Misschien wil je Windows 10 installeren of wil je een tool voor bijvoorbeeld partitionering gebruiken die buiten je OS moet draaien - er zijn enkele redenen te bedenken om te willen booten vanaf een usb-stick. Dat gaat niet automatisch: je moet ervoor zorgen dat de usb-stick bootable is gemaakt en dat je pc kan booten vanaf een extern medium. In dit artikel laten we zien hoe dat moet.

1. Maak je stick opstartbaar

Een computer kan alleen opstarten vanaf een medium als daar de benodigde bestanden en software is geïnstalleerd. Een veelgemaakte fout is dat mensen een ISO-bestand op een usb-stick zetten en dan hopen dat de pc dit herkent als opstartbare stick om bijvoorbeeld Ubuntu, Windows, of ander OS te installeren.

Er zijn diverse prima utilities om sticks opstartbaar, of bootable, te maken. Deze maken onder meer de juiste partitietabel en bestanden aan zodat een pc ermee aan de slag kan. Een van die tooltjes is Rufus of Microsofts eigen hulpprogramma Media Creation Tool waarmee je een legale Windows-kopie kunt downloaden en gebruiken.

Met Rufus moet je een beetje oppassen welke instellingen je kiest, maar in de standaardconfiguratie hoef je eigenlijk alleen maar op het pictogram van een cd-station te klikken, een ISO-bestand te kiezen en ervoor te zorgen dat er een vinkje staat bij 'Creëer een opstartbare disk'.

Tools als Rufus waarschuwen hier ook voor voordat je verdergaat, maar houd er rekening mee dat de stick wordt overschreven. Dus zorg ervoor dat bestanden die erop staan die je wilt bewaren eerst ergens veilig opgeslagen staan. Ook heb je een ISO nodig van hetgeen wat je wilt starten, bijvoorbeeld van Ubuntu of Ultimate Boot CD.

2. Boot vanaf usb

Veel pc's zijn tegenwoordig al meteen zo geconfigureerd dat ze eerst kijken of er een usb-apparaat is gekoppeld voordat ze vanaf een harde schijf booten. Dat heeft een aantal security-implicaties die niet zo fijn zijn, maar voor de thuisgebruiker met een desktop-pc is dit niet eens zo verkeerd. Niet alle pc's zijn geconfigureerd om te booten vanaf een usb-schijf.

De meeste pc's geven tijdens de POST weer op welke toets je moet drukken voor het bootmenu, naast een BIOS-optie, bijvoorbeeld iets als 'Press F12 for boot options'. In een aantal gevallen zul je het BIOS zelf in moeten om de opstartvolgorde aan te passen. Een bootmenu kun je zien als een eenmalige wijziging voor deze opstart, een BIOS-wijziging is permanenter en moet je naderhand weer terugzetten.

Plan B: BIOS wijzigen

Soms worden de opties voor opstarten niet weergegeven en moet je kijken op de site van je pc-fabrikant of moederbordproducent om te zien of het Del, F2, F10, F12 of iets anders is om in het BIOS te geraken. Verander de eerste BIOS-optie van HDD naar USB om ervoor te zorgen dat eerst usb wordt geprobeerd en pas in tweede instantie de harde schijf.

Er is nog een klein aantal pc's - voornamelijk heel oude systemen - waarbij het niet mogelijk is om vanaf usb te starten. In dat geval zul je de ISO naar een cd/dvd moeten branden als opstartbare schijf, waarvoor de meeste brandprogramma's een optie hebben.

Houd er rekening mee dat in sommige gevallen een usb-stick gekoppeld moet zijn voordat deze optie verschijnt. Als je de bootvolgorde hebt gewijzigd, kies je 'Save & Exit' en reboot je het systeem (in de meeste gevallen met F10) met de nieuwe configuratie-instellingen. Vervolgens zal vanaf de stick worden gestart.