NL-Alert is het waarschuwingssysteem dat burgers waarschuwt per sms dat er bijvoorbeeld een gifwolk over de stad trekt. Je kent het misschien van de test-sms'jes die je niet krijgt omdat je toestel te nieuw, te oud of anderszins niet ondersteund is. Het systeem werkt met Cell Broadcast (SMS-CB) dat ervoor zorgt dat alle toestellen die op een geselecteerde mast zijn aangemeld, een sms-bericht ontvangen.

Het werkt nu nog even niet met 4G, maar de overheid verwacht dat functionaliteit hiervoor snel genoeg wordt toegevoegd. In ieder geval voor eind 2017, als de onderhoudscontracten verlopen voor de landelijke sirenes. Dat luchtalarm kost de Staat een slordige vier miljoen euro per jaar en waarom zou je dat betalen als je een modern systeem hebt als NL-Alert en moderne waarschuwingsmethodes via sociale media?

We kunnen zo al wat redenen bedenken. Hier zeven achilleshielen van NL-Alert waarom het een aanvulling kan zijn op het luchtalarm, maar geen vervanging is.

1. Het netwerk mag niet uitvallen

De meest voor de hand liggende reden: NL-Alert werkt alleen als Cell Broadcast werkt en daarvoor moet het telefonienetwerk uiteraard in de lucht zijn. Bij calamiteiten heeft het netwerk zich al vaker niet zo robuust getoond. Het goede nieuws is dat een overbelast datanetwerk geen gevolgen heeft voor SMS-CB.

Je gaat ervan uit dat hetgeen waar je mensen voor waarschuwt de netwerken niet beïnvloedt. En als mobiele telefonie niet beschikbaar is, heb je dus een probleem. Maar ach, de jaren 80 zijn voorbij en nucleaire doemscenario's hebben we achtergelaten in de twintigste eeuw. Toch?

Eindelijk een excuus om deze prachtige en enigszins angstaanjagende timelapse te laten zien van nucleaire ontploffingen (voornamelijk tests) wereldwijd.

2. Het mobieltje moet verplicht

Nog een vereiste om NL-Alert te gebruiken: je moet een mobieltje hebben. Nou is de marktpenetratie in Nederland behoorlijk hoog. Er zijn zelfs veel meer simkaarten in omloop dan dat het land burgers telt, maar dat komt ook door M2M-communicatie en gebruikers met twee of meer toestellen.

Er zijn nog mensen die de boot hebben weten af te houden. Denk bijvoorbeeld eens aan onze senioren, of mensen die een abonnement even niet meer kunnen betalen. Of de door dataslurpende bedrijven wakker geschudde medemens. Dat zijn de mensen die tijdens een ramp ook al niet meer bereikt kunnen worden als je de sirene afschaft.

3. Je moet thuis zijn

Een vriendin van me woont in Tilburg, maar werkt in Breda. Een paar weken geleden ontspoorde er een goederentrein in Tilburg, waarbij mogelijk LGP-dampen waren ontsnapt. NL-Alert trad in werking en iedereen in de buurt werd automatisch gewaarschuwd per sms dat ramen en deuren dicht moeten blijven. Dat was aan het eind van de middag, toen zij in Breda was.

Terwijl de hypothetische gifwolk de stad in zijn greep hield, reed zij doodleuk Tilburg binnen om thuis op het balkon te gaan zitten. Later op de avond, toen haar telefoon op een mast in Tilburg zat, ontving ze een bericht dat de ramen en deuren weer open konden. "Moesten die dicht dan?" Gelukkig was er weinig aan de hand, maar deze anekdote illustreert een beperking in Cell Broadcast waardoor je - wederom - niet iedereen bereikt.

4. NL-Alert moet correct worden ingezet

Een open deur, maar wel eentje die blijkbaar wel een intrapper behoeft. Want de ervaringen met NL-Alert zijn tot nu toe niet onverdeeld positief. Niet alleen verlopen de tests allesbehalve vlekkeloos, ook bij praktijksituaties functioneert het suboptimaal. Behalve het giftrein-incident van zojuist, was er bijvoorbeeld ook de brand in 2013 bij een chemisch bedrijf in Oosterhout.

Daarbij kregen omwonenden pas drie uur na het begin van de potentieel gevaarlijke brand een bericht per sms dat de ramen en deuren dicht moesten - toen het sein brand meester inmiddels was gegeven. De oorzaak daarvan was volgens de gemeente 'technische problemen'. Bij eerdere branden in Meppel en Tolbert werkte NL-Alert wel goed en mede daardoor besloot de overheid het project landelijk in te zetten.

Het ministerie van Veiligheid en Justitie voerde afgelopen december nog een test uit met NL-Alert waarbij Nederlanders een testbericht ontvingen. Een dezer dagen moet een evaluatierapport volgen, waarmee het ministerie bekijkt wat de struikelblokken nog zijn en hoe de verdere uitrol moet verlopen.

5. Rampen kunnen niet meer 's nachts

Om 's nachts niet gestoord te worden, zetten veel mensen het toestel in de nachtelijke uurtjes op de slaapstand of in vliegtuigmodus. Bij diverse toestellen kun je ook de dataverbinding uitzetten en de mobiele verbinding aan laten, zodat je wel gebeld of ge-sms't kunt worden. Maar dat doet lang niet iedereen en ook niet ieder toestel heeft die optie.

Met als resultaat dat potentiële slachtoffers niet kunnen worden bereikt via NL-Alert. Dat betekent dat er een heleboel mensen rustig gaan slapen en de ramp aan zich voorbij laten gaan. Vooral leuk in de zomer, als je met de ramen open slaapt. Gelukkig voltrekken de meeste rampen zich tijdens kantooruren.

6. SMS-CB moet breder uitgerold

Cell Broadcast is ontworpen voor GSM-netwerken, maar werd in de praktijk weinig gebruikt. Veel providers rolden geen 2G, 3G en 4G-stations uit met de SMS-CB-functionaliteit. Ook producenten van mobiele telefoons, lieten de ondersteuning in de loop van de tijd varen. Daarom kwamen aanvankelijk bij de eerste tests NL-Alerts meer binnen op dumbphones dan smartphones.

De afgelopen jaren is er nieuwe interesse in SMS-CB en de functionaliteit is aan veel netwerken toegevoegd. Dit stoomt ook door en het ministerie van Veiligheid en Justitie verwacht dat binnen een paar jaar alle mobiele netwerken in Nederland (weer) Cell Broadcast ondersteunen. Tot die tijd bereik je niet alle burgers, dus het is misschien verstandiger om beslissingen over het luchtalarm uit te stellen totdat SMS-CB volledig is uitgerold.

7. Er moet een alternatief zijn

Resumerend: je bereikt met NL-Alert geen burgers die zonder mobieltje zitten, die de vliegtuigmodus gebruiken of die onderweg zijn naar een rampgebied. Bovendien ben je volledig afhankelijk van beschikbaarheid van het mobiele netwerk. In de VS zijn ze erachter dat dit geen waterdicht plan is.

Daarnaast werkt NL-Alert met een standaard die geen echte standaard is, omdat hij in onbruik is geraakt. Kortom, je gaat bij een ramp een groter deel van burgers missen dan met een sirene. Het idee achter NL-Alert is dan ook dat het een aanvulling is op het luchtalarm, dus zelfs de uitvoerders ervan begrijpen dat het geen volledig alternatief is.

Die sirene is inderdaad ouderwets, maar het werkt wel. Het luchtalarm is vanwege de kosten en het verouderde systeem misschien niet zo efficiënt, maar wel effectief. Maak gerust van NL-Alert de primaire optie, maar zorg dan wel voor een werkend alternatief - en niet via social media!