De lees- en schrijfsnelheden van een externe drive zijn met USB 3.1 en Thunderbolt 3 vrijwel gelijk aan die van een interne schijf. Daarbij zijn externe SSD's nu wijd verkrijgbaar en door al deze factoren is het voor het eerst een werkbare optie om Windows op een externe schijf te draaien. Er zijn verschillende redenen waarom je dat zou willen doen, zoals:

  • Je hebt een laptop van het werk waar je geen wijzigingen in mag aanbrengen, maar je wilt ook software die niet is goedgekeurd door de organisatie bij je hebben onderweg.
  • Je wilt meerdere besturingssystemen draaien op dezelfde machine, maar onvoldoende ruimte voor de benodigde extra partitie(s).
  • Je draait een Enterprise-versie van Windows en hebt daarmee de Windows To Go-feature. Met een gecertificeerde installatiedrive kun je een draagbare installatie maken die op elke computer werkt.

Voordat we beginnen, eerst even het slechte nieuws: Windows weigert te installeren op een extern medium als het ziet wat je probeert te doen. Er zijn een paar manieren om dat issue te omzeilen, onder meer met emulatietools als VMware. De simpelste oplossing is een applicatie genaamd WinToUSB. We lopen de stappen met je door.

1. Neem WinToUSB

Deze tool heeft dezelfde functie als Microsofts officiële Windows To Go, dat alleen bedoeld is voor bedrijven en niet werkt met de meeste consumentenversies van Windows. De software is in principe geschikt voor usb-sticks, maar het werkt ook met usb-schijven.

Lees verder: Haal een iso-bestand op en wijs deze toe.

2. Maak een installatie-image

Als je al een dvd, imagebestand of installatie-stick hebt voor Windows, kun je dit overslaan. Zo niet, dan kun je een installatiebestand van Windows 10 als iso eenvoudig downloaden bij Microsoft zelf. Zorg er uiteraard wel voor dat je de versie en taaleditie pakt waar je een licentie voor hebt. Als je je huidige installatie wilt klonen, kun je deze stap overslaan.

3. Selecteer Windows-bron

Met de pictogrammen links kies je het medium waar je Windows-bron zich bevind: een image-bestand, een dvd of een kloon van de huidige systeeminstallatie. Selecteer de optie die van toepassing is. Daarna zie je wellicht onder de kolomkop 'Operating system' meerdere opties en hier selecteer je de optie waar je een licentie van bezit. Als je bijvoorbeeld een Windows-iso gebruikt, krijg je de keuze tussen Home en Pro.

Hierna: de installatie-opties en eventuele partitie-selectie.

4. Selecteer Windows-doel

In het volgende scherm kies je de doelschijf, oftewel het externe medium waar je de installatie op wilt zetten. Je zou deze drive moeten zien in het uitvouwmenu als de schijf is ingeschakeld en is verbonden met je computer. Na deze selectie krijg je de optie om de systeem en bootpartities te kiezen, maar dat is meestal niet lastig: als de schijf niet is gesplitst in meerdere partities, kun je gewoon de ruimte toewijzen voor zowel systeem als boot.

5. Kies installatie-opties

In dit venster zie je ook drie installatiemodi: legacy, virtuele harde schijf (VHD) en nieuwere versie VHDX. Kies als het mogelijk is voor legacy, dat is de simpelste optie. Ga alleen voor VHD als je issues ondervindt met legacy. Je krijgt ook de optie om de grootte van de Windows-installatie op de drive te configureren; ga gewoon met de maximaal beschikbare ruimte, tenzij je speciale plannen hebt.

Hierna start je de installatie met 'Next'. Hoe lang dit duurt - je ziet een voortgangsbalk - hangt af van een aantal factoren, waaronder de snelheid van het doelmedium. Het kan een kwartier duren met moderne hardware, maar kan oplopen tot een paar uur afhankelijk van die variabelen. Je krijgt een dialoogvenster als het proces is voltooid.

Op de laatste pagina: BIOS-wijzigingen, booten en afronden van de installatie.

6. Pas bootvolgorde aan

Nadat het proces is afgerond, hoef je alleen nog maar te booten vanaf de externe schijf. Helaas verschilt het per systeem hoe je deze kiest, dus het is lastig om dit exact te beschrijven. Je stelt het in via het BIOS of de UEFI (die je meestal bereikt via F10, F12, DEL bij het opstarten). Als je per startsessie wilt besluiten wat je doet, is er vaak een bootmenu beschikbaar, in veel systemen gebonden aan ESC.

Mocht je er niet uitkomen, zoek dan naar de specificaties van je systeem of noteer de gegevens van de moederbordproducent die langskomen tijdens het starten om online de handleiding te vinden. Als het goed is, geeft dit venster voordat het OS start ook aan welke toetsenbordknoppen zijn toegewezen aan BIOS/UEFI en/of het bootmenu. Je kunt hier kiezen uit meerdere drives om vanaf te starten. Kies de externe drive die als het goed is het label "EFI Boot" van de tool heeft meegekregen.

7. Start Windows

Wanneer je nu opstart vanaf de externe schijf krijg je een wizard om de installatie van Windows te voltooien. Je moet wellicht nog alle extra's downloaden van de software die je normaal gesproken bij een installatie configureert, zoals stuurprogramma's van je specifieke hardware. Daarna heb je een volledig functionele Windows-omgeving op je usb-schijf.