Het opslaggeheugen van je pc, in de vorm van een harde schijf of SSD, moet betrouwbaar zijn. Omdat er op elk moment problemen kunnen ontstaan, is het verstandig om een back-upsysteem te gebruiken om altijd een actuele kopie van je gegevens te hebben. Het risico op onverwachte uitval kun je beperken met enkele maatregelen die we in dit artikel met je doornemen. Maar we beginnen bij het begin:

De juiste schijf kiezen

Als je vooral snelheid zoekt in een harde schijf, ligt een schijf met hoge draaisnelheid voor de hand, bijvoorbeeld 7200 rpm. Het nadeel daarvan is dat het meer warmte oplevert en meer onderhevig is aan slijtage dan eentje met een lager toerental. Kleinere schijven in laptops, van 2,5 inch, draaien meestal langzamer met 5400 rpm en ontwikkelen daarom ook minder hitte.

Fabrikanten specificeren omgevingstemperaturen tussen 5 en 55 graden voor een goede werking. Bij kamertemperatuur kan de temperatuur van de HDD oplopen tot een graad of 40. Tragere schijven, van 5200 of 5700, zijn meestal een goede tien graden koeler. Onderzoek van Seagate wees uit dat een temperatuur van 25 graden in plaats van 42 graden de levensduur van een harde schijf verdubbelt.

Koeling is dus heel belangrijk. Bij interne schijven is dat vaak geen probleem, vanwege de koeling van de behuizing en andere plekken die zorgen voor luchtstroom. Dat is minder het geval bij externe schijven in een USB-case of dock, waar de schijf snel te warm kan worden. Voor externe schijven worden daarom lagere snelheden aangeraden.

Bediening van de slaapstand

Harde schijven kunnen met behulp van software in een slaapstand worden gezet, waardoor de warmte-afgifte wordt beperkt. In Ubuntu gebruik je de tool Schijven (gnome-disks) om in te stellen wanneer het apparaat moet worden uitgeschakeld. Selecteer in Schijven je station aan de linkerkant en kies dan voor de Stationsinstellingen onder de menuknop (drie horizontale lijnen). Zet hieronder het schuifje bij de standby-instellingen op Aan en kies een tijdsduur voordat het systeem in de slaapstand gaat, variërend van nooit tot 5,5 uur.

Bij externe harde schijven is het menuknopje Stationsinstellingen in de utility grijs. Maar ook de meeste externe USB-schijven zijn zodanig te configureren dat je de standby-modus kunt gebruiken. Dat doe je met de tool hdparm. Open daarvoor een terminal en tik blkid om een lijst te genereren van de schijven, de volumenamen en UUID-identificaties.

Als de schijf die je op het oog hebt bijvoorbeeld /dev/sdb is, gebruik dan het volgende commando om de slaapstand te activeren: sudo hdparm -y /dev/sdb, waarbij dus de laatste parameter het pad van het koppelpunt aangeeft.

Je kunt op dezelfde manier een opdracht gebruiken om automatische uitschakeling in te stellen. Neem sudo hdparm -S 180 /dev/sdb. Daarbij staat de waarde -S voor 180 x 5 seconden, oftewel een kwartier. Gebruik -S 0 als je niet wilt dat een schijf ooit wordt uitgeschakeld. Meer informatie over de parameters vind je door man hdparm te gebruiken.

De aanpassing die je hiermee uitvoert, geldt alleen totdat je het systeem herstart. Als je dit permanent wilt wijzigen, moet je het configuratiebestand van hdparm bewerken met de opdracht sudo gedit /etc/hdparm.conf. Dat opent het bestand in een editor en daar pas je de volgende regel aan: /dev/disk/by-uuid/ { spindown_time = 180 }. Vervang daarbij door de UUID die je hebt gevonden met blkid.

Schijftoegang SSD beperken

Omdat er geen bewegende onderdelen in een SSD zitten, wordt er minder warmte gegenereerd. Zelfs als een SSD doorlopend in gebruik is, vindt er wat dat betreft weinig slijtage plaats. Maar de geheugencellen van flashgeheugen zijn geschikt voor een bepekt aantal wis- en schrijfacties. Fabrikanten geven bijvoorbeeld garanties als vijf jaar of 150 TBW (Terabytes Written) op een SSD. Dat komt neer op 82 GB per dag en een gemiddelde pc-gebruiker zit momenteel op zo'n 20 GB per dag. Ook hebben SSD's reservegeheugen om het verlies van eventuele defecte cellen te compenseren.

Het valt dus mee met die slijtage, maar ondanks dat kun je voor de zekerheid de schijftoegang beperken om schrijfacties in toom te houden. Je kunt bijvoorbeeld het wisselbestand verplaatsen naar de HDD. Als je harde schijf is gemount naar iets als /mnt/data, kopieer dan het bestand /swapfile naar deze map onder Ubuntu 18.04/19.04. Verander in het bestand /etc/fstab de verwijzing /swapfile, in dit voorbeeld naar /mnt/data/swapfile en zorg ervoor dat deze regel onder de regel staat waar wordt aangegeven waar de harde schijf is gemount. Voor de directory /tmp voeg je de regel /mnt/data/tmp /tmp none bind 0 0 toe.

Hier kun je je ook mount-opties toevoegen voor de SSD. Een doorsnee vermelding kan eruit zien als UUID=[ID] / ext4 errors=remount-ro, noatime,nodiratime 0 1 waarbij de parameters noatime,nodiratime voorkomen dat Linux gegevens over toegangstijden van bestanden in het bestandssysteem opslaat, wat neerkomt op onnodige schrijfacties.