De simpelste methode om te zien wat er draait is natuurlijk de ingebouwde tool Taakbeheer, maar die laat niet alle draaiende programma's zien. Daar komen we zo op terug. Maar begin met Taakbeheer door op de toetsencombinatie Ctrl +Shift +Esc te drukken. Je kunt hem ook bereiken door met de rechtermuisknop op de taakbalk te klikken en Taakbeheer te kiezen of door Ctrl +Alt +Del in te drukken om in dit overzicht dezelfde optie te selecteren.

Onder Processen > Toepassingen zie je de software die momenteel is geopend - dit moet geen verrassingen bevatten. Je kunt hier applicaties die dienst weigeren gedwongen afsluiten, maar let op gegevensverlies. Interessanter is het kopje Achtergrondprocessen iets lager. Daar zie je een overzicht van alle lopende processen, alfabetisch gesorteerd. Erachter staat het gebruik van je systeemresources, als CPU, werkgeheugen en het netwerk.

Het is geen goed idee om hier rücksichtslos processen te beëindigen. Vooral Microsoft-services zijn vaak nodig om Windows correct te laten draaien. In Windows 10 staan de Windows-processen apart vermeld onder Achtergrondprocessen en deze kun je wellicht beter met rust laten. Bij een proces waar je aan twijfelt biedt Google uitkomst om uit te zoeken wat dit is.

Als je het programma wel wilt gebruiken, maar bijvoorbeeld een constant draaiende service wilt uitschakelen, kun je hem in oudere Windows-versies opzoeken in msconfig. Ga naar Uitvoeren (Windows +R), tik msconfig, druk op enter en ga naar het tabblad Opstarten om het automatisch starten van programma's te beëindigen.

In Windows 10 ga je in Taakbeheer naar het tabblad Opstarten, zoek je de service en kies je met de rechtermuisknop voor Uitschakelen. Applicaties blijven gewoon werken, maar ze starten niet meer automatisch op bij het booten van Windows - wat tijd scheelt.

Als je dieper wilt gaan en de programma's wilt vinden die écht stiekem draaien, kun je kijken naar freeware als Process Explorer van het Windows Sysinternals-pakket. Hier zie je alle processen, ook de processen die worden verborgen in Taakbeheer (zowel essentiële onderdelen als spyware en andere malware). Sommige processen vertragen de boel.

Malware vind je op de volgende manier. Voer Process Explorer uit als Administrator (rechtermuisknop) en kies bovenin de menubalk voor Options. Zet bij Virustotals.com een vinkje bij Check VirusTotals.com. De browser wordt dan geopend met de voorwaarden, klik in het programma op OK om te te accepteren. De hashes van de software worden dan vergeleken met de gegevens van VirusTotal en je ziet dan de detectieratio in de laatste kolom rechts.

Die wordt uitgedrukt als 0 van 60 of 1 van 57. Over een false positive hier en daar hoef je je in de regel niet druk te maken, maar bij ratio's hoger dan 2/x verdient het aanbeveling om uit te zoeken wat voor proces dit precies is. Je kunt op de ratio klikken om bij VirusTotal.com te zien welk pakket de service heeft gedetecteerd als malafide en waarom. Een trojan of adware maakt nogal uit, evenals welke dienst(en) de service als malafide hebben aangemerkt.