box ondersteunt het onderhoud van de caches van alle belangrijke browsers. Voor de echt paranoïden onder ons heeft Crap Cleaner zelfs een ‘secure erase functie’ waarmee gewiste bestanden ook echt voorgoed gewist kunnen worden.

Dit is dus nog een onontbeerlijk gratis programma. Het kan weer leven blazen in een Windows systeem dat op sterven na dood leek. Geef het een kans voor je naar de Windows installatie-cd grijpt om een verse installatie uit te voeren.

4. Recuva

Hij is de schrik van de supportafdeling, die man van de financiële afdeling die altijd zijn bestanden kwijtraakt. Hij hangt regelmatig aan de telefoon als hij weer eens een belangrijk document heeft verwijderd. Dan schreeuwt hij om hulp en verwacht van jou dat je zijn dag redt.

Gelukkig zit er een supertool in je kist. Met Recuva kun je verwijderde bestanden terughalen van vrijwel elk opslagmedia dat compatible is met Windows, inclusief externe harde schijven en usb-sticks. Het scant de disk op bestandsdata en geeft je de optie om terug te halen wat het vindt.

Je kunt Recuva in een snelle modus draaien, waardoor het zoekt naar verwijderde bestanden in de disk-structuren van hoger niveau, maar het kan ook in ‘scan’-modus worden gedraaid, waarna het de media block voor block afzoekt. Als je uiteindelijk toch besluit dat een teruggehaald bestand inderdaad beter af was in de vergetelheid, dan kun je er met Recuva ook nog voor zorgen dat het nooit meer terug te halen is.

Je wilt altijd een exemplaar van Recuva bij de hand hebben voor als er een paniektelefoontje komt van die onvoorzichtige medewerker. Net als de andere tools in dit rijtje is Recuva helemaal gratis. Er is zelfs een versie beschikbaar die je van een usb-stick kunt draaien, zodat je nooit onvoorbereid op pad hoeft.

5. FileZilla

Als je een tijdje bezig bent met het ondersteunen van Windows, dan word je vanzelf een expert in FTP. Dat komt doordat het File Transfer Protocol de de facto standaard is voor het distribueren van device driver updates en patches naar Windows-klanten. En afhankelijk van met welke modellen je te maken hebt, zul je de directorystructuur van de FTP servers van bepaalde fabrikanten leren kennen als je eigen broekzak.

Gelukkig hebben Windows-gebruikers toegang tot een van de meest krachtige FTP clients die er bestaan: FileZilla. Dit programma is al aan de derde generatie toe, en deze knappe en toch huiselijke applicatie maakt van het overbrengen van grote hoeveelheden bestanden een peulenschil. Het queue management systeem zorgt ervoor dat de uploads en downloads altijd doorgang vinden, en er is een bijna eindeloze keuze aan configuratie-opties en protocol tweaks, die ervoor zorgen dat FileZilla de juiste tool is, in welke situatie je ook terechtkomt.

6. Virtual CloneDrive

Microsoft houdt van het ISO image formaat. Ze gebruiken het formaat vanaf de trial versies van hun producten tot en met de laatste security fix op Patch Tuesday. Microsoft gebruikt het ISO formaat meer dan welke andere producent dan ook. Het was dan ook schokkend om er achter te moeten komen dat het bedrijf zelfs in Windows 7 nog geen mogelijkheid heeft ingebouwd voor ISO image mounting/drive-emulatie. Dus als je een ISO wilt gebruiken onder Windows, dan moet je het eerst op een cd of dvd branden.

Gelukkig is er een keur aan applicaties die in dit gat gesprongen zijn. En mijn persoonlijke favoriet is Virual CloneDrive, van Elaborate Bytes. Het is simpel in gebruik en compatible met alle versies van Windows. VCD maakt het makkelijk om een ISO image te mounten en te benaderen. Klik gewoon rechts op het VCD icoon, kies Mount uit het menu, en kies vervolgens in het geopende dialoogvenster voor het beoogde ISO-bestand. Het image verschijnt dan als een virtuele CD-ROM in Explorer, wat je in staat stelt om de inhoud te benaderen, net als je met een echte disk zou doen.

Overigens was ik vroeger een fan van Daemon Tools. Maar de laatste versies daarvan bleken onder Windows 7 ietwat instabiel. Ik heb verschillende blauwe schermen terug kunnen voeren op kernel mode componenten van Daemon Tools. De lakse houding van de ontwikkelaars tegenover het ondersteunen van nieuwe versies van Windows was voor mij een afknapper.

Als je regelmatig ISO images moet mounten en benaderen, zorg er dan voor dat je altijd een versie van Virutal CloneDrive bij je hebt. Het is makkelijk in gebruik, het is binnen een paar seconden geïnstalleerd (geen herstart nodig) en het geeft precies die functionaliteit die Windows zou moeten hebben, maar niet heeft.

7. Defraggler

Het is een trend die door veel IT professionals wordt verafschuwd: Met elke nieuwe release van Windows wordt de controle over en feedback van de ingebouwde defragmentatietool minder, tot op het punt dat het, met Windows 7, bijna helemaal ondoorzichtig is geworden. Sinds de dagen van NT zijn er al defragmentatietools beschikbaar van derde partijen, maar die zijn meestal zowel complex als duur.

En dan is er Defraggler. Dat is weer een gratis product uit de stal waaruit ook Crap Cleaner en Recuva tevoorschijn zijn gekomen. Defraggler is een Windows disk defragmentatieprogramma waarmee je het hele proces kunt controleren. Met Defraggler kun je zelfs individuele bestanden of folders defragmenteren, maar ook een hele schijf. Moet de toegang tot een groot databasebestand sneller? Defraggle het dan. Wil je de prestaties van nieuwe bestanden verbeteren? Defraggle dan de vrije ruimte van je schijf.

Met Defraggler kun je zelfs aangeven waar op je schijf bepaalde bestanden moeten worden opgeslagen, waardoor je grotere bestanden, die niet zo vaak worden benaderd, aan het ‘eind’ van je schijf kunt zetten, en kleinere, meergebruikte bestanden aan het ‘begin’. Je kunt defragmentaties ook nog inplannen en in de achtergrond draaien. En tot slot is er ook nog een draagbare versie voor op een usb-stick, zodat je het mee het veld in kunt nemen. Ga nooit de deur uit zonder!

8. ImgBurn

Met het mounten van ISO images kun je heel wat tijd besparen. Je bespaart er ook nog geld mee op fysieke cd’s en dvd’s en je hoeft niet te wachten tot je disk is gebrand. Maar soms moet je toch echt zo’n fysieke cd/dvd branden, bijvoorbeeld als je een nieuwe versie van Windows wilt installeren. Er zijn heel veel commerciële programma’s waarmee je een multimediaal meesterwerk kunt afleveren, maar dat is allemaal overkill als je alleen de basale brandtaken wilt uitvoeren.

Gelukkig is er ook nog ImgBurn. Het is de gouden standaard voor gratis image brandtools. Met ImgBurn kun je vrijwel elk soort image overzetten naar vrijwel elke soort van beschrijfbare optische media. De interface van ImgBurn zorgt ervoor dat je de simpele taken er snel mee kunt uitvoeren, terwijl je in de meer geavanceerde lagen van het programma je eigen images samen kunt stellen, waarbij je onder andere het disk formaat, de directory structuur en nog heel wat andere parameters zelf kunt bepalen.

Er zijn nog andere gratis programma’s waarmee je kunt branden, maar geen daarvan voorziet je van zoveel flexibiliteit en controle over het brandproces. Het kan niet ontbreken in een complete IT support toolkit.

9. 7-Zip

In de wereld van de IT ontkom je niet aan ingepakte bestanden. Hoewel schijfruimte de laatste jaren razendsnel goedkoper is geworden, blijven zip of het steeds vaker gebruikte rar ideale formaten om even snel een aantal bestanden in op te slaan die je via mail of op usb-stick wilt doorsturen. Bovendien worden veel downloads aangeboden in dit formaat, dus zelfs al zou je het willen, je ontkomt er bijna niet aan. Windows zelf biedt al enige jaren ondersteuning voor zip, maar die hulp is nogal pover. Gelukkig zijn er zeer goede gratis alternatieven voor handen.

7-Zip is een open source archiveringstool die meer levert dan de basisfunctionaliteit van Windows. Het ondersteunt een aantal extra formaten – waaronder het eigen compressie algoritme – maar blijft toch snel, simpel en trouw aan het eigenlijke doel.

Anders dan meer uitgebreide tools, zoals WinRAR, doet 7-Zip niet alsof het alles kan doen voor iedereen. Je kunt er bijvoorbeeld geen ISO’s mee uitpakken. Het blijft bij de basale archiveringsfunctionaliteit, en die is veilig, betrouwbaar en snel. Als je zoekt naar een wat uitgebreider alternatief voor de zip-functionaliteit die in Windows zit ingebakken, maar je wilt geen al te complex programma of commerciële aanbiedingen, kijk dan eens naar 7-Zip.

10. VirtualBox

Het troubleshooten van een complex besturingssysteem als Windows kan best een uitdaging zijn. De enige manier om een goede diagnose te stellen is soms de hele runtime omgeving te reproduceren. En de enige manier om dat te doen, behalve dan de hele fysieke pc nabouwen, is virtueel.

In de support en helpdesk omgeving wordt over het algemeen VMware Workstation gebruikt. Maar de combinatie van hoge kosten per gebruiker en een groeiende complexiteit zorgt ervoor dat veel IT professionals zich aangetrokken voelen tot het simpelere, maar toch krachtige VirtualBox van Sun Microsystems. Beter nog, er is ook een open source versie van VirtualBox beschikbaar onder de GPL. Vergeleken met de commerciële versie, ontbreekt daarin alleen ondersteuning van USB en een RDP server waarmee je van een afstand kunt verbinden met de gastsystemen.

Het heeft zoveel mogelijkheden als VMware Workstation – zo is er geen equivalent van de Easy Install feature voor Windowsgasten – maar VirtualBox installeert snel, je hebt het snel in de vingers, en alle essentiële benodigdheden zitten erin. Het ondersteunt Windows, Linux, Solaris en Mac OS X hosts en gasten (inclusief de 64-bit edities), Intel VT en AMD-V hardware virtualisatie extensies, OpenGL en DirectX 3D grafische acceleratie, VMware en Microsoft virtuele schijf-formaten en natuurlijk stateful VM snapshots.

Dus hoewel VirtualBox oppervlakkig gezien wat minder geavanceerd lijkt dan VMware Workstation, levert het toch een krachtige virutalisatieomgeving. En zoals alle tools die ik heb genoemd, is het volkomen vrij beschikbaar.

Bron: Techworld