De term android wordt tegenwoordig eerder geassocieerd met het mobiele OS van Google. En hoewel ook Google’s mascotte in fysieke vorm ergens in Japan rondzwalkt, blijft deze androïde over het algemeen toch slechts een logo.

Humanoïde en androïde robots

Een humanoïde robot is een robot die kenmerken heeft van de mens. Dat betekent echter niet dat een humanoid op een mens lijkt. De humanoid loopt wel op 2 benen en heeft globaal de eigenschappen van een mens. Androïdes zijn humanoïde robots die gebouwd zijn om op mensen te lijken. Honda’s Asimo is dus een humanoïde robot en de geminoid van Hiroshi Ishiguro is een androïde robot. Androïde en Humanoïde robots worden echter vaak in één adem genoemd.

Van vroeger uit is een androïde robot alleen een mannelijke vorm, waarbij een gynoid de vrouwelijke variant is. Die term wordt alleen meestal niet meer gebruikt, dus spreken we bij zowel op vrouw- als mangelijkende robots over androïdes. En dan zijn er natuurlijk nog de cyborgs. Dit zijn gedeeltelijk mechanische, gedeeltelijk organische wezens.

Androïdes in fictie

In diverse media zijn humanoïde robots, cyborgs en zelfs grotendeels organische entiteiten die slechts voor een deel mechanisch zijn, aangeduid als androids. Daar houden wij het voor het gemak dus ook maar bij. Toch is het als we naar fictie kijken niet altijd helemaal uitgekristalliseerd of een bepaald wezen een androïde is of iets anders. Is de tinnen man van The Wizard of Oz bijvoorbeeld een androïde? Er valt over te discussiëren.

Waar hyperintelligente computers in films vaak dodelijk en kwaadaardig zijn, is dat lang niet altijd het geval met androids. Natuurlijk zijn er te veel androïdes om hier te bespreken in films, dus daarom een selectie uit verschillende tijdsperiodes van de robots die niet zo voor de hand liggen, zoals Data uit Star Trek of de robots uit Star Wars, Blade Runner en Terminator.

Jaren 60: Journey to the Planet of Prehistoric Women

Deze heerlijk slechte b-sciencefictionfilm handelt over een groepje astronauten dat op Venus landt en allerlei avonturen beleeft met prehistorische beesten en vulkanen. En als klap op de vuurpijl ontmoeten de astronauten, let op nu komt het, bijna een hele horde aan sexy Venussiaanse vrouwen die graag zonnen in strakke pakjes met zeeschelpen om de buste bijeen te houden. Mocht je de hele film willen zien, dat kan hier.

Ergens in dit briljante plot zwerft een androïde rond. Zijn naam is Robot John en hieronder is zijn sterfscène te aanschouwen. Deze android is behoorlijk representatief voor zijn tijd. Het blikken schepsel heeft een typische robotstem en uiterlijk. Zijn hoofd bestaat uit een glazen stolp en daarbinnen ogen in de vorm van lampen. Op zijn hoofd draagt hij een radarantenne. Heerlijk lomp, zoals het hoort voor die tijd.

Sterfscène van Robot John

Jaren 70: Westworld

Een aanzienlijk betere film en typisch jaren 70 is Westworld. Het idee van de film is origineel. Er is een futuristisch resort gebouwd waar rijke Amerikanen op vakantie kunnen gaan. Het bestaat uit drie delen waar de vakantiegangers al hun fantasieën kunnen uitleven, namelijk een Romeins, een Middeleeuws en een Wild West gedeelte. Dit zijn werelden op zich die ‘bewoond’ worden door levensechte androïdes die dienen ter vermaak. Zo is Westworld bedoeld om de agressie te botvieren op schietgrage robots.

De bedoeling is dat deze niet echt terugschieten, zodat de toeristen zich helden van het wilde westen voelen. Dat laatste gaat mis, als er een androïde op hol slaat en daadwerkelijk mensen begint neer te schieten. Zijn kracht en snelheid is bovenmenselijk. Het enige waar bij deze androïde aan te zien is dat hij mechanisch is, zijn de ogen die een metallic glans hebben.

Trailer De scène waarin de androïde op hol slaat

Jaren 80: D.A.R.Y.L.

D.A.R.Y.L. gaat over een klein jongetje dat plotseling opduikt en geheugenverlies lijkt te hebben. De jongen is er vrij kalmpjes onder en vindt een pleeggezin. Dan blijkt waarom het jongetje zo goed is in computerspelletjes. D.A.R.Y.L. is namelijk een geheim project van het Amerikaanse leger. Dat heeft hem gebouwd als androïde en wil hem vernietigen, wat uiteraard zorgt voor de nodige frictie. Want de jongen blijkt echte emoties te hebben.

D.A.R.Y.L. is een typische feel good jaren 80 familiefilm. De androïde zelf is een voorbeeld van het feit dat niet alle androïdes kwaadaardig zijn in fictie. De robot moet juist beschermd worden van het leger, dat het kwaad representeert in deze film.

De hele film is in delen op YouTube te bekijken.

Trailer D.A.R.Y.L. speelt de klassieker Pole Position even 'uit'

Jaren 90: Bicentennial Man

Deze film fantaseert in essentie over wat er gebeurt wanneer een androïde emoties zou ontwikkelen. De film is gebaseerd op een boek van de auteur Isaac Asimov, welbekend om zijn ‘Three Laws of Robotics’.

De NDR-114 robot uit de film is van oorsprong bedoeld als een huishoudelijk apparaat. De robot, genaamd Andrew Martin, is dan ook in eerste instantie een hulp in de huishouding. Hij blijkt echter op den duur menselijke eigenschappen te ontwikkelen, zoals creativiteit, emoties en zelfbewustzijn.

Hij ontwikkelt zich tot volwaardig familielid en krijgt de kans zijn nieuwe kwaliteiten te ontwikkelen. Vervolgens besluit hij mens te worden en laat hij langzamerhand al zijn onderdelen vervangen voor menselijke, en dus sterflijke, lichaamsdelen. De androïde prefereert sterfelijk en menselijk te zijn boven mechanisch en onsterfelijk.

De film verkent door dit plot de grens tussen menselijkheid en de androïde levensvorm. Daarbij worden de positieve en negatieve kanten van beide vormen getoond. De mens heeft vanuit overlevingsdrang vaak een verlangen naar het eeuwige leven.

Trailer Bicentennial Man tapt moppen

Jaren 00: Animatrix

Animatrix bestaat uit negen korte animatiefilms van een grote verscheidenheid. In de twee korte films getiteld ‘The Second Renaissance Part I & II’ wordt uitgelegd hoe de Matrix uiteindelijk tot stand kwam. Alles begon met één robot die opstond voor zijn rechten. Zijn naam was B1-66ER.

Deze androïde werd bedreigd en vermoordde daarop onder andere zijn eigenaren. Het was de eerste keer dat een robot zijn bazen belaagde. Bij de rechtszaak die volgt, verdedigt hij zichzelf met de woorden “I simply did not want to die”. Daarop wordt de vergelijking getrokken met een belangrijke rechtszaak voor zwarten in 1856. Daarin werd betoogt dat zwarten geen recht hebben om onder de term ‘burger’ te vallen en dus deze rechten niet kunnen hebben.

B1-66ER wordt veroordeeld en geëxecuteerd, waarop robots en menselijke sympathisanten in opstand komen. Toepasselijk genoeg voor de actualiteit volgt hierop de vreedzame Million Machine March. De mens, die bang is voor een algehele globale rebellie, probeert daarop alle robots te vernietigen, maar er ontsnappen er een aantal, die zich vestigen in het Midden Oosten en een staat willen stichten. Ze worden niet toegelaten tot de Verenigde Naties en uiteindelijk leiden al deze gebeurtenissen tot een oorlog tussen de mens en machine.

De Second Renaissance laat zien hoe het mis kan gaan wanneer de mensheid verkeerd omgaat met androïdes die even slim of slimmer zijn dan de mens zelf. De Matrix trilogie gaat hierop verder. Met de hoge mate van detail waarmee de Second Renaissance doorspekt is en de talloze referenties naar gebeurtenissen in de geschiedenis, geeft de film een erg interessante visie op het fenomeen androïde.

The Second Renaissance Part I