Na een jaar lang van hypes, valse starts en loze beloftes, lijkt het doek te vallen voor de Essential Phone, en dat heeft ons niet verrast. Rubin heeft vorig jaar z'n post-Google-bedrijf onthuld samen met een prachtige website vol prachtige buzzwords.

De site stond vol met beloftes over hoe succesvolle techbedrijven voor altijd zullen worden veranderd en getuigenissen van mensen die in geuren en kleuren vertellen waarom het gebruik van titanium en keramiek beter is dan aluminium en glas. Daarnaast vond je een uitgebreide uitleg voor het gebruik van "computational photography" om veel betere foto's te maken ongeacht de ervaring die gebruikers hebben.

Wij geloofden dat toen al niet en we geloven het nu nog steeds niet. Begrijp ons niet verkeerd, het toestel ziet er goed uit, maar het is vooral veel marketingpraat voor een veel te duur toestel.

We zijn nu een jaar verder en het bedrijf heeft nog steeds niet echt een goede reputatie opgebouwd. De toestellen worden met flinke kortingen aangeboden waardoor de mensen, die bijna 800 euro hebben neergeteld voor de Essential Phone, zich extra zuur voelen.

De enige modulaire add-on die is verkocht voor het apparaat is de matige 360 graden camera die al beschikbaar is sinds de lancering van de smartphone. De bijbehorende Home-speaker kwam niet verder dan een serie renders, het bedrijf kan op dat gebied veel leren van Motorola/Lenovo. En de "snelle" upgrades bleken achteraf niet veel sneller te zijn dan die van andere fabrikanten. Het duurde ruim een half jaar voordat de Android Oreo-upgrade werd uitgerold.

Zelfs als Essential niet de handdoek in de ring gooit wat waarschijnlijk wel gaat gebeuren als we Bloomberg moeten geloven, kunnen Android smartphonefabrikanten een hoop leren van Rubin's gefaalde experiment: Als je een smartphone maakt die er mooi uitziet, betekent het nog niet dat je er Android op kan zetten en er een hoge prijs voor kan vragen

Hetzelfde liedje

Er zijn op dit moment zoveel verschillende Android-toestellen te koop, en dan kijken we niet eens naar de gigantische hoeveelheid budget smartphones die minder werkgeheugen hebben dan de gemiddelde smartwatch, maar alleen naar de premium-toestellen. LG, HTC, OnePlus, Sony en Samsung hebben allemaal nieuwe of bijgewerkte smartphones uitgebracht in het 800 euro-segment. De meeste zullen na enkele maanden stof verzamelen in de etalage totdat ze worden afgeprijsd.

De Essential Phone zette zichzelf neer als iets dat totaal anders was, maar eigenlijk was het gewoon meer van hetzelfde. Het toestel mag er dan prachtig uit zien, maar het zat vol met compromissen: De keramische achterkant ondersteunt geen draadloos opladen en de draadloze dock is nooit verschenen.

Het besturingssysteem werd neergezet als een bijna-stock-versie van Nougat, maar vreemd genoeg voelde het op deze krachtpatser van een telefoon toch wat traag aan hier en daar en dat terwijl er een minimalistische UI werd meegeleverd. Dit probleem werd pasgeleden min of meer opgelost met een patch. Het toestel heeft geen geheugenkaartslot, geen 3.5mm koptelefoonaansluiting en is niet waterdicht.

Toch verwachtte Rubin blijkbaar dat Android-fans naar de winkel zouden rennen om dit toestel te kopen alleen maar vanwege de naam en het uiterlijk. Essential vertelde dat het deze telefoon gebouwd heeft omdat "premium materiaal en echt vakmanschap niet alleen maar voor een klein groepje mensen hoeft te zijn", toch was het toestel net zo duur als een Galaxy S8, een smartphone die toch ging voor functie boven vorm. Essential wilde graag de Apple van de Android wereld zijn, maar de vader van Google's Mobiele besturingssysteem vergat een belangrijk element... ervaring.

Een modulaire waarvoor slechts één module beschikbaar is

Vorm boven functie

De term viel net al even en dat is niet zo heel gek. Android fans spotten wel eens met de iPhone door te zeggen dat het vooral een toestel is dat het moet hebben van de looks, maar dat is niet waar. Tuurlijk, Apple besteedt veel aandacht aan het uiterlijk van de iPhone, maar het apparaat is ontworpen van binnenuit. Van de processor tot de accu tot de camera en natuurlijk het besturingssysteem.

Deze zijn allemaal geoptimaliseerd om goed met elkaar te werken. Is de iPhone daarom een perfect toestel? Absoluut niet, maar als Essential dacht dat het kon concurreren met de iPhone alleen maar vanwege een mooi ontwerpje, komt het van een koude kermis thuis.

De gemiddelde Android-gebruiker is echt wel bereid 800 euro of zelfs meer te leggen voor een goede telefoon, maar het uiterlijk van de telefoon speelt een veel kleinere rol. Voor dat geld willen gebruikers een snelle smartphone die prachtige foto's maakt, een goed scherm heeft, regelmatig updates krijgt en veel (aansluit)mogelijkheden heeft. Als het toestel er dan ook nog eens mooi uit ziet, dan is dat mooi meegenomen.

Gebruikers zullen misschien wel even onder de indruk geweest zijn van het uiterlijk van de Essential Phone, maar als de rest van de opties achterblijft, laten mensen het al gauw links liggen.

Hoe je het ook wendt of keert, de notch zit soms gewoon in de weg

Halfbakken oplossingen

Het klinkt misschien of we onredelijk hard zijn voor deze telefoon, het is namelijk niet allemaal kommer en kwel. Het toestel doet ook heel veel goed. Jammer genoeg zijn er een aantal problemen met het toestel die deze goede punten weer ongedaan maken.

Het scherm is bijvoorbeeld geweldig. Sterker nog, het edge-to-edge lcd-scherm is een van de mooiste schermen die we hebben gezien. De Essential Phone is de telefoon die de schermuitsnede (notch) heeft geïntroduceerd. Helaas blijft het daarbij. Het gebruik van het scherm laat te wensen over en het is tekenend voor de rest van dit toestel. Het ziet er mooi uit, maar werkt niet zo goed.

En dan zijn er ook nog eens aardig wat gebruikers die weigeren een toestel te kopen met een uitsnede in het scherm. Hoewel het ons niet echt stoorde kunnen dit soort risico's beter iets later genomen worden (bij een tweede of derde iteratie) of door een bedrijf met meer ervaring.

Dit is trouwens niet alleen iets waar Essential last van heeft. Ook andere Android-smartphonefabrikanten hebben daar een handje van. Wij testen op dit moment ook de LG G7 ThinQ. Het toestel ziet er prachtig uit, heeft een geweldig scherm en de specificaties zijn om van te watertanden. Toch valt de algehele ervaring tot nu toe tegen en dat is jammer. Wat dat betreft kunnen deze fabrikanten wat leren van Samsung, Motorola of de Google Pixel en het besturingssysteem wat meer afstemmen op de hardware.

Het weglaten van de koptelefoonaansluiting is misschien geen reden voor het falen van het toestel, maar het hielp ook niet, zeker niet voor een bedrijf dat zich nog moet bewijzen

Slecht te repareren

Ook dit is er eentje die net zo goed geschaard zou kunnen worden onder het kopje "halfbakken oplossingen". De Essential Phone hinkt op twee gedachtes. Het toestel heeft geen verwisselbare accu en is extreem slecht te openen. Toch is de onderliggende accu makkelijk los te halen en te vervangen. Wat wil het bedrijf nou? Dat de accu makkelijk te vervangen is, of juist niet?

Het toestel kreeg een dikke onvoldoende van reparatiesite iFixit nadat bleek dat het toestel bevroren moest worden alvorens het geopend kon worden. Daarnaast is de USB-C-poort vastgesoldeerd aan het moederbord wat het vervangen lastig maakt. De kans dat dat uiteindelijk moet gebeuren is groot aangezien de poort veel gebruikt moet worden. De jack-aansluiting is niet aanwezig en daarom zal deze poort veel sneller slijten.

Je telefoon moeten bevriezen om deze open te kunnen krijgen is nou niet bepaald gebruikersvriendelijk

Conclusie

Het falen van de Essential Phone heeft uiteindelijk voor aardig wat nieuwskoppen gezorgd. Dat komt vooral omdat Andy Rubins naam was verbonden aan dit project, maar laat dit een les zijn voor Android smartphone-makers: Als je een revolutionair toestel wilt maken dat aanslaat bij de massa, kijk dan niet alleen naar de buitenkant van het toestel, maar ook vooral naar de binnenkant.

Kijk en luister naar wat gebruikers willen en nodig hebben. Android is een ecosysteem dat staat voor keuzevrijheid en variatie. Maak niet de zoveelste telefoon die opgaat in de grijze massa, maar kom met iets dat je toestel laat opvallen zonder gebruikers tegen je in het harnas te jagen.

Rubins heeft de handdoek in de ring gegooid, de opvolger geannuleerd en het bedrijf te koop aangeboden. We zijn benieuwd waar het toestel uiteindelijk terecht gaat komen.