De onderdelen van je pc zijn natuurlijk slijtgevoelig en vooral het werkgeheugen wordt in de loop der tijd gevoeliger voor fouten. Als de harde schijf al rare klikgeluiden maakt, is het meestal al te laat. Daarom is het een goed idee S.M.A.R.T. in te schakelen in het BIOS en oude schijven die je weer gaat gebruiken eerst te testen met een tool.

In dit artikel bekijken we verschillende opties om onderdelen te testen en te beoordelen wat de huidige prestaties zijn van onder meer het werkgeheugen, de grafische kaart of opslagmedia. Maar we behandelen ook tools om de kleuren van je monitor te testen of de praktische kracht van je processor in beeld te brengen.

1. Argus monitor

Dit is een tool die je voor meerdere doelen kunt inzetten en zorgt voor doorlopende monitoring. Zo gebruikt Argus Monitor de S.M.A.R.T.-feature van harde schijven om je direct te kunnen waarschuwen als er iets aan de hand is. Verder kijkt de tool naar de temperatuur van de CPU en grafische kaart en snelheden van de fans.

2. Roadkil's Monitor Test

Roadkil's Monitor Test is heel simpel en uitermate geschikt als je een scherm repareert of kalibreert. Hij geeft bijvoorbeeld een tekstdoorloop om te zien of die correct wordt weergegeven of een raster om te zien of het beeld juist gecentreerd is. Roadkil heeft nog meer diagnostische utilities, onder meer voor het testen van netwerkverkeer, controleren op geheugenfouten en om de snelheid van de harde schijf te zien.

3. UDPixel

Deze tool lost een luie pixel op. In tegenstelling tot een dode pixel, waarbij de subpixels permanent zwart weergeven, zit een luie pixel vast in een always-on positie. Verschillende tools maken zo'n pixel 'wakker' door in hoog tempo kleuren te wisselen, waardoor de subpixels weer de correcte waardes weergeven. UDPixel is een van deze tools en zou ook soms dode pixels kunnen oplossen - afhankelijk van de oorzaak van de pixeldood.

De software is voor Windows-machines gebouwd, vereist .Net en is niet bedoeld voor Windows 10, dus daar kan de tool crashen. Op andere systemen (Linux, mac, Windows 10) kun je een online tool als DeadPixelBuddy gebruiken om een dode of luie pixel op te merken.

4. Windows Performance Toolkit (WPT)

Microsoft heeft een tool uitgebracht, die oorspronkelijk intern werd gebruikt door ontwikkelaar aldaar, om de systeemprestaties van een Windows-pc te meten die van invloed zouden kunnen zijn op de browsertests die werden uitgevoerd. De WPT bevat twee tools: eentje die de prestaties opneemt over een bepaalde tijdperiode en eentje die de resultaten analyseert. Deze tool is, vanwege de types informatie en de configuratie, vooral geschikt voor de wat meer technisch onderlegde gebruikers.

5. HWiNFO32/64

HWiNFO is een gratis detectieprogramme dat je zeer gedetailleerde informatie over componenten geeft en realtime informatie levert over geïnstalleerde hardware en hoe deze presteert. Dit is een vrij uitgebreid programma en daarom met iets meer dan 8 MB wel wat groter dan de gemiddelde simpele controletool, maar deze grootte moet vandaag de dag geen probleem meer zijn.

6. Memtest86 en 86+

Deze tool voert een grondige en zeer nauwkeurige test uit van het werkgeheugen en ook deze tool start je op vanaf een extern opslagmedium. Geheugenproblemen die eventueel ontstaan in het besturingssysteem kun je zo uitsluiten, waardoor je weet of het een hardware- of softwareprobleem is dat adresseringsfouten oplevert. Memtest86 is de originele tool, Memtest86+ is GPL-gebaseerde open source-versie.

7. FurMark

De freeware FurMark is een stresstest voor je GPU op het Windows-platform die een complexe 3D-afbeelding laat bewegen om het onderste uit de kan te trekken van je grafische componenten. In de regel gebruiken wij het vooral als benchmarktest voor de grafische kaart, maar je kunt hem ook inzetten om eventuele problemen met de koeling of andere hardware-issues te troubleshooten.

8. Cinebench

Nog een tool om met name benchmarks te bekijken. Cinebench laat zware taken op het systeem los om de prestaties van de CPU te meten. De tool is tegenwoordig uitsluitend te verkrijgen via de Microsoft Store of Apple's App Store en niet meer als los exemplaar.

9. SpeedFan

SpeedFan is een programmaatje dat de ventilatoren kan afstellen voor zover de hardware dat toelaat. Een zeer nuttige functie van SpeedFan is dat het ook de temperatuur van harde schijven kan meten door gebruik te maken van S.M.A.R.T., ook SCSI.

10. CrystalDiskInfo

CrystalDiskInfo is een tooltje om informatie over de harde schijf in te zien. Ook deze tool gebruikt onder meer S.M.A.R.T.-informatie om de status van de schijven (HDD en SSD) in te zien en deze weer te geven in stoplichtkleuren zodat je het in één oogopslag ziet mochten er problemen zijn.

11. Belarc Advisor

Dit is freeware die je pc onderzoekt en de resultaten weergeeft op een HTML-pagina. Belarc Advisor geeft heel uitgebreide resultaten over het systeem, tot aan de geïnstalleerde software inclusief beveiligingspatches en updates aan Windows, en geeft een speciale sectie waarin de ontbrekende kritieke patches (inclusief installatielink) worden weergegeven.

12. BatteryMon

Als je informatie wilt over de accu van je laptop, is BatteryMon een handige tool. De software geeft informatie over de gespecificeerde capaciteit, maar ook de huidige lading. Als je instelt dat de tool automatisch start bij het opstarten, kun je uitgebreide statistieken bekijken van het accuverloop en een gefundeerde inschatting doen van de praktische capaciteit.

13. Drive Fitness Test (Hitachi en IBM)

Met deze diagnostische tool van IBM en Hitachi kun je kijken of je harde schijf fouten bevat. Je boot Drive Fitness Test vanaf externe schijf of cd en voert dus buiten het besturingssysteem om de test uit. Bij fouten kun je zo de schijf back-uppen voor er iets ernstigs gebeurt. De tool is bedoeld voor schijven van Hitachi, dat de HDD-divisie van IBM over heeft genomen.

14. SeaTools (Seagate)

Een schijf van Seagate? Dan gebruik je SeaTools om het fysieke geheugen van je schijf door te nemen. De tool ondersteunt schijven die zijn aangesloten met ATA (IDE), USB, SATA, FireWire en SCSI-schijven.

15. SSD Magician (Samsung)

Ook fabrikant Samsung heeft een eigen tool om de schijf (in dit geval de SSD) op fouten te controleren. Magician geeft het verder ook aan wanneer een nieuwe firmware-update beschikbaar is en heeft onder meer functionaliteiten om gegevens grondig te verwijderen en de prestaties van het apparaat te meten.

16. Data Lifeguard Diagnostics (Western Digital)

Ook deze tool van Western Digital kan een vlugge test of uitgebreide scan uitvoeren op zoek naar fouten om deze waar mogelijk te repareren. Data Lifeguard Diagnostics leest overigens niet de S.M.A.R.T.-data uit, maar voert zijn eigen tests uit. Hij werkt voor schijven die zijn aangesloten via IDE, SATA, USB of FireWire.