Mijn opstartschijf C was een SSD schijf met een capaciteit van 256 Gb. Daarvan was niet veel meer vrij, dus kocht ik een 1 Tb SSD waarmee ik zowel schijf C als een data-disk D zou vervangen met voor beide partities meer ruimte. De fabrikant levert een utility mee om een bestaande schijf 1 op 1 over te zetten. Dit hadden we eerder succesvol gedaan bij de vervanging van een trage Dell laptop harddisk door een SSD.

Voor deze schijf besluit ik echter Windows 10 schoon te installeren. Het geeft de kans om van oude programma's af te komen, vooral de vele sporen ervan op schijf en in de registry. Bovendien zijn er bij mijn diverse Windows 10 updates wel wat vreemde zaken gebeurd. Mogelijk doen die zich niet voor na een schone herinstallatie. Wat komt daar allemaal bij kijken?

SSD en MBR & GPT en UEFI

Ik wil de nieuwe SSD eerst even proberen. Hiervoor heb ik een aansluitkabel die ongeveer 20 euro kost en op 2 USB poorten moet worden aangesloten, 1 voor de data en 1 voor de stroomvoorziening. Aan de andere kant past deze kabel dan op de connectors van de SSD. Met de rechtermuistoets in Verkenner kan je Formatteren kiezen. Hierna kies je een (later aanpasbare) volumenaam en NTFS als File system. Het oude FAT32 systeem werkt alleen met schijven tot 32 Gb en wordt niet eens getoond bij grotere schijven.

De schijf moet hierna worden geïnitialiseerd. Er moet worden gekozen tussen MBR (Master Boot Record) of GPT (Guid Partition Table). Ook hier kiezen we voor de laatste techniek (GPT). Een MBR stamt uit de DOS 2 tijd (1983) en werkt voor schijven tot 2 Tb met maximaal 4 primaire partities, dat zijn er (voor Windows) 128 met GPT. Ook worden met GPT boot data op een aantal verschillende plaatsen gekopieerd zodat de kans op corruptie veel kleiner is. Wel moet je moederboard het ondersteunen, in plaats van de Bios (Basic Input-Output System) moet het UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) ondersteunen.

Zonder iets te veranderen in de moederboardinstellingen begin ik aan de Windows installatie. Hiervoor start ik het programma Mediacreationtool.exe en kies ervoor een ISO bestand te maken van de voor mijn PC benodigde Windows 10 versie (Professional 64 bits). Met ImgBurn schrijf ik de ISO op een DVD RW (al kan de Mediacreationtool dat ook gelijk voor je regelen). De PC wordt opengemaakt en de stekkers van de oude SSD gaan in de nieuwe.

Ik start de PC met het regelmatig indrukken van de Del toets (dat kan voor andere PC's een andere toets zijn, b.v. F2 of F10) en kom in de moederboard setup. In het Boot menu kan ik de opstartvolgorde van de schijven (door met de muis te slepen) aanpassen, want ik wil van de DVD opstarten. Hierna begin ik de Windows installatie. Ik geef aan dat ik geen product key heb. Dat is nieuw in Windows 10 en het wordt nog even spannend om te zien of de installatie dan wel lukt.

Op de volgende pagina: Dat gaat mis

Al snel gaat het mis. Afhankelijk van je gemaakte keuzes kan je de volgende meldingen tegenkomen:

1 we couldn't create a new partition or locate an existing one.

Deze melding kan je krijgen als je met een "traditionele" opstartmethode een SSD wilt gaan gebruiken. Er is dan geen partitie aanwezig.

Met Diskpart kan je partities aanpassen. Je gaat dan naar een command prompt (start deze met de rechtermuistoets op als Administrator). Bij alle scriptvoorbeelden in dit artikel controleer ik met de opdracht list disk zorgvuldig welke schijf de schijf is die ik wil gaan indelen. Voor de zekerheid heb ik de andere schijven losgekoppeld, dus in mijn geval is dat steeds disk 1. Maar type dat niet zomaar over zonder op de juiste schijf gecontroleerd te hebben.

Je kunt de opdrachten 1 voor 1 intypen:

diskpart

list disk

select disk 1

clean

create partition primary

active

format fs=NTFS Quick

Assign

Exit

Met dit script maak je weer een MBR aan. Maar dat was nu juist niet de bedoeling. Ik wil immers een GPT-systeem en ga weer naar de moederboard setup, dat is in mijn geval een Asus moederboard. Ik zet Fastboot van Enabled naar Disabled en verander de Boot device control van UEFI and Legacy OPROM naar UEFI only en begin de Windows installatie opnieuw. Maar de opstart lukt niet.

Ik koppel even alle disks los en herstart van DVD. Het probleem was dat er niet van de dvd gestart kan worden als er andere niet opstartbare (bootable) disks aan zitten. Het systeem start op, maar ik krijg weer een foutmelding:

2 windows cannot be installed on drive 0 partition 1. Show details

Ik kan op Show details klikken en zie dan:

2a Windows cannot be installed to this disk. This computer's hardware may not support booting to this disk. Ensure that the disk's controller is enabled in the computer BIOS menu.

Even zoeken levert een script op om de partitie weg te halen:

Op de volgende pagina: het script

diskpart

list disk

select disk 1

clean

Ik heb juist het andere script nodig (als je dat al niet gekozen hebt bij de initialisatie), om een GPT partitie te krijgen:

diskpart

list disk

select disk 1

clean

convert gpt

exit

Bij deze initialisatie ben je de inhoud van de schijf kwijt. Er zijn overigens wel tools om van MBR naar GPT of andersom te converteren zonder dataverlies.

Ik start de Windows installatie opnieuw en krijg nu de melding:

3 Windows cannot be installed on this disk. The selected disk is of the GPT partition style.

Deze melding krijg je als je in je moederboard UEFI and Legacy OPROM (deze term verschilt per moederboard) aanzet en als je juist wel een GPT partitie hebt kan je daarmee niet opstarten.

Samengevat: de snelste methode is dus de schijf te initialiseren op GPT, de Bios opstart op UEFI only te zetten, met als eerste opstartschijf de DVD met Windows 10 er op.

Twee partities maken

Je kunt een grote C schijf maken van 1 Tb (er blijft ruim 900 Gb netto over) maar ik wilde 1 schijf C van ruim 300 Gb en de overige 500 Gb als schijf D. Hiervoor moet je naar Deze PC, Beheren, Opslag, Schijfbeheer (Disk Management) waar je met de rechtermuistoets op je nieuwe schijf kiest voor Volume verkleinen (Shrink). Je kunt opgeven hoeveel er over moet blijven, maar als ik dat getal op de gewenste waarde zet krijg ik een foutmelding:

"You cannot shrink a volume beyond the point where any unmovable files are located"

Op de volgende pagina: Hoe kan dat?

Windows blijkt niet zo slim met de ruimte op mijn nieuwe SSD te zijn omgegaan. Ik moet 3 processen stoppen:

1. Hibernation uitschakelen

Via Zoek/starten : start een command prompt (start deze met de rechtermuistoets op als Administrator).

Type: powercfg -h OFF

Na een herstart is het bestand hibernate.sys file op schijf C verdwenen. Zo niet, wis het.

2. Paging op drive C uitschakelen:

Configuratiescherm > Systeem > Geavanceerde systeeminstellingen > Geavanceerd tabblad > Prestaties > Instellingen voor prestaties > Geavanceerd tabblad > Virtueel geheugen > Wijzigen >UItschakelen Wisselbestandsgrootte voor alle stations automatisch beheren > Selecteer de systeem schijf > Hierna selecteer Geen wisselbestand

Klik Ok, en herstart.

(Control Panel > Systems > Advanced System properties > Advanced tab > Performance > Settings Performance options > Advanced tab > Performance Settings > Performance Options > Advanced tab > Virtual Memory > Change > Uncheck Automatically manage paging file size > (Selecteer de systeem schijf) > Kies hierna: No paging File

Klik Apply en Ok, en herstart de PC. )

3 System protection uitschakelen

Configuratiescherm > Systeem en beveiliging > Systeem > Geavanceerde systeeminstellingen > Systeembeveiliging tabblad

Configureren > kies Systeembeveiliging uitschakelen (voor C schijf)

(Cntrol Panel > Systems and Security>System > Advanced System properties >System Protection

Configure > kies Disable system protection (For c drive).)

Hierna moet je de PC herstarten.

Hierna kon mijn schijf wel voldoende verkleind worden.

Vergeet niet dit na afloop alles weer aan te zetten. Hiervoor herhaal je het bovenstaande maar in stap 1 kies je powercfg -h ON, in stap 2 kies je bijvoorbeeld Grootte wordt door het systeem beheerd (System Managed size) in plaats van Geen wisselbestand (No paging file) en in stap 3 kies je Systeembeveiliging inschakelen (Turn on system protection) als laatste stap.

Op de volgende pagina: Waar is mijn schijf?

Waar is mijn schijf?

Een van de 2 niet-SSD schijven in mijn systeem toont plotseling als dynamic, foreign bij Deze PC, Beheren, Schijfbeheer (Disk Management). Er staat een uitroepteken achter.

Dit komt normaal als je een schijf van de ene naar de andere PC verhuist. Dat is niet het geval, maar gelukkig is het snel op te lossen. Door via een rechtermuisklik uit het menu Import Foreign Disk te kiezen is deze weer beschikbaar. Wat wel anders is: deze disk bestond uit meerdere partities die ik had samengevoegd, op een basispartitie na. Al deze aparte partities zijn na de import weer te zien, toch heb ik wel één aangesloten schijf F, die ik ook weer via de rechtermuistoets, keuze Stationsletter en paden wijzigen (Change Drive letter and path) heb toegekend.

Dynamische disk

En hoe staat het met de foutmeldingen?

Via Deze PC, Beheren kun je de Logboeken (Event Viewer) openen. Binnen no time staat daar een groot aantal foutmeldingen in de diverse logs. Deze kwam ik wel heel erg vaak tegen:

Session "ReadyBoot" stopped due to the following error: 0xC0000188

En dit was de oplossing:

1) Vouw links Prestaties uit (Performance Monitor)

2) Vouw Gegevensverzamelaarsets uit (Data Collectors Sets)

3) Kies hieruit Gebeurtenistraceersessies voor opstarten (Startup Event Trace Sessions)

4) Dubbelklik rechts op ReadyBoot, een venster wordt geopend

5) Klik op de de tab Stop-voorwaarde (Stop Condition) en zet een hogere waarde (128 Mb zou voldoende moeten zijn)

6) Klik op Ok en reset de PC.


Op de volgende pagina: Rebooten na een bugcheck

The computer has rebooted from a bugcheck

Deze melding zorgde voor een aantal ongewenste resets. Nu blijkt vaak dat Windows 10 standaard drivers neerzet die eigenlijk al verouderd zijn ten opzichte van wat de fabrikant van de hardware heeft staan. Een snelle manier om deze bij te werken is Driver Booster, die in de gratis versie alles al netjes bijwerkt.

Maar de fout blijft komen, af en toe althans. Met WhoCrashed 5.52 analyseert gemaakte memory dumps na een crash en maakt daar een rapport van. Alle crashes wijzen naar het bestand dxgkrnl.sys en dat zou toch aan de AMD driver liggen. Ik installeer daarom hiervoor de versie van de fabrikant. Dat blijkt toch weer een iets andere versie te zijn dan die van Driver. Pas over enige tijd kan ik vaststellen of dit wel geholpen heeft.

Nog steeds vragen of problemen met Windows 10? Lees ook:

Zo los je Windows 10-crashes op

of

Zo fix je je Windows 10-upgrade driverproblemen.