In principe, met wat uitzonderingen hier en daar, waar we in dit artikel verder op ingaan, kun je jouw versie van Windows 10 slechts op één machine installeren (tenzij je natuurlijk een zakelijke volumelicentie hebt). De licentievoorwaarden van Microsoft zijn hier behoorlijk duidelijk in: zodra je een productsleutel invoert op je pc, wordt de software gekoppeld aan het hardwareprofiel.

Hardwarewijziging

Bij een grote wijziging aan de hardware, bijvoorbeeld als je een nieuw moederbord installeert, zul je het activeringsproces opnieuw moeten doorlopen. Het lijkt je misschien erg logisch dat wanneer je software koopt die van jou is en je hem kunt inzetten zoals jij dat wilt, maar Microsoft is het daar niet noodzakelijkerwijs mee eens.

Het beleid lijkt een beetje hard, maar Windows is premium software dat veel tijd en moeite kost om te bouwen en te onderhouden. Dat kost allemaal geld. Sommigen wijzen erop dat Apple OS X gratis weggeeft, maar dat is een scheve vergelijking. Apple is een hardwarebedrijf die verdient aan de verkoop van machines, niet aan de software en diensten, zoals Microsoft. De hardware daarvan wordt verkocht door fabrikanten als Lenovo, HP en Dell - Microsoft verdient aan het OS zelf (en andere diensten, maar dat is een ander verhaal).

We kunnen niet genoeg benadrukken dat je beter weg kunt blijven van gecrackte versies die je vindt in de duistere uithoeken van internetfora en torrentsites. Niet alleen omdat dat illegaal is, maar ook omdat die versies van besturingssystemen worden geleverd door criminelen en dus heel goed voorzien kunnen zijn van troep die je niet in de grondlaag van je pc zou moeten toestaan. Dat is vragen om ellende die vermijdbaar is (voor gratis alternatieven, zie hieronder).

Controleer je code

Bij Windows 10 is de software een download en is wat je koopt vooral de licentie, of productcode. Je kunt het besturingssysteem wel op een nieuwe pc zetten als je een versie in de winkel hebt gekocht, of een upgrade hebt uitgevoerd van Windows 7 of 8 naar de nieuwere versie van het OS. Dat geldt niet voor Windows 10 die was meegeïnstalleerd op een pc of laptop die je hebt gekocht.

Als je niet zeker weet met wat voor versie je te maken hebt, bijvoorbeeld als je een machine met Windows 10 tweedehands hebt overgenomen van iemand anders, kun je controleren met een tool als The Ultimate PID Checker met wat voor licentie je te maken hebt. Achterhaal je code van 25 tekens met de opdracht wmic path SoftwareLicensingService get OA3xOriginalProductKey in de opdrachtprompt (typ in de zoekbalk CMD) en vul deze code in bij de tool. Als het een OEM-licentie van Windows 7/8.1 is of een retail-licentie, kun je het OS heractiveren op een nieuws systeem.

Een manier om Windows 10 zonder licentie te gebruiken is door hem simpelweg niet te activeren. Daar kleven een paar kleine nadelen aan, bijvoorbeeld dat je een watermerk te zien krijgt met de mededeling dat je een niet-geactiveerde versie van Windows gebruikt. Ook kun je het bureaublad niet wijzigen via de Instellingen. De pop-ups van weleer of het blokkeren van toegang zoals in het XP-tijdperk zijn niet meer. Het is dus mogelijk om de versie op een tweede pc te gebruiken zonder activatie - je krijgt zelfs alle beveiligingsupdates.

Alternatieve besturingssystemen

Een andere optie is uiteraard het installeren ven een alternatief OS op bijvoorbeeld je extra laptop. Linux heeft een aantal indrukwekkende distributies die erg simpel te gebruiken zijn. Ubuntu ligt voor de hand, maar je kunt ook iets als Linux Mint proberen, die een Windows-achtige opzet heeft en vertrouwder aanvoelt voor de verstokte Windows-gebruiker. Ook voor oudere hardware is het vanwege de lichtgewichte aanpak véél beter dan een Windows-versie, neem iets als Lubuntu om een apparaat van het vorige decennium nieuw leven in te blazen.

Als je een pc gebruikt zoals de meeste mensen - vooral voor web, social media, kantoorwerk et cetera - is Linux een serieuze optie. Een ander idee is Chromium OS (de open source toeleverancier van Google's Chrome OS) dat prima is voor mobiel werk, vooral nu Chromebooks met Chrome OS ook Android-apps kunt gebruiken en Linux breder wordt ondersteund. Een Chromebook is relatief erg goedkoop en je kunt zelfs Chromium OS installeren op een oudere (Windows-)laptop om er een Chromebook van te maken.