Er zijn meer dan genoeg besturingssystemen te vinden voor de Raspberry Pi en de meeste huidige systemen zullen ook zonder problemen kunnen werken op versie 3 van het kleine computertje. Er zijn echter drie grote verschillen tussen de Raspberry Pi 3 en z'n voorgangers en dat zijn de processor en de onboard WiFi- + Bluetooth modules. Vanaf vandaag komt daar ook de gloednieuwe Raspberry Pi Zero W bij. Deze kleinere, goedkopere versie van de Raspberry Pi bevat de zelfde draadloze verbindingsmogelijkheden. Tijd om de leuke besturingssystemen voor je op een rijtje te zetten.

Raspbian/Pixel

Dit is waarschijnlijk het allerbekendste systeem voor de Raspberry Pi. Deze versie van Debian is speciaal ontwikkeld voor de Pi en wordt ook onderhouden door de Raspberry Pi Foundation. De kans is groot dat als je een Raspberry Pi-pakket aanschaft je er ook standaard Raspbian (of Noobs) bij krijgt. Het besturingssysteem is zo populair dat er inmiddels ook tientallen variaties beschikbaar zijn. De desktopomgeving van het besturingssysteem heeft vorig jaar een flinke opknapbeurt gekregen en draagt nu de naam Pixel.

Raspbian/Pixel kan hier worden gedownload.

NOOBS

Nee, dit is geen scheldwoord maar een gelukkig gekozen acroniem (New Out Of the Box Software) voor een besturingssysteem speciaal voor nieuwelingen. Tenminste, het is niet echt een besturingssysteem, maar meer een installatiepakket voor Raspbian en andere distributies. Net als bij Raspbian is de kans groot dat je dit systeem gratis bij je Pi krijgt als je een compleet pakket koopt. Een aanrader voor de beginneling en mensen die niet al te veel moeite willen doen om verschillende besturingssystemen snel te kunnen testen. Het pakket kan hier worden gedownload.

BerryBoot

Gebruik je liever een harde schijf dan een micro sd-kaart? Dan kan je los gaan met BerryBoot. Dit systeem werkt ongeveer op dezelfde manier als NOOBS en geeft je de mogelijkheid meerdere besturingssystemen tegelijk te installeren en te gebruiken op een extern usb-apparaat. Berryboot geeft je de mogelijkheid snel te kunnen wisselen tussen deze systemen. Hoewel de tool eigenlijk geschreven is voor Western Digital's speciale Raspberry Pi-schijf werkt de software ook gewoon met andere usb-apparaten en sticks.

AEROS

Maak van je Raspberry Pi een Amiga met AEROS. De Commodora Amiga is een home-computer die, decennia na het sterven van het systeem en het failliet gaan van het moederbedrijf, nog steeds ondersteund wordt door een gigantische community. Er zijn niet alleen talloze emulatoren, ports, (hardware en software) mods, er zijn ook organisaties die tot op de dag van vandaag Amiga-systemen maken met bijbehorende besturingssystemen.

Nu kan je dankzij AEROS je eigen Amiga "bouwen" door de image te downloaden en te installeren op een SD-kaart. Het systeem is compatible met verschillende Amiga-softwarepakketten dus je kan los met je oude applicaties alsook enkele nieuwe.

Het besturingssysteem kan hier worden gedownload.

IchigoJam BASIC Rpi

Programmeren in BASIC wordt extra makkelijk dankzij IchigoJam BASIC voor de Raspberry Pi. Dit besturingssysteem is ontworpen voor de Japanse IchigoJam-computer van Japan, maar is gepoort naar de Raspberry Pi. Dit systeem moet programmeren in BASIC extra makkelijk en heeft ondersteuning voor Digital I/O, PWM, I2C en UART.

IchigoJam kan je hier halen.

Arch Linux ARM

Ook Arch Linux heeft een ARM-fork gekregen. Deze distributie heeft een flinke groep fans en het systeem wordt op ontzettend veel verschillende apparaten gebruikt, waaronder de Pogoplug.

Het systeem is niet alleen snel en stabiel, er zijn nog veel meer geweldige redenen om dit systeem eens te proberen. Arch Linux ARM heeft geen standaard desktop aan boord, maar omdat we een mooie screenshot wilden hebben, kozen wij voor Openbox.

Als je een Raspberry Pi Zero, Zero W of 1 hebt kan je het beste gaan voor deze versie

En klik hier voor de Raspberry Pi 2 en 3-versie.

BerryTerminal

Dit systeem is al een tijdje niet meer onderhouden maar werkt nog steeds goed. BerryTerminal is een minmale Linux-distributie die ontworpen is om de Raspberry Pi te veranderen in een goedkope thin client. Gebruikers kunnen inloggen op een centrale Edubuntu server of een ander Linux Terminal server project.

De bouwers van dit systeem raden aan het systeem te installeren via Berryboot.

OpenELEC en varianten

Wil je je Raspberry Pi inzetten als mediacenter? Geen probleem. Ook op dat gebied is er meer dan genoeg keuze. De meeste mediacenter-softwarepakketten zijn gebaseerd op Kodi. OpenELEC en Raspbmc zijn de bekendste besturingssystemen die je kan vinden op dat gebied, maar mocht je net iets andere eisen hebben, kan je uitwijken naar een van de vele variaties op OpenELEC zoals DarkELEC (een fork die net wat meer optimalisaties aan boord heeft dan het origineel), GeeXboX ARM, OSMC en SlaXBMCRPI (dat je de mogelijkheid geeft te switchen naar een desktop-omgeving)

DietPi

Liever geen toeters en bellen? Geen punt. Ook op dat gebied is er genoeg te vinden voor de Raspberry Pi. DietPi bijvoorbeeld. Deze distributie is een gestripte versie van Raspbian en is maar 120 MB groot. Dit systeem is geoptimaliseerd voor alle Pi-modellen en gebruikt maar 16MB RAM (en 11 processen). In tegenstelling tot veel andere minimale Raspberry Pi-installaties ondersteunt deze distributie wel Wifi. Als je toch liever een grafische desktop wil kan je LXDE installeren.

Tiny Core Linux

Klein, kleiner, kleinst, deze Linux distributie is maar liefst 10 megabyte groot. Het systeem is desondanks erg flexibel en stabiel. De grafische user interface is zeer compact en internetten kan ondanks de maat out of the box. Dit systeem is zo klein dat het helemaal in het werkgeheugen kan worden geladen.

Vind je 10 MB nog te veel? Installeer dan de versie zonder desktopomgeving en bespaar nog eens 3 megabyte!

Fedora Remix (Pidora)

Voor de RPMmers onder ons. Pidora is een aangepaste versie van Fedora. Deze versie is geoptimaliseerd voor de Raspberry Pi en is bloedsnel en superstabiel. De repository bevat duizenden applicaties waardoor je dit systeem kan inzetten voor allerhande projecten.

IPFire

Als je je Raspberry Pi wilt inzetten als firewall is IPFire een mooi systeem om mee te beginnen. Dit besturingssysteem is zeer veilig en ook nog eens lekker snel. De boel kan worden geconfigureerd en onderhouden via je webbrowser.

Kali Linux

Ben je klaar met het opzetten van je firewall en wil je testen of de boel echt veilig is? Schuif dan een SD-kaartje met Kali Linux in je Raspberry Pi. Deze distributie heeft een bonte verzameling aan penetration testing en diagnostische tools aan boord. Hiermee kan je je netwerk en andere systemen flink op de proef stellen.

Minepeon

Leuk al die besturingssystemen, maar wat als je nou echt geld kon verdienen met de Raspberry Pi? Ga aan de slag met Minepeon. Een besturingssysteem waarmee je makkelijk Bitcoins kan minen. Toegegeven de Pi is nou ook weer niet zo krachtig dat je snel rijk zal worden van deze opstelling, maar aangezien die computertjes niet zo heel erg prijzig zijn kan je de boel wel een beetje versnellen door een clustertje te bouwen, maar dan nog zal het waarschijnlijk heel erg lang duren voordat dat winstgevend zal worden. Zie het als een educatief project.


Lees ook: 10 toffe Raspberry Pi-clusters

OpenWrt for Raspberry Pi

Heb je geen zin in de lange zoektocht naar een veilige router? Bouw er zelf een! OpenWrt, het besturingssysteem voor routers is inmiddels ook beschikbaar voor de Raspberry Pi en er zijn op dit moment meer dan 3500 verschillende add-ons beschikbaar. Wil je een superkleine draadloze router die je overal kan laten draaien? Zet OpenWrt op je Pi, sluit 'm aan op een paar batterijen en sluit een Wifi-dongle aan op je pi (mocht je een 2, 1 of zero hebben).

RISC OS Pi

Helemaal klaar met al die verschillende Linux-distributies? Doe lekker oldschool en installeer RISC OS Pi. Dit besturingssysteem is eigenlijk ontwikkeld voor de computers van het Engelse Acorn en uitgebracht in 1987. Maar het systeem werkt (na een paar aanpassingen en toevoegingen) ook op de Raspberry Pi. Het is wel even wennen aangezien het systeem een eigen look en feel heeft, maar dat maakt het systeem niet minder goed.

Windows 10 IoT Core Edition

Je kan natuurlijk ook nog Windows op je Pi zetten. Deze Core editie geeft je echter geen desktop of command prompt. Het is de bedoeling dat de Raspberry Pi op afstand wordt bestuurd via Powershell remoting.

Ubuntu MATE

Ook voor de Raspberry Pi zijn er aardig wat Ubuntu-varianten beschikbaar. Wij lichten de MATE-versie er nog even tussenuit omdat deze versie zo geweldig werkt. Deze distributie is zeer compleet en heeft out of the box zelfs ondersteuning voor de Wifi- en bluetooth module van de Raspberry Pi 3. Om nog maar even onze grote vriend Martin Wimpress te quoten:"Ubuntu MATE maakt moderne computers snel en oudere computers bruikbaar."

Volumio

We hadden het systeem al eventjes genoemd in ons "7 leuke Raspberry pi voor de fan"-artikel maar aangezien er bij dat hardwareproject ook een volledig besturingssysteem hoort noemen we 'm hier ook nog een keer. Dit systeem is gemaakt om al je muziek af te kunnen spelen. Of het nou een zwaar bestand zonder compressie is of een webradio-stream, Volumio helpt je uit de brand. Bestuur het met je favoriete apparaat (pc, tablet of smartphone) en geniet van je muziek zoals je nog nooit genoten hebt. Het pakket kan je hier downloaden.

Firefox OS

Firefox OS is het eerste echt open mobiele platform dat volledig gebouwd is op web technologieën. Het systeem zal misschien niet meer worden gebruikt op smartphones maar op IoT-gebied maakt het systeem nog een hele kleine kans. Het besturingssysteem is nog niet officieel uit maar je kan alvast een demoversie downloaden en installeren op je Raspberry Pi 2 of hoger.

Commodore Pi

Voor de retrogamers onder ons. De Raspberry Pi wordt ook vaak genoeg gebruikt voor het spelen van (oude) games. Er zijn meer dan genoeg emulatoren en besturingssystemen die zijn geconfigureerd voor het draaien van emulatoren, RetroPie of PiPlay bijvoorbeeld.

Sommige distro-bouwers gaan een stapje verder en bouwen een systeem dat helemaal is geoptimaliseerd op het systeem dat geëmuleerd wordt. Commodore Pi is zo'n systeem. Het start net zo snel (zo niet sneller) dan een Commodore 64 (praktisch instant-on) en heeft output via HDMI en composiet, GPIO-ondersteuning voor verschillende externe apparaten en toegang tot het volledige geheugenbereik van de Raspberry Pi via bank switching.

Het systeem kan hier worden gedownload.

FreeBSD/ARM

Wil je een ander Unix-achtig systeem op je Raspberry Pi zetten? Kijk eens naar FreeBSD/ARM. Deze versie van FreeBSD is niet alleen geoptimaliseerd voor de Raspberry Pi maar ook voor kloons als de BeagleBone, Banana Pi, Cubieboard en Pandaboard. Alle versies kan je binnen halen vanaf deze ftp-site.


Ha-Pi

Een afkorting van "Hack with Raspberry Pi". Dit systeem is een command-line versie van Debian Squeeze dat speciaal gemaakt is voor het uitvoeren van "pwn-plug"-aanvallen. Pwn-plug-aanvallen worden uitgevoerd met kleine plug-computers als de Sheevaplug (zie foto). Op deze computertjes draaien systemen als Ha-Pi en worden meestal gebruikt om "onopgemerkt" penetration tests uit te voeren op netwerken (van binnenuit). De meegeleverde hacktools kan open poorten scannen, inkomend en uitgaand verkeer sniffen, SSL-sessies kapen en draadloze Wifi-sleutels kraken. Download Ha-Pi hier


I2Pberry

Deze distributie wordt geleverd met i2p darknet software voorgeïnstalleerd en zorgt ervoor dat je direct verbinding maakt met het i2p-netwerk. Hierdoor kan je lekker anoniem surfen op het web, daarnaast sta je ook wat bandbreedte af om je mede-internetter een handje op weg te helpen, denk aan internetters die in landen wonen waar veel censuur wordt toegepast of zelfs sites en diensten volledig worden geblokkeerd.

Het systeem bevat een voorgeconfigureerde SSH server en is gebaseerd op Debian Squeeze.

Haal I2Pberry hier.


Kano OS

Bouw je eigen computer! Ok, dat doe je praktisch al als je met een Raspberry Pi aan de slag gaat maar de Kano Kit richt zich op de jongere computerfreaks onder ons. Kinderen kunnen zelf een systeem bouwen en programmeren. Het lijkt wat dat betreft een beetje op LEGO.

Het is een speelse manier om kinderen kennis te laten maken met technologie. Je hoeft natuurlijk niet direct de hele kit aan te schaffen, alleen stoeien met het besturingssysteem kan ook. Kano OS (en Kanux) kan hier gedownload worden. Wil je spelen met de grafische schil van dit systeem kan je hier de Kano Desktop Manager halen.

MotionEyeOS

MotionEyeOS (vroeger motionPie) is een Linux-distributie die je Pi verandert in een video surveillance systeem en bewegingsdetectie ondersteunt. Het systeem is gebaseerd op BuildRoot en gebruikt Motion als backend en motionEye als front end. Ook dit systeem kan met meer dan alleen de Pi overweg. Ook de Banana Pi, Odroid Ci en Cubietruck kunnen overweg met dit systeem.

Nard

Het feit dat wij al meerdere artikelen hebben gewijd aan alle verschillende besturingssystemen (voornamelijk Linux-distributies) die je kan krijgen voor je Raspberry Pi zal je wellicht na de zoveelste pagina hebben doen denken: "Weer een Raspberry Pi-distributie". Dat moeten de bouwers van dit systeem ook hebben gedacht toen ze hun creatie een naam gaven.

Nard staat voor Not Another Raspberry Distribution. De naam klopt, het is niet de zoveelste distributie. Het is een software development kit (SDK) die vanaf de grond is geschreven speciaal voor de Raspberry Pi-familie. In tegenstelling tot al die andere Linux-distributies is dit systeem ontworpen voor het ontwikkelen van MOTS (Modified Off-The-Shelf) embedded systemen die onafgebroken moeten draaien.

PiBox Media Server/Player

Bij een naam als PiBox Media Server/Player denk je al gauw aan het zoveelste mediacenter-systeem, maar nee, dit systeem is vooral bedoeld voor het streamen en webcam video en videobestanden over SMB. Dat betekent natuurlijk niet dat het niet kan. De Media Server kan als een node in een netwerk worden gebruikt of dienst doen als wireless accesspoint.

De Pibox Media player is gebouwd rond omxplayer. Het pakket dat is geoptimaliseerd op de videochip en dus gebruik kan maken van de hardware acceleratie.

Gentoo

Gentoo is een gratis besturingssysteem dat gebaseerd is op Linux of FreeBSD. Het systeem kan automatisch worden geoptimaliseerd en geconfigureerd voor zo'n beetje elke eis of smaak. Gentoo draait erg soepel op de Pi en de super enthousiaste community staat altijd voor je klaar om je te helpen mocht je er niet uitkomen.

Let op: Dit is een behoorlijk technisch systeem. Binaries zal je niet zo snel vinden. Je zal alles zelf moeten bouwen.

NetBSD

NetBSD is een gratis, snel en veilig Unix-achtig open source besturingssysteem. Het is beschikbaar voor een hele reeks aan platforms; van grote servers en krachtige desktop-systemen tot handheld en embedded-apparaten. Het design is erg strak en de geavanceerde features maken het uitermate geschikt om te gebruiken in productie- en onderzoek-omgevingen. De broncode van deze software is gratis beschikbaar voor iedereen (via een licentie). NetBSD 7.0 heeft volledige ondersteuning voor de Raspberry Pi.

Dit systeem is een tijd gebruikt op de ISS voor een zwaartekracht-experiment.

Plan 9

Dit besturingssysteem is ontwikkeld in het Bell laboratorium in de jaren '80. De originele ontwerpers waren Ken Thompson, Rob Pike, Dave Presotto en Phil Winterbottom. Daar zijn later nog veel meer mensen bij gekomen en van de jaren '90 tot aan nu is er door deze groep aan gewerkt. Het besturingssysteem doet een beetje denken aan de oude Unix-systemen van weleer maar voelt toch anders genoeg aan.

Plan 9 kan hier worden gedownload.

PWN Pi

Penetration testers opgelet. Is Kali Linux te zwaar voor je? Kijk eens naar PWN Pi. Deze Linux-distributie heeft 200 penetration en network security auditing tools aan boord. De nieuwste versie kan ook overweg met de 512 MB-versie van de Raspberry Pi (waaronder de Raspberry Pi Zero en Zero W).

Let op: Deze tools zijn alleen bedoeld voor mensen die zich serieus bezig houden met penetratietests, niet om de irritante hacker mee uit te hangen.

Het systeem kan hier worden gedownload.

RasPlex

Rasplex is een volledige poort van Plex Home Theater (voorheen Plex Media Center) voor de Raspberry Pi. Rasplex is in eerste instantie ontwikkeld als een onderdeel van OpenELEC, maar het uiteindelijke doel is om het systeem zo te bouwen dat het een op zichzelf staand systeem is.

Het team komt op dit moment mankracht te kort om dit te realiseren maar al het af is, is het een waardig alternatief voor mensen die zich puur en alleen op Plex willen richten.

Slackware ARM

Slackware is een geavanceerd besturingssysteem dat ontworpen is met twee doelen: gebruikersgemak en stabiliteit.

Tegenwoordig wordt deze distributie geleverd met de nieuwste software terwijl er toch wordt vastgehouden aan oude Linux-tradities. Slackware is wat dat betreft een distributie die het beste van alle werelden samenbrengt in één systeem. De ontwikkeling van Slackware ARM is begonnen in 2002 met het doel dezelfde Slackware-ervaring te geven aan gebruikers met ARM desktop machines.

OpenSUSE

Ook het OpenSUSE-project zet groots in op gebruikersgemak. Het is de bedoeling dat niet alleen hardcore computergebruikers overweg kunnen met systeem maar ook de beginners. Daarnaast wil men met dit systeem ook de ontwikkelaars aanspreken. Kortom, ook deze distributie is van alle markten thuis.

Download OpenSUSE voor de Raspberry Pi hier.

Puppy

Het Puppy Linux-besturingssysteem staat vooral bekend als een systeem dat zelfs op de traagste en oudste computers nog lekker draait. Deze distributie ondersteunt out of the box al een heleboel (oudere) hardware en heeft een zeer kleine footprint. Het besturingssysteem kan op de meeste computers volledig in het werkgeheugen geladen worden waardoor het systeem geen last heeft van trage, optische media of harde schijven.

Ook de Raspberry Pi versie heeft deze eigenschappen aan boord. Het hele systeem is 210 MB groot en kan daarom volledig in het werkgeheugen van de Raspberry Pi geladen worden. Dit heeft als groot voordeel dat de (micro)SD-kaart kan worden verwijderd nadat het systeem is geladen. Erg handig als je het een en ander wil opslaan op een andere SD-kaart.

Het systeem wordt geleverd met lichtgewicht applicaties als AbiWord (tekstverwerking) Gnummeric (spreadsheets) en Mplayer (mediaspeler). Daarnaast worden er ook verschillende lichtgewicht browsers meegeleverd.

FullPageOS

En wat nou als je je Pi wil gebruiken voor één simpele taak en niets anders? Steeds meer bedrijven en doe-het-zelvers zetten de Raspberry Pi (zero) in als simpel display-apparaat. Het is een super goedkope manier om plaatjes, video's of (web)pagina's fullscreen weer te geven op een reclamezuil, informatiezuil, display of kiosk.

Deze distributie is zo gebouwd dat, na het opstarten van de computer, het systeem direct een fullscreen-versie van de browser Chromium start.

Het enige dat de gebruiker hoeft te doen het is aanpassen van een tekstbestand waarin (Wifi)-netwerkinformatie moet worden aangepast en de URL die geladen moet worden. In tegenstelling tot veel andere systemen hoef je je geen zorgen te maken over screensavers, powersaving-modi of andere instellingen. Dit is de snelste manier om een kiosk te maken.

FullPageOS kan je hier binnen hengelen.

Android

De laatste keer dat we Android testten voor de Raspberry Pi waren we niet onder de indruk, sterker nog, we waren zeer teleurgesteld. Dat was jaren geleden en we horen nu geluiden dat het beter gaat. Wij gaan binnenkort weer een poging wagen en kijken of het inmiddels werkbaar is. Wij kunnen nu dus nog niet zeggen of het inmiddels de moeite waard is om het systeem te downloaden en te proberen, maar het systeem is beschikbaar, daarom noemen we 'm. Mocht je nou precies willen weten wat er destijds allemaal mis was met het systeem? Lees dan onze uitgebreide test in het artikel: Android op de Raspberry Pi? Waardeloos!

Chrome/Chromium OS

Ja, ook Google's cloud-besturingssysteem kan worden gedraaid op de Raspberry Pi, tenminste, de open source-versie Chromium OS. Er werd een tijdje gewerkt aan een speciale versie die was geoptimaliseerd voor verschillende Single Board Computers genaamd Chromium OS for Single Board Computers. Het project is helaas alweer stopgezet en andere hacks van het systeem zijn ook nergens meer te vinden.

Daarna waren veel van de mensen die aan Chromium OS for Single Board Computers werkten samen met andere fans uit de community een nieuw project begonnen: een op Chromium OS gebaseerde Linux distributie die ook nog eens overweg kan met Android-apps. Het beste van drie werelden dus. Het idee klonk op papier in elk geval geweldig. Een besturingssysteem waar je Linux- Chrome OS- en Android-applicaties op kan draaien, maar ook dat mocht helaas niet zijn, ook dit besturingssysteem is vroegtijdig aan het eind gekomen.

Als je echt nog graag wilt stoeien met dit systeem, kan je hier de oude versie vinden die het bedrijf pasgeleden heeft gepubliceerd.

Ook de oude Chromium for SBC-versie is [/urlx=https://sourceforge.net/projects/chromnium-os-for-all-sbc/files/Raspberry%20Pi%20Images/Raspberry%20Pi%203/]online te vinden[/urlx].